اظهار نظر علنی

مارک شیریتز/ مایکل تومان

دی سایت (آلمان)

در حومه تاریک بروکسل، درباره آینده اروپا تصمیم گیری می شود. در یک مجتمع اداری ساخته شده از بتن و شیشه، سیستم عصبی مرکزی اقتصاد جهانی قرار دارد: جامعه جهانی ارتباطات مالی بین بانکی، یا همان سوئیفت.
این شرکت مرموز نوعی پیک برای دنیای مالی به شمار می رود و در حقیقت اطمینان حاصل می کند که پول در سراسر جهان به گردش در آید. با کمک سیستم های کامپیوتری وسیع سوئیفت، بانک ها تراکنش های بین المللی مشتریان خود را انجام می دهند. به این ترتیب در اقتصاد جهانی، سوئیفت تضمین کننده دسترسی به بازار جهانی بوده و در نتیجه اگر یک کشور دیگر به این سیستم متصل نباشد، دیگر قادر به فعالیت در سطح بین المللی نیست.
این همان خطری است که ایران را تهدید می کند، زیرا قرار است کارمندان سویفت تا سه هفته دیگر دسترسی بانک های ایرانی به سیستم های کامپیوتری این سیستم را قطع کنند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا این موضوع را اعلام کرده است. او توافق هسته ای بین المللی را فسخ کرده و در حال حاضر قصد دارد مجددا دولت ایران را به لحاظ مالی منزوی کند. با این حال، کشورهای عضو اتحادیه اروپا می خواهند از این موضوع ممانعت کنند.
در پایان هفته جاری، زمانی که وزرای اقتصاد و روسای بانک های مرکزی ٢٠ قدرت اقتصادی پیشرو در نشست سالانه صندوق بین المللی پول (IMF) دیدار می کنند، تصمیم نهایی در این باره اتخاذ خواهد شد. مدت هاست که موضوع دیگر فقط بر سر اقتصاد نسبتا ضعیف ایران نیست. برای ترامپ، سوئیفت ابزاری برای منافع سیاسی آمریکا می باشد. زیرا حتی اگرچه رئیس جمهور آمریکا اعلام می کند این کشور از امور جهانی عقب نشینی می نماید، اما واقعیت پیچیده تر است: ترامپ اگرچه حاضر نیست توسط قوانین بین المللی محدود شود، اما انتظار دارد کشورهای دیگر قوانین تعبیه شده از سوی او را دنبال کنند – در غیر این صورت او آنها را با اعمال تحریم ها تهدید می کند.
آمریکایی ها تمام تلاش خود را در این باره به کار می برند. مذاکره کنندگان ترامپ با مدیران بانک ها و شرکت ها در سراسر اروپا دیدار کرده و آنها را در صورت همکاری با ایران، به از دست دادن دسترسی به بازار آمریکا تهدید کرده اند. شرکت هایی مانند دایملر، زیمنس یا دویچه بانک در حال حاضر عملا از ایران خارج شده اند. با این حال، در آلمان و دیگر کشورهای اروپایی شرکت های کوچک و متوسطی وجود دارند که به ایران وفادار مانده اند. از دیدگاه اروپا، بسیار مهم است که این شرکت ها بتوانند به فعالیت های خود ادامه دهند، زیرا در غیر این صورت ممکن است دولت ایران نیز به نوبه خود دیگر به توافق هسته ای پایبند نماند.
دور جدید تحریم ها در تاریخ ٤ نوامبر اعمال می شود. آمریکایی ها می خواهند سوئیفت را وادار به پاک کردن آدرس بانک های ایران از سیستم های خود نمایند. از دید واشنگتن، اگر انتقال پول دیگر امکان پذیر نباشد، سپس تجارت با ایران متوقف خواهد شد، زیرا شرکت های خارجی قادر به دسترسی به پول خود نخواهند بود.
مشکل ترامپ: آمریکایی ها دسترسی مستقیم به سوئیفت ندارند. این یک شرکت تعاونی است و صاحبان آن، بانک هایی هستند که از این سیستم استفاده می کنند. همچنین از آنجایی که این شرکت در بلژیک مستقر است، سوئیفت تحت قانون اروپایی و نه آمریکایی قرار دارد.
با وجود این، واشنگتن همچنان تلاش دارد تا آنها را تهدید کند. هفته گذشته جان بولتون، مشاور امنیتی ترامپ گفت سوئیفت باید “روابط خود با رژیم ایران” را دقیق بررسی کرده و همچنین ارزیابی کند “آیا (ایران) ارزش پذیرفتن خطرات احتمالی” را دارد. به مقامات دولتی در بروکسل گفته شده که دولت آمریکا می تواند ممنوعیت ورودی علیه کارکنان این شرکت اعمال نموده و همچنین می تواند سوئیفت را فلج کند، زیرا بلژیکی ها یک مرکز داده این شرکت را در ایالت ویرجینیا، آمریکا مستقر کرده اند.
سوال مهم این است که دولت واشنگتن واقعا تا کجا پیش خواهد رفت؟ هدف قرار دادن سوئیفت در نهایت به خود آمریکایی ها بسیار ضربه خواهد زد، به خصوص که فقط دو روز تا انتخابات کنگره باقی مانده و این انتخابات برای ترامپ اهمیت بسیاری دارد. اگر پرداخت های بین المللی متوقف شود، در اقتصاد جهانی اختلال به وجود خواهد آمد. این امر همچنین بر اقتصاد آمریکا نیز تاثیر می گذارد.
اتخاذ اقدامات تنبیهی که هیچ پایه و اساسی در قوانین بین المللی نداشته باشند، می تواند جایگاه برتر آمریکایی ها در بازارهای مالی بین المللی را که پس از پایان جنگ جهانی دوم تثبیت گردید، تهدید کند. چنین سیاستی، این پیام را می فرستد که همه کشورها باید انتظار داشته باشند به طور ناگهانی از سیستم بانکی جهانی کنار گذاشته شوند.
دولت های چین و روسیه مدتی است که چشم انداز ایجاد سیستم پرداخت مخصوص به خود را ارزیابی می کنند. تا کنون، این ارزیابی ها ارزش و اهمیت چندانی نداشت، زیرا سیستم سوئیفت وجود داشت و استفاده می شد. اگر آمریکایی ها در حال حاضر از این سیستم برای اهداف سیاست خارجی خود سوء استفاده کنند، امکان دارد چنین برنامه هایی به مرحله اجرا و عمل درآیند.
همچنین اتحادیه اروپا قصد دارد خود را در برابر سری جدید تحریم های واشنگتن “واکسینه کند.” به منظور حفظ تجارت با ایران و به رغم اقدامات تنبیهی آمریکا، اروپا قصد دارد یک نهاد واسطه با مقاصد خاص ایجاد نماید تا درآمد ایران را از فروش نفت خام با طلب شرکت هایی که به ایران کالا صادر می کنند، مبادله و جبران کند. برای شرکت های کوچک و متوسط که با آمریکا ارتباط اندکی داشته یا اصلا مرتبط نیستند، این امر می تواند جذاب باشد. همچنین امکان دارد در مرحله بعد، به این شرکت مجوز بانکداری اعطا شود تا بتوان بر اساس قوانین بین المللی با ایران معاملات قانونی انجام داد.
در شرایط کنونی، نمی توان پیش بینی کرد وضعیت و نتیجه نهایی چه خواهد بود. هیئت مدیره سوئیفت طی چند هفته گذشته به کشورهای اروپایی مختلفی سفر کرده تا رایزنی ها و بررسی هایی در این باره انجام دهد. نتیجه به دست آمده این بود که اگر اروپایی ها واقعا بخواهند از ممنوعیت دسترسی بانک های ایرانی به پرداخت های بین المللی جلوگیری کنند، فقط لازم است قانون ضد تحریم را علیه سوئیفت اعمال نمایند. در آن صورت این شرکت مجبور خواهد شد که در مقابل فشار آمریکا ایستادگی نماید؛ در غیر این صورت وادار خواهد شد جریمه سنگینی پرداخت کند.
در این صورت، اروپا برای نخستین بار از زمان بر سر کار آمدن رئیس جمهور جدید، مرزها و خط قرمزهای خود را در یک مناقشه مهم سیاست خارجی مشخص خواهد کرد. این امر می تواند نشانه عزم قاطع اروپایی ها در آستانه مذاکرات پیش رو بر سر یک توافق جدید تجاری ترانس آتلانتیک باشد که در هفته های آینده وارد مرحله نهایی خواهد شد.
مترجم: عطیه خرّم

پاسخی بگذارید