تاریخ: ۱۳:۳۵ :: ۱۳۹۷/۰۹/۱۳
ایران: رقابت و همگرایی اضداد

سعید الشهابی

القدس العربی (انگلستان)


شهر قدس محور سی و دومین کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی بود که هفته گذشته در تهران به مناسبت سالگرد میلاد پیامبر اسلام (ص) با شعار «قدس، محور وحدت امت» برگزار شد. روشن بود دولت جمهوری اسلامی تلاش داشت این کنفرانس را نقطه آغاز دوره جدیدی معرفی کند که در آن روابط بین مسلمانان حول محور مبانی دینی و سیاسی و در راس آنها شهر قدس می چرخد. ایران بر مسائل دیگری نیز تاکید داشت از جمله این که محاصره همه جانبه ای که رئیس جمهور آمریکا بر این کشور تحمیل کرده است تاثیری بر برنامه سیاسی این کشور به ویژه در بُعد عقیدتی ندارد که آن را از مولفه های امنیت ملی خود می داند. دومین تاکید ایران بر این واقعیت بود که این کشور همچنان توانایی بسیج کردن صدها تن از علما و سیاستمداران و اندیشمندان و فعالان را از سراسر جهان حول محور مسائلی که آن را سرنوشت ساز می داند -از جمله مسئله قدس- دارد.
تضعیف پروژه طایفه گرایی که طی دهه اخیر عرب ها و مسلمانان را از هم جدا کرد به معنای احیای پروژه «وحدت اسلامی» است که تهران از نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب مطرح کرد. در سال های گذشته شماری از علما به علت گسترش پدیده طایفه گرایی درباره حضور در کنفرانس وحدت اسلامی تردید داشتند، اما امسال شمار علمایی که در کنفرانس تهران حضور یافتند نشان داد باورهای مذهبی مانع از حضور اکثر دعوت شدگان در کنفرانس نشده است. در بُعد سیاسی نیز شرکت کنندگان در کنفرانس امسال با سیاست های منطقه ای ایران به ویژه در برخورد این کشور با عربستان و امارات و بحرین که در جنگ علیه یمن مشارکت دارند، همراه شدند. ماجرای قتل جمال خاشقجی روزنامه نگار عربستانی در کنسولگری کشورش در استانبول موجب شد نگاه ها از تهران دور شود و بر ریاض متمرکز شود که احساس می کند با برملا شدن شیوه برخورد با دشمنانش، در محاصره سیاسی و دیپلماتیک و اخلاقی قرار دارد. عربستان همچنین احساس می کند وارد شدن این کشور به جنگ در یمن، نتایج درخشانی برای یمن و ایران داشته است. حضور هیئت بزرگ یمنی در کنفرانس وحدت اسلامی، توانایی جمهوری اسلامی را برای جذب بخش های وسیعی از جامعه یمن نشان داد که در بحث های فکری و سیاسی در کنفرانس تهران مشارکت کردند.
کسی که با مقامات ایرانی صحبت کند عمق باور آنها به وحدت را متوجه می شود. آنها بر فراهم آوردن شرایط مناسب برای حضور هیئت های خارجی و پرهیز از مسائلی که ممکن است موجب اصطکاک مذهبی شود اصرار داشتند از این رو در هدایت کردن شرکت کنندگان به سوی دو محور «وحدت اسلامی» و «آزادسازی فلسطین» مشکلی نداشتند.
حسن روحانی رئیس جمهور ایران در این کنفرانس گفت «این گمان که انتقال یک ساختمان از مکانی به مکان دیگر قدس را از ما خواهد گرفت، اشتباه است و ما باید متحد و یکپارچه باشیم». روحانی هنگام سخن گفتن از فلسطین، به روشنی گفتمانی متفاوت از گفتمان اصلاح طلبانه اش را به کار برد و برای توصیف اسرائیل از «غده سرطانی» استفاده کرد و هنگام سخن گفتن از محاصره آمریکا علیه ایران بعد از خروج واشنگتن از توافقنامه هسته ای، زبانی چالش برانگیز به کار برد. او حتی هنگام سخن گفتن از جنگ یمن نیز از الفاظی انقلابی استفاده کرد که معمولا مقامات دولتی به کار نمی برند. سخنان او با سخنان آیت الله سیدعلی خامنه ای مطابقت داشت که میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی را به حضور پذیرفت و در جمع آنان درباره میلاد پیامبر اسلام (ص) و مسائل امت اسلامی سخن گفت. رهبر ایران در جمع صدها نفر از حاضران از جمله سفیران و وزیران ایرانی و خارجی، مسائل داغ را مطرح کرد و گفت: چرا حاکمان کشورهای اسلامی در هدف قرار دادن فلسطین و یمن که احساسات عموم را در منطقه خدشه دار کرده است، با آمریکا همراه شده اند؟
سی و دومین کنفرانس وحدت اسلامی یکی از نمادهای سرسختی ایران بود که حاضر نیست در برابر فشارهای آمریکا سر خم کند. شعاری که برای این کنفرانس انتخاب شد پیام روشنی برای دولت آمریکا داشت مبنی بر این که جمهوری اسلامی همچنان به آرمان قدس پایبند و با اشغال یا یهودی سازی آن مخالف است و حاضر نیست رژیم اسرائیل را به رسمیت بشناسد. پیام دوم هم این بود که محاصره اقتصادی تاثیر زیادی بر سیاست خارجی ایران نگذاشته است. با خروج آمریکا از توافقنامه هسته ای، ایران از نظر اخلاقی به دستاورد سیاسی و دیپلماتیک بزرگی دست یافت چرا که خروج آمریکا موجب انزجار دیگر کشورها به ویژه پنج کشور دیگری شد که در مذاکرات ده ساله برای دستیابی به توافق با ایران شرکت داشتند.

پاسخی بگذارید