موشک‌های ایران خواب را از چشم آمریکا ربوده است

محمد بلوط

الاخبار (لبنان)

توافقنامه هسته ای ایران پس از هشت سال گفتگوی پیچیده و دشوار به دست آمد و کشورهای آلمان،‌ فرانسه،‌ چین،‌ روسیه و انگلیس نیز از امضا کنندگان آن هستند. مایک پنس معاون رئیس جمهور آمریکا سخنان خود در ماه ژانویه در کنست اسرائیل را این بار در اجلاس لابی صهیونیستی «ایپک» در واشنگتن تکرار کرد و گفت دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا از توافقنامه هسته‌ای با ایران در صورتی که تغییرات مدنظر آمریکا در آن اعمال نشود خارج خواهد شد.
پنس به علت باورهای صرفا ایدئولوژیکی و دینی، سرسخت ترین حامی اسرائیل در داخل دولت آمریکا به شمار می‌رود. این پیشینه دینی- ایدئولوژیک، توجیه کننده افراط بی سابقه پنس در ضدیت با ایران است. اما دیگر جناح ها در دولت آمریکا نیز با پیشینه‌های مختلف، کمتر از جناح پنس با ایران دشمن نیستند. نظامیان حاضر در دولت آمریکا حس انتقام جویی نسبت به ایران دارند و دشمنی برخی دیگر نیز ناشی از عوامل شخصی است. جیمز ماتیس وزیر دفاع آمریکا، ایران را عامل کشته شدن دهها نفر از سربازانش در عراق می‌داند زیرا از نزدیک از کمین ها و حملات خونین گروه های عراقی مورد حمایت تسلیحاتی ایران علیه واحدهای گشتی و مراکز تجمع اشغالگران آمریکایی آگاه است.
هربرت مک مستر مشاور امنیت ملی رئیس جمهور آمریکا نیز محاسباتی در این زمینه دارد که به سه دهه پیش باز می گردد. او منتظر تسویه حساب با ایران است که خیزش انقلابی آن در کشورهای مشرق عربی برای مهار کردن نفوذ آمریکا در لبنان،‌ با عملیات شهادت طلبانه‌ای همراه شد که سفارت آمریکا در بیروت را در بهار سال ١٩٨٣ ویران کرد. پس از آن نیز ماجرای کشتار علنی و بی‌سابقه بیش از ٢٠٠ نیروی تفنگدار آمریکایی در پایگاه مستحکم آنها نزدیک فرودگاه بیروت رخ داد.
قطار حس خصومت و انتقام جویی از ایران را لکوموتیو لابی صهیونیستی و جناح مسیحی راستگرا و جناح انتقامجویان در داخل دولت پنهان آمریکا به پیش می برد. این سه جناح، مدیریت حملات رسانه‌ای و سیاسی را با هدف ایجاد اتفاق نظر ایدئولوژیک در آمریکا علیه ایران برعهده دارند و ایران را سرچشمه شرارت در جهان و وارث «امپراتوری شرارت» اتحاد شوروی می‌دانند که رقیب آمریکا در جنگ سرد بود و اوایل دهه ١٩٩٠ فروپاشید.
به رغم آن که حس انتقام جویی از ایران بر مسئولان کاخ سفید غلبه دارد ولی خروج از توافقنامه هسته‌ای احتمالا هدف واقعی متمرکز شدن مجدد واشنگتن بر تهران نیست. به احتمال زیاد،‌ واشنگتن اکنون به دنبال ایجاد تغییراتی ریشه ای در توافقنامه هسته‌ای از یک سو و ارتباط دادن آن با برنامه موشک های بالستیک ایران از سوی دیگر و همچنین مهار کردن نقش فزاینده تهران در منطقه است. یک کارشناس عرب که از نزدیک رایزنی ها در داخل دولت آمریکا را در موضوع ایران دنبال می کند معتقد است پنتاگون و دستگاه های امنیتی آمریکا ارزیابی همه جانبه‌ای از نتایج دستیابی به توافق هسته‌ای بر روند پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران انجام دادند که بخش هایی کلیدی از آن تا سال ٢٠٢٥ متوقف مانده است. ولی این توافقنامه موجب از کار افتادن و متوقف شدن کامل برنامه هسته‌ای به شکلی که ایرانی‌ها نتوانند به سرعت این برنامه را دوباره به جریان اندازند، نخواهد شد. ایرانی‌ها بعد از عادی سازی روابط با جامعه بین المللی در پایان مهلت ده‌ساله ای که به موجب توافقنامه وین بر آنها تحمیل شد می توانند شروعی دوباره داشته باشند. همچنین تاسیسات هسته‌ای ایران از ظرفیت کافی برای فعالیت کردن و تربیت نیروی انسانی و دانشمندانی برخوردار است که هسته اصلی این برنامه و مهم ترین بخش قدرت هسته ای این کشور را تشکیل می‌دهند و هیچ توافقنامه‌ای هرچقدر هم سفت و سخت باشد نمی‌تواند این هسته را مهار یا نابود کند. همچنین در صورتی که ایران هدف حمله قرار گیرد، ایرانی‌ها فعال کردن مجدد برنامه هسته‌ای را حق قانونی خود خواهند دانست.
نظامیان آمریکایی در بخش مربوط به اصلاح توافقنامه هسته‌ای پیشنهاد می‌کنند محدودیت های بیشتری بر ایران تحمیل شود که شامل کاهش درصد غنی سازی اورانیوم است که تهران حق ادامه آن را طبق توافقنامه هسته‌ای وین به دست آورد (٣,٦٧ درصد). نظامیان آمریکایی همچنین خواستار تفکیک شمار بیشتری از زنجیره دستگاه های غنی سازی اورانیوم از یکدیگر هستند تا توانایی ایران برای از سرگیری سریع فعالیت برنامه هسته‌ای‌اش کاهش پیدا کند.
این کارشناس عرب می افزاید نظامیان آمریکایی به این علت بر ایجاد تغییرات در توافقنامه هسته‌ای اصرار دارند که معتقدند گزینه نظامی یعنی حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران، گزینه‌ای عملی و مفید نخواهد بود و دور از دسترس است زیرا نیازمند اعزام نیروی زمینی و درگیر شدن در جنگ مستقیم برای نابود کردن این تاسیسات است. حملات هوایی و موشک های ضدسنگر آمریکا نمی‌تواند به مراکز هسته‌ای ایران که در دل کوه ساخته شده است نفوذ کند.
اصلاح توافقنامه هسته ای یا خروج از آن هیچ ارتباطی با مذاکره درباره برنامه موشک های بالستیک ايران ندارد زیرا در توافقنامه وین هیچ متنی درباره برنامه موشکی ایران وجود ندارد و صرفا به ممنوعیت توسعه موشک های حامل کلاهک های هسته‌ای اشاره شده است. همچنین نشانه‌ای از اقدام ایران به توسعه موشک هایی که توانایی حمل کلاهک هسته‌ای را داشته باشد دیده نمی شود. به رغم آن که دستگاه اطلاعاتی آمریکا از در دست توسعه بودن موشک هایی از نوع «اس.اس.ان-٢٢» و «ای-١١٥» و «کی.اچ-٥٥» در ایران خبر داده است که توانایی حمل یک بمب هسته‌ای متوسط را دارند ولی گزارش های آژانس بین المللی انرژی اتمی همچنان وجود هر نوع برنامه هسته‌ای نظامی در ایران را از ده سال پیش تاکنون تکذیب می‌کند.
اما مطرح کردن موشک های بالستیک به عنوان شرط در معامله ای که واشنگتن و همچنین پاریس به دنبال آن هستند، منعکس کننده دغدغه‌های آمریکا و غرب و ایران و کشورهای خلیج (فارس)، جدا از برنامه هسته‌ای است. از زمان جنگ با عراق، ایران برای تحت پوشش قرار دادن عرصه‌های تهدید که در اطراف فلات ایران از خلیج (فارس) تا آسیای میانه و بخشی از اروپا قرار دارند روی راهبردی دفاعی سرمایه گذاری کرده است. طی سه دهه برنامه مهندسی معکوس به ایرانی ها امکان داد از فناوری های کره ای و روسی و چینی کپی برداری کنند و زرادخانه ای از موشک های کوتاه برد و میان برد مثل فجر و فاتح و زلزال و قیام و شهاب یک و دو،‌ و همچنین موشک های دوربرد مثل شهاب چهار و پنج و شش را ایجاد کنند که برد آنها به ده هزار کیلومتر می‌رسد و کل اروپا و بخش هایی از سواحل آمریکا را زیر پوشش دارد.
به نظر می‌رسد تلاش برای مرتبط کردن برنامه موشک های بالستیک ایران با برنامه هسته‌ای این کشور هدفی جز مهار کردن قدرت دفاعی تهران را دنبال نمی کند. هرچند اتحادیه اروپا با درخواست آمریکا برای تعدیل توافقنامه هسته‌ای یا خروج از آن مخالف است ولی کشورهای اروپایی با مذاکره درباره برنامه موشکی ایران مخالف نیستند بلکه از تهران می خواهند امتیازاتی در این زمینه بدهد. اروپایی ها به این ترتیب در ظاهر خود را از آمریکا متمایز نشان می‌دهند که علت آن نیز منافعی است که آنها در بازار ایران دارند. اما این موضع آنها با اهداف آمریکا و اسرائیل برای مهار کردن نفوذ منطقه‌ای ایران همسو است. تازه ترین تلاش فرانسه برای متقاعد کردن تهران در این زمینه با شکست مواجه شد و حسن روحانی رئیس جمهور ایران همزمان با سفر ژان ایو لودریان وزیر امور خارجه فرانسه به تهران بر حفظ برنامه موشکی تاکید کرد و گفت ما این برنامه را در کنار برنامه ساخت دیگر سلاح های زمینی و هوایی توسعه خواهیم داد.
ایرانی‌ها متوجه هستند که اگر در زمینه ارتباط قائل شدن بین برنامه موشک های بالستیک و نقش منطقه‌ای ایران دچار لغزش شوند، در درجه نخست قدرت تحرک آنها در منطقه محدود خواهد شد آن هم در شرایطی که رویارویی با آمریکا در سوریه و عراق و یمن در حال تشدید شدن است. همچنین، صرف پذیرفتن این ارتباط به این معنا نیست که معامله به نتیجه خواهد رسید به ویژه که نمی‌توان به تعهدات دولت آمریکا اعتماد کرد که در صدد است با ادامه دادن به سیاست مهار ایران و مانع تراشی در مسیر سرمایه گذاری خارجی و اروپایی در این کشور به رغم توقف تحریم‌ها طبق توافقنامه هسته‌ ای، این توافقنامه را از درون تهی کند. از این رو، ایران به محض آن که حتی نیم گام در برابر آمریکایی‌ها عقب نشینی کند، به دام  زنجیره امتیاز دادن‌های بی‌پایان خواهد افتاد.

 

پاسخی بگذارید