تاریخ: ۱۱:۲۷ :: ۱۳۹۷/۰۳/۲۱

گیورگی آساپریان

وزگلیاد (روسیه)

در مسئله افغانستان تحولات محسوس و چشمگیری حاصل شده است – آمریکا مذاکرات خود را با جنبش تروریستی طالبان آغاز کرده است. این امر نتیجه شکست کامل استراتژی آمریکا است که واشنگتن نمی خواهد به آن اعتراف کند. پیش از این نیز با طالبان ارتباطاتی برقرار شده بود، اما هدف نهایی آن مشخص نبود. در حال حاضر، موضوع متفاوت است و هدف از آن – ایجاد همگرایی میان جنبش و عناصر اجتماعی نزدیک به آن با دولت افغانستان است.
تاریخچه جنگ افغانستان هنوز پایان نیافته است و به این زودی نیز پایان نخواهد یافت. اما، ما همواره با معطوف کردن توجه خود به بی ثباتی اوضاع در افغانستان، متوجه بروز تغییرات در اوضاع راهبردی پیرامون این کشور و در مجموع، در منطقه نشده بودیم. مذاکرات با طالبان – رویداد بسیار مهم طی ده سال اخیر به شمار می رود. بدون تردید، مهره اصلی این روند، آمریکا است که سازمان دهنده و پشتیبان این جنبش می باشد. در ماه فوریه، به طور رسمی مذاکرات آغاز شد. اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان، به رسمیت شناختن گروه سیاسی طالبان و گشایش نمایندگی رسمی این گروه در کابل و صدور گذرنامه و روادید برای اعضای این گروه و خانواده هایشان و همچنین، آغاز فرایند آزاد سازی نیروهای زندانی طالبان را وعده داده است.
تمامی این وعده ها در حالی داده می شوند که از سال ٢٠٠٣ میلادی، شورای امنیت سازمان ملل متحد طالبان را سازمان تروریستی اعلام کرده است. باید به این درک رسید که چانه زنی ها با تروریست ها به یک اقدام اجباری تبدیل شده است. اوضاع جاری در منطقه بسیار وحشتناک است و اگر طالبان از انجام مذاکرات امتناع کند، در آن صورت اوضاع وحشتناک تر نیز خواهد شد.
اوضاع جاری در افغانستان بسیار پیچیده و دشوار شده است. سیستم سیاسی این کشور دچار بحران است. وضعیت نظامی بی ثبات است و به هیچ وجه، به نفع ائتلاف به سرکردگی آمریکا نیست. طالبان فقط در سخن، با انجام مذاکرات مخالفت می کند. در واقعیت، این جنبش همواره خواسته است تا در خصوص تقسیم قدرت در کابل وارد چانه زنی شود. آری، طالبان در عمل، هم با کابل و هم با آمریکا مذاکره می کند. اما، قصد اعتراف به آن را ندارد. برای درک این که همه چیز از کجا آغاز شد، باید به اوت سال ٢٠١٧ میلادی، بازگشت.
در تابستان سال گذشته، رئیس جمهور دونالد ترامپ استراتژی جدید آمریکا در قبال افغانستان را مطرح کرد. تمامی مقامات کاخ سفید در این مورد اتفاق نظر داشتند: جنگ افغانستان موفقیت آمیز نبوده است، آمریکا شکست خورده است و باید کاری کند تا از این بن بست رهایی یابد. جیمز ماتیز، رئیس پنتاگون، نیز شکست در جنگ افغانستان را اعلام کرده است. و اما، استراتژی جدید آمریکا از این قرار است: «حضور نظامیان بیشتر، کسب اختیارات بیشتر، برقراری همکاری های منطقه ای بیشتر و اعمال فشار بیشتر بر پاکستان و هند».
تحلیلگران در واشنگتن، پنتاگون و وزارت امور خارجه آمریکا مشکل اصلی افغانستان را در دشمنی های بین قومی نمی دانند. در گذشته، می توانستیم فقط از وجود اختلافات بین قومی سخن بگوییم، اما اکنون، جریانات جاری در افغانستان و میان قوم های اصلی – دشمنی است که در حال تبدیل شدن به جنگ وحشیانه و تروریستی می باشد. کارشناسان آمریکایی علت بروز بی ثباتی را فقط در سیاست طالبان و اقدامات ایران، روسیه و پاکستان می دانند.
در این میان، پیش بینی وضعیت افغانستان یک امر غیر ممکن و بی معنی است، اما تحقق دو سناریو بسیار محتمل می باشد: نخست – احتمال دارد، اوضاع مطابق با سناریوی آمریکا و رئیس جمهور غنی پیش برود. یعنی، جنبش طالبان و یا عناصر وابسته به آن به تدریج، با حیات سیاسی و قانونی کشور همگرایی پیدا کنند. بخشی از نیروهای طالبان برای این هدف تلاش نخواهد کرد و به جنگ تروریستی و شورشی خود ادامه خواهد داد، اما این داستان نیز کمی متفاوت خواهد بود. دوم – این سناریو محافظه کارانه تر است. روند مذاکرات و همگرایی ناکام خواهد ماند، اوضاع وخیم تر خواهد شد، طالبان به جنگ خود ادامه خواهد داد و کابل عقب نشینی خواهد کرد. آمریکا نیز ضمن ادامه دادن تلاش هایش برای برقراری سازش در جامعه پیچیده افغانستان، در باتلاق افغانستان بیشتر فرو خواهد رفت.

مترجم: شادی اصغری

 

پاسخی بگذارید