تاریخ: ۹:۱۱ :: ۱۳۹۶/۱۲/۲۲
جانشینی محمود عباس تحت تاثیر توافق قرن: برجسته ترین جانشینان موروثی وی چه کسانی هستند؟

عمر الرداد

رای الیوم (انگلستان)


در حال حاضر مسئله جانشینی محمود عباس، رئیس حکومت خودگردان فلسطین یکی از برجسته ترین مسایل مطرح شده در بین فلسطینی ها به شمار می رود. این عنوان مورد توجه و اهتمام رهبران فلسطینی در کرانه باختری و نوار غزه قرار گرفته است و تحت عنوان زیر بدان پرداخته می شود: بحث و بررسی بازسازی ساختار و بازتولید کادر رهبری فلسطین از جمله سازمان آزادی بخش فلسطین و رهبری حکومت خودگردان. در سایه احتمال شدید غیبت رئیس حکومت خودگردان محمود عباس در عرصه فلسطین و ترک زندگی سیاسی به علل وضعیت جسمانی وی، تمام جریان های فلسطینی از جمله دو جنبش فتح و حماس سرگرم ماجرای یافتن جانشینی برای وی هستند.
این سرگرم بودن جریان های فلسطینی به مسئله جانشینی محمود عباس، با تلاش های فراوانی همزمان است که آمریکا به کار گرفته است تا توافق قرن را طی روزها و یا هفته های آینده علنی کند، توافقی که نکات اصلی ان بر “تلفیق” ابتکار عمل های متعددی مبتنی است که در گذشته در پی رکود و بروز موانع بر سر راه روند صلح از زمان توافق اسلو به این سو مطرح شده اند و به نظر می رسد این توافق خارج از محتوای ابتکار عمل های گفته شده نمی باشد . ابتکار عمل هایی که در گذشته با مخالفت روبرو شدند، به این ترتیب که بندهای آن در چارچوب ایده صلح اقتصادی میان فلسطینی ها و اسرائیل به همراه – ” شبه کشور” فلسطین است که ماهیت آن فراتر از حکومت خودگردان و کوچکتر از ملت- کشور است و ستون آن ادامه و عمیق تر کردن هماهنگی های امنیتی میان دستگاه های این کشور با اسرائیل است و این هماهنگی هایی است که از زمان اوسلو به بعد موفق بوده و شاید برجسته ترین مساله در تمام توافق ها و تفاهم ها میان فلسطین و اسرائیل بوده است.
مبانی و اصول برخورد جریان های فلسطینی با موضوع جانشینی محمود عباس و بازسازی ساختار کادر رهبری فلسطین امروز در قالب هایی مطرح می شود که مشخصات کلی و شروط جانشینی رئیس حکومت خودگردان محمود عباس را تعیین می کند که عبارت اند از:
نخست: چارچوب هایی که مبانی و اصول شکل گیری حکومت خودگردان را از سال ١٩٩٣ تشکیل داده و مبتنی بر گفتگو با اسرائیل است و به معنای حذف هرگونه طرحی است که در تناقض با این اصول قرار بگیرد، از جمله طرح جنبش حماس که در نهادهای به وجود آمده از دل این اصول مشارکت کرده است یعنی نهادهایی که هم شامل پارلمان فلسطین و هم ریاست حکومت خودگردان و سایر دستگاه ها و ابتکارعمل های بعدی آن می شود [ابتکار عمل هایی] که شکل و قالب نزدیک شدن به حکومت خودگردان را تشکیل داده اند و بارز ترین مشخصه آن ها رقابت با این تشکیلات به ویژه در مورد به رسمیت شناختن اسرائیل و کشور فلسطین در محدوده مرزهای چهارم ژوئن است.
دوم: به علت شکست آشتی میان فتح و حماس این مسئله که عرصه فلسطین عرصه ناتوانی، چند دستگی و نداشتن قدرت در تولید طرح ملی فلسطین است؛ مورد توافق اکثریت می باشد و این وضعیت با عرصه عربی و اسلامی همزمان شده که بهتر از وضعیت گفته شده نیست و این امر مانع از شکل گیری محیط مناسب حمایت راهبردی برای فلسطینی ها می شود.
سوم: ملاحظاتی از سوی آمریکا و اسرائیل درباره شخصیت جانشین عباس وجود دارد که ماهیت آن باور، تمایل و توانمندی رهبر جدید در برخورد با طرح صلح مطرح شده است، طرحی که از آن به عنوان توافق قرن یاد می شود.
در سایه این رویکرد تفاوتی میان نام های کاندید شده برای جانشینی عباس مگر در چارچوب معیارها و ملاحظات مشخص وجود ندارد که در میان این معیارها تدوین طرح جدید متناقض با طرح کنونی قرار ندارد ، طرحی که از زمان تحولات عرصه فلسطین پس از اوسلو جاری بوده است یا راه کاری وجود ندارد که به وسیله آن از مسائل ممنوعه بتوان عبور کرد. شاید برجسته ترین عنوان این نبرد این است که این نبرد در چارچوب کشمکش میان جریان نسل قدیم بنیانگذار جنبش فتح و جریان های جوان با پتانسیل بالای در حال صعود صورت می گیرد به گونه ای که رهبران جدیدی را پرورش می دهد که در فلسطین متولد شده و رشد یافته اند و تجربه مبارزاتی و فعالیت های جناحی در عرصه های خارجی را ندارد.
قرار است شورای ملی در اواخر ماه آوریل آینده به منظور انتخاب کمیته اجرایی جدید سازمان آزادی بخش پس از فوت یکی از اعضای آن یعنی غسان الشکعه و بیماری دو عضو دیگر یعنی محمد زهدی النشاشیبی و عبدالرحیم ملوح تشکیل جلسه دهد. همچنین پیش بینی می شود یاسرعبد ربه که پس از اختلاف با محمود عباس جانشین صائب عریقات شد این شورا را ترک کند به علاوه احمد قریع و زکریا الاغا و دیگران دست به این اقدام می زنند و مسئله حتمی این است که این جاهای خالی را به اعضای جنبش فتح و برخی افراد مستقل نزدیک به این جنبش، پر خواهند کرد و این یعنی ادامه غیبت دو جنبش حماس و جهاد اسلامی که مخالفت خود را با نتایج نشست های شورای ملی آتی و تصممیات و ترتیب های اتخاذ شده در این نشست ها اعلام کردند.
نتایج نشست های شورای ملی فلسطین و کمیته اجرایی سازمان آزادی بخش، رئیس حکومت خودگردان آتی برای جانشینی محمود عباس را مشخص خواهد کرد و اگر احتمال نامزدی خالد مشعل کنار گذاشته شود بنابراین رقابت در چارچوب جنبش فتح میان مروان البرغوثی، محمد دحلان، جبریل الرجوب به علاوه سلام فیاض و ماجد فرج مدیر دستگاه اطلاعات فلسطین خواهد بود و هر کدام از این نامزدها داری نقاط قوت و ضعف در دو سطح داخلی و خارجی هستند و براساس آن ها کارشناسان امور فلسطین احتمال می دهند برغوثی، دحلان و رجوب از این رقابت کنار گذاشته شوند و در نتیجه احتمال برگزیدن ماجد فرج به ریاست حکومت خودگردان فلسطین چنانچه تغییرات مهم و غیرمنتظره ای رخ ندهد بیشتر خواهد شد. البته باید گفت که احتمال وقوع سناریوهایی از این قبیل ضعیف است.
سرگرم شدن جریان های فلسطینی به مسئله جانشینی محمود عباس و بازتولید نهادهای فلسطینی از جمله نهاد های حکومت خودگردان به دلیل اهمیت آن ها نشان می دهد که سناریویی برای حل و فصل مسئله فلسطین وجود ندارد که رهبران فلسطینی بتوانند در واکنش به توافق قرن تهدید کنند که به آن متوسل شوند تا اسرائیل را برای انجام مسئولیت هایش به عنوان قدرت اشغالگر در تنگنا قرار دهند. اما مسئله مهم تر در نبرد جانشینی محمود عباس این است که این مسئله منجر به هرج و مرج در عرصه فلسطین نشود یعنی وضعیتی که ملت فلسطین بازنده اصلی آن باشند و این سناریوی است که ارزیابی ها و پیش بینی های بدخواهانه مراکز تحقیقاتی غربی شروع به درز اطلاعاتی درباره احتمال وقوع آن کرده اند.

پاسخی بگذارید