ترامپ، علت برکناری تیلرسون را تا حدودی توافق هسته ای عنوان کرد

الکس مک دونالد

میدل ایست آی (انگلستان)


دونالد ترامپ هنگام تشریح علت تصمیم خود درباره برکناری تیلرسون و گماردن مایک پمپئو ریئس سازمان سیا به جای وی، از اختلاف نطر با وزیر خارجه خود درباره توافق هسته ای با ایران سخن به میان آورد.
ترامپ در اظهار نظر درباره این تصمیم خود گفت مدت ها بود که با تیلرسون درباره توافق هسته ای گفتگو می کردیم. ما به خوبی با یکدیگر کار می کردیم اما در باره برخی از مسایل نیز اختلاف نظر داشتیم.
ترامپ گفت وقتی به توافق هسته ای نگاه می کنم انرا را هولناک می بینم اما تیلرسون بر این باور بود که توافق ایرادی ندارد. من می خواستم توافق را لغو یا در آن بازنگری کنم اما تیلرسون نظری تقریبا متفاوت داشت و واقعیت این است که در مورد توافق هسته ای دیدگاه متفاوتی داشتیم.
ترامپ گفت بر خلاف تیلرسون، من و پمپئو درباره توافق هسته ای ایران نظر مشابهی داریم.
سخنگوی تیلرسون که گویا از طریق توئیتر از خبر برکناری خود آگاه شده است گفت تیلرسون از اینکه در کاخ سفید خدمت کرده است افتخار می کند اما از برکناری خود خبر نداشته و نمی داند که به چه علت از کار برکنار شده است.
از مدت ها پیش خبرهایی درباره اختلاف نظر بین تیلرسون و ترامپ بر سر زبان ها بوده است یعنی از سال ٢٠١٧ که در جلسه وزارت دفاع ، تیلرسون از ترامپ به عنوان ابله یاد کرد.
تازه ترین اختلاف نظر بین تیلرسون و ترامپ روز دوشنه ظاهر شد چون وی از دیدگاه انگلیس حمایت کرد که معتقد است مسکو در اقدام برای به قتل رساند سرگئی اسکریپال جاسوس پیشین روسیه دخیل بوده است اما ترامپ روسیه را در این مورد مسئول نمی داند.( چند روز پیش سرگئی اسکریپال و دخترش در انگلیس توسط مواد رادیو اکتیو مسموم شدند و اکنون در بیمارستان بستری هستند).
پمپئو بر خلاف تیلرسون همواره با توافق هسته ای مخالفت کرده است. وزیر خارجه جدید آمریکا از جمله جنگ طلبانی است که معتقد است دیپلماسی با ایران هیچ فایده ای ندارد. تیلرسون از جمله شخصیت های میانه رو در جمع مقامات کاخ سفید بود که تلاش می کرد ترامپ را به اتخاذ رویکردی معقول درباره توافق هسته ای متقاعد کند.
تحلیگران اکنون از آن نگرانند که توافق هسته ای که ترامپ همواره آن را بدترین توافق ممکن نامیده است سرانجام از سوی آمریکا بی اعتبار اعلام شود. گرچه تیلرسون نیز به توافق هسته ای انتقادهایی داشت اما خواستار آن بود که به جای پاره کردن توافق باید در آن بازنگری شود.
ترامپ، جینا هاسپل را به عنوان نخستین زن به ریاست سازمان سیا منصوب کرده است. هاسپل که در  سال ١٩٨٥ وارد سازمان سیا شد، پیش از منصوب شدن به ریاست این سازمان، در سال ٢٠٠٢ مسئول ” برنامه شکنجه” بود که اکنون ممنوع شده است. به گزارش روزنامه نیویورک تایمز، خانم هاسپل بر شکنجه دو فرد مظنون به اقدامات تروریستی در یک زندان مخفی در تایلند نظارت داشته و مظنون به نابود کردن تصاویری است  که از جریان اعتراف گرفتن بی رحمانه از این دو زندانی تهیه شده بود.
محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، روز سه شنبه پیش از برکناری تیلرسون گفت ترامپ فردی غیرقابل پیش بینی در باره توافق هسته ای است و در موقعیتی قرار ندارد که برای ایران پیش شرط تعیین کند.
براساس قانونی که در کنگره آمریکا به تصویب رسیده است نوبت بعدی تمدید قانون معافیت ایران از تحریم های هسته ای روز دوازدهم ماه مه فرا می رسد. ترامپ در ماه ژانویه گفت دوازدهم مه آخرین مهلت برای فرانسه ، آلمان و انگلیس ( که هر سه از حامیان توافق هستند) است تا کاستی های توافق هسته ای را برطرف کنند چون در غیر اینصورت آمریکا از توافق هسته ای خارج خواهد شد.
پمپئو قول داده است که توافق هسته ای را بی اعتبار اعلام کند و در مصاحبه ای با سایت خبری” میدل ایست آی”، حتی ایران را به داشتن ارتباط با “دولت اسلامی- داعش” متهم کرده است. وی نه فقط به شدت مخالف توافق هسته ای است بلکه از تغییر رژیم در ایران نیز حمایت می کند.
با افتادن پرونده توافق هسته ای به دست پمپئو، اگر قدرت های اروپایی نتوانند ایران را با بازنگری جدی در این توافق همراه کنند،  به احتمال زیاد توافق هسته ای از سوی دولت آمریکا بی اعتبار اعلام خواهد شد.
انتصاب پمپئو، احتمالا با استقبال متحدان سنتی آمریکا در خاورمیانه روبرو خواهد شد چون برخی از آن ها از روابط نزدیک تیلرسون با دولت قطر و قاطعیت نداشتن در برخورد با ایران ناخرسند بودند.
اسرائیل و عربستان سعودی از همان ابتدا به مخالفت با توافق هسته ای برخاستند و ترامپ را متحدی می دانند که بر خلاف اوباما با این توافق مخالفت است و موضع قاطع تری در قبال ایران در پیش گرفته است.
نگار مرتضوی، آمریکایی ایرانی تبار و کارشناس مسایل ایران می گوید، پمپئو بر خلاف تیلرسون چندان علاقه ای به اروپائیان به عنوان متحدان نزدیک آمریکا ندارد.
به گفته این تحلیگر، پمپئو، عربستان سعودی ، امارات متحده و اسرائیل را متحدان نزدیک آمریکا می داند و باید منتظر ماند و دید که آیا اروپایی در این رقابت پیروز خواهند شد یا اردوگاه عربستان- اسرائیل و امارات به پیروزی خواهند رسید.
مرتضوی بر این باور است که با کنار رفتن تیلرسون، آخرین سنگر نارضایتی از مواضع ترامپ در قبال توافق هسته ای نیز از میان برداشته شد و اکنون خط نیکی هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد بر سیاست کاخ سفید حاکم شده است. رویکرد نیکی هیلی بیشتر به دیدگاه ترامپ نزدیک است در حالیکه تیلرسون خط مشی متفاوتی از ترامپ داشت.
به گفته مرتضوی اکنون، ترامپ، پمپئو و هیلی در زمینه سیاست خارجی دیدگاه مشابهی دارد و در مورد ایران نیز دیدگاه واحدی خواهند داشت.

پاسخی بگذارید