دیدار ترامپ و کیم جونگ اون: آیا واشنگتن معامله اوباما با ایرانی‌ها را با پیونگ یانگ تکرار می‌کند؟

احمد قندیل

العرب آنلاین (انگلستان)

در اقدامی غیرمنتظره، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا دعوت رهبر کره شمالی کیم جونگ اون را برای دیدار رو در رو در اواخر ماه می آینده پذیرفت. این توافق پس از جنگ لفظی طولانی بین این دو به دست آمد که یکدیگر را به جنگ هسته‌ای ویرانگر متهم کردند. سخن گفتن درباره این نشست، یادآور توافقی هسته‌ای است که رئیس جمهور سابق آمریکا باراک اوباما و گروه پنج به اضافه یک با ایران امضا کردند و این پرسش مطرح می‌شود که آیا ترامپ قصد دارد پا جای پای رئیس جمهور پیش از خود بگذارد و با امضای توافقی با کیم جونگ اون وارد تاریخ شود.
این نشست اگر برگزار شود، نخستین نشست در نوع خود بعد از هفت دهه خصومت بین آمریکا و کره شمالی است که همچنان از زمان پایان جنگ کره بین سال های ١٩٥٠ تا ١٩٥٣ به طور رسمی در حال جنگ هستند. این جنگ نه با امضای پیمان صلح بین دو کشور بلکه با توافقنامه آتش بس به پایان رسید.
به رغم تاریخی پرتنش، روابط بین واشنگتن و پیونگ یانگ هیچ گاه مانند ماه‌های اخیر و جنگ لفظی ترامپ و کیم جونگ اون، موجب نگرانی کل جهان نشده بود. ترامپ کره شمالی را در صورت ادامه دادن به تهدیداتش علیه آمریکا و متحدانش به «آتش و خشمی که در تاریخ جهان مانند آن را به خود ندیده است» تهدید کرد. کیم جونگ نیز با تمسخر با اشاره به ترامپ که رهبر کره شمالی را «مرد موشکی کوچک» توصیف کرده بود،‌ او را «پیر خرفت» توصیف کرد.
گشایش نسبی در روابط بین واشنگتن و پیونگ یانگ را می توان به میانجی گری محوری و مهم کره جنوبی برای برگزاری اجلاس بین سران دو کشور نسبت داد. خبر برگزاری چنین اجلاسی پس از آن اعلام شد که چونگ یوی یونگ رئیس دفتر امنیت ملی کره جنوبی، ترامپ را از نتایج دیدار تاریخی‌اش با رئیس جمهور کره شمالی آگاه کرد. در این دیدار درباره برگزاری اجلاسی بین «مون جائه این» و «کیم جونگ اون» روسای جمهور کره جنوبی و کره شمالی در اواخر ماه آوریل آینده توافق شد که نخستین دیدار سران دو کشور از سال ٢٠٠٧ تاکنون به شمار می رود.
رهبر کره شمالی متعهد شد در طول مذاکرات اقدام به «برچیدن (نه تعلیق) سلاح هسته‌ای» کند و آزمایش های موشکی را به حال تعلیق درآورد. این مسئله نشان دهنده تمایل دو کره برای توسعه روابط و ادامه دادن به خط روند آب کردن یخ ها بین سئول و پیونگ یانگ است.
در بازی های المپیک زمستانی که اخیرا در کره جنوبی برگزار شد، دو کره با یک پرچم شرکت کردند و حضور خواهر رهبر کره شمالی در مراسم افتتاحیه چشمگیر بود. او نخستین شخصیت از خانواده حاکم بر پیونگ یانگ به شمار می‌رود که از زمان پایان جنگ کره در سال ١٩٥٣ به کره جنوبی سفر کرده است.
مایک پنس معاون رئیس جمهور آمریکا در پیامی که در صفحه توئیتر خود منتشر کرد نوشت ابراز تمایل کره شمالی در این دیدار به مسئله برچیدن تسلیحات هسته‌ای و متوقف کردن هرگونه آزمایش بالستیک و هسته ای، بهترین نشانه تأثیرگذار بودن راهبرد دونالد ترامپ برای منزوی کردن رژیم کیم جونگ اون است.
قابل توجه این که واشنگتن به گونه‌ای رفتار می‌کند که گویا کره شمالی امتیاز داده است و قصد دارد پشت میز مذاکره بنشیند بدون آن که آمریکا مجبور به دادن هرگونه امتیازی شده باشد. سیاست واشنگتن این خواهد بود که بیشترین میزان فشار را بر کره شمالی وارد کند تا این کشور گام های مشخص و دائمی و قابل اعتمادی برای کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای خود بردارد.
برگزاری این اجلاس همچنین نشان دهنده تمایل رئیس جمهور کره شمالی به تلقی شدن کشورش به عنوان شریک بزرگ ترین قدرت جهان است. این اجلاس همچنین ممکن است امکان کاهش انزوای دیپلماتیک و تحریم های اقتصادی علیه پیونگ یانگ و حتی دادن تضمین امنیتی و کمک های اقتصادی به این کشور را نه تنها از سوی واشنگتن بلکه از سوی هم پیمانان منطقه ای آن مثل ژاپن و کره جنوبی فراهم کند.
هر چند اجلاس ترامپ – کیم گام مهمی برای کاهش نگرانی جهان از کابوس جنگ هسته‌ای در شبه جزیره کره به شمار می‌رود ولی احتمال موفقیت آن با توجه به شکاف گسترده در مواضع دو کشور و در سیاست های ترامپ و کیم جونگ اون، اندک به نظر می رسد.
ترامپ در نخستین واکنش به دیدار آینده اش با رهبر کره شمالی تأکید کرد تحریم های پیونگ یانگ تا زمان دستیابی دو طرف به توافق نهایی درباره برچیده شدن برنامه هسته ای و موشکی کره شمالی، لغو نخواهد شد. ترامپ در ماه اکتبر گذشته رکس تیلرسون وزیر امور خارجه خود را مسخره کرده و گفته بود وقت خود را برای گفتگو و مذاکره با کره شمالی هدر نخواهد داد.
شماری از دستیاران ترامپ احساس می‌کنند به علت سوابق کره شمالی در زمینه نقض تعهدات بین المللی اش و ناکامی تلاش های دولت های سابق آمریکا برای متقاعد کردن این کشور به برچیدن تسلیحات هسته‌ایش، باید با ابتکار دیپلماتیک پیونگ یانگ با احتیاط شدید تعامل کرد. پیونگ یانگ به دنبال خرید زمان برای تکمیل توانایی های خود در زمنیه هسته ای و موشکی است که به این کشور امکان حمله هسته ای به خاک آمریکا را بدهد.
محافل امنیتی و سیاسی در ژاپن که نزدیک ترین متحد واشنگتن در منطقه شرق آسیا است به شکلی گسترده به این دیدگاه باور دارند. روزنامه ژاپنی «یومیوری» روز هشتم مارس بر ضرورت احتیاط در تعامل با «دیپلماسی لبخند» که کره شمالی در برابر کره جنوبی و آمریکا در پیش گرفته است تأکید کرد و از این دو کشور خواست حداکثر فشار را بر پیونگ یانگ برای خلع سلاح هسته ای آن اعمال کنند. با توجه به این شواهد، پیش بینی نمی‌شود جهان به راه حلی برای بحران هسته‌ای کره شمالی جز پس از مذاکراتی طولانی و دشوار دست یابد. ترامپ به احتمال زیاد با شرایطی شبیه به شرایط روسای جمهور قبلی آمریکا بیل کلینتون و جرج بوش (پدر) و باراک اوباما مواجه خواهد شد.
پیش بینی می شود دولت ترامپ مجبور شود امتیازاتی بدهد که در گذشته قابل قبول نبوده است مانند پذیرفتن درخواست مکرر کره شمالی برای آن که آمریکا نیروهایش را از شبه جزیره کره خارج کند. از این رو بسیاری از مقامات در محافل نظامی و امنیتی آمریکا مذاکرات مستقیم با کره شمالی را بزرگترین ریسک در سیاست خارجی آمریکا از زمان به قدرت رسیدن ترامپ می‌دانند و معتقدند در پیش گرفتن خط مشی سخت گیرانه در تعامل با پیونگ یانگ،‌ بهترین نوع تعامل با تهدیدهای هسته ای کره شمالی است.
ممکن است دیدار بین سران آمریکا و کره شمالی، راه را به روی مذاکرات طولانی و پیچیده درباره برنامه تسلیحات هسته‌ای پیونگ یانگ در مقابل دستیابی این کشور به تضمین های امنیتی و کمک های اقتصادی شبیه به آنچه در مذاکرات شش جانبه بین سال های ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٩ به دست آمد، هموار کند. در صورتی که این مذاکرات به شکست منجر شود، اوضاع امنیتی و راهبردی در شبه جزیره کره به شدت وخیم خواهد شد و جهان را در لبه پرتگاه قرار خواهد داد.

 

پاسخی بگذارید