تاریخ: ۲۳:۵۴ :: ۱۳۹۶/۱۲/۱۶
لودریان در تهران؛ عدم توافق درباره برنامه موشکی و ادامه پایبندی به توافق هسته‌ای

عادل السالمی

الشرق الاوسط (انگلستان)


مقامات بلندپایه ایرانی روز دوشنبه در مذاکرات دشوار با ژان ایو لودریان وزیر امور خارجه فرانسه درباره توافقنامه هسته‌ای و موشک های بالستیک و نقش ایران در خاورمیانه، نقش‌ها را بین خود تقسیم کردند. ایرانی‌ها بر مخالفت با تحرک بین‌المللی با هدف مهار کردن توسعه برنامه موشک‌های بالستیک پافشاری و از رئیس جمهور حسن روحانی خواستند توافقنامه هسته‌ای را حفظ و «از دولت مرکزی دمشق حمایت کند». محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه به نوبه خود موضوع توافقنامه هسته‌ای را مطرح کرد در حالی که فرماندهان نیروهای مسلح ایران به دولت این کشور درباره پیامدهای مذاکره درباره موشک‌های بالستیک هشدار دادند.
لودریان روز طولانی خود را با رایزنی‌ها در منطقه پاستور در مرکز تهران و در فاصله چند متری بیت رهبر ایران آغاز کرد. او با علی شمخانی [دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران] دیدار کرد و از او شنید که ایران حاضر به متوقف کردن برنامه موشکی خود نیست. او سپس با همتای ایرانی خود محمد جواد ظریف و رئیس جمهور حسن روحانی دیدار کرد.
روحانی در دیدار با لودریان گفت: «توافقنامه هسته‌ای انتخاب دو طرف است» و افزود: «شکست» این توافقنامه موجب «پشیمانی» همه طرف ها خواهد شد. بر اساس پایگاه رسمی ریاست جمهوری ایران،‌ نقش ایران در منطقه خاورمیانه به ویژه اوضاع در یمن و سوریه، از جمله محورهای مذاکرات روحانی و لودریان بود.
بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، لودریان در پایان سفرش به ایران گفت: «همچنان باید کار زیادی با ایران در خصوص موشک های بالستیک و فعالیت هایش در منطقه انجام شود».
روحانی نیز گفت: «باقی ماندن توافقنامه هسته‌ای به جهانیان ثابت می‌کند مذاکره و دیپلماسی، بهترین گزینه برای حل مشکلات است» و افزود: «شکست توافقنامه هسته‌ای به این معنا است که مذاکرات، وقت تلف کردن است». او افزود کشورش آغازگر خروج از توافقنامه هسته‌ای نخواهد بود و آینده‌ی امنیت و همکاری منطقه‌ای در گرو حفظ توافقنامه هسته‌ای و تقویت اعتماد بین دو طرف است.
به موازات آن، روحانی خواستار تعمیم دادن همکاری فرانسه و ایران در لبنان به سایر پرونده ‌های منطقه‌ای شد و گفت: دو کشور نقش مثبتی در حل مشکلات اخیر در لبنان انجام دادند. او ادامه همکاری در لبنان را در آستانه برگزاری انتخابات در این کشور خواستار شد.
در خصوص سوریه نیز پایگاه اینترنتی ریاست جمهوری ایران به نقل از روحانی اعلام کرد: «راهی برای حل بحران سوریه جز از طریق حمایت از دولت مرکزی در دمشق نیست». روحانی همکاری در سوریه و نابود کردن تروریسم را از اولویت های همکاری کشورش با فرانسه توصیف کرد.
پایگاه اینترنتی ریاست جمهوری ایران همچنین به نقل از لودریان اعلام کرد: «توافقنامه هسته‌ای می‌تواند سندی محوری برای تقویت امنیت و ثبات منطقه‌ای باشد» و بر ضرورت همکاری تهران با پاریس «برای جلوگیری از وقوع فجایع انسانی در منطقه» تأکید کرد.
ساعاتی پیش از آن، پرونده موشک‌های بالستیک ایران محور گفتگو بین لودریان و علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بود. شمخانی به میهمانش گفت ایران گزینه ساخت موشک های بالستیک را رها نمی‌کند و تأکید کرد ساخت موشک ها «ضرورتی اجتناب ناپذیر» در چارچوب سیاست «بازدارندگی» و «تقویت ساختار دفاعی توانایی‌های موشکی» ایران است. وی خاطرنشان کرد این توانایی‌ها «تهدیدی برای هیچ کشوری نیست» و «تحت تأثیر مولفه های سیاسی قرار ندارد».
بر اساس گزارش‌های رسمی، دو طرف درباره نقش منطقه‌ای تهران به موازات توافقنامه هسته‌ای گفتگو کردند. در خصوص پرونده هسته‌ای، شمخانی از موضع اروپایی‌ها در خصوص سیاست دولت دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا انتقاد کرد و گفت: «امتیاز دادن اروپا به آمریکا برای آن که در توافقنامه هسته‌ای باقی بماند نادرست و انفعالی و به معنای تسلیم شدن در برابر بازی روانی ترامپ است». او افزود: «منطق در هر توافقنامه بین‌المللی، حفظ آن توسط همه طرف‌های بین المللی است» و تأکید کرد: «درخواست از یک طرف برای پایبند ماندن به توافقنامه و نادیده گرفتن نقض آن از سوی طرف دیگر، قابل قبول نیست».
شمخانی بر ضرورت تسریع اقدامات اروپایی‌ها در زمینه پایبندی به تعهدات خود طبق توافقنامه هسته‌ای به ویژه «از میان برداشتن موانع در برابر معاملات بانکی در فضای بعد از اجرای برجام» تأکید کرد و درباره پیامدهای شکست این توافقنامه برای «ارزش توافقنامه‌ها و منطق گفتگو برای حل مسائل جهانی» هشدار داد.
در خصوص نقش منطقه‌ای ایران، جزئیات زیادی بیان نشد ولی آنچه از شمخانی نقل شد نشان می‌دهد او به برگه حوادث تروریستی در پاریس به منظور تشریح نقش تهران در سوریه و عراق متوسل شد. شمخانی گفت حضور کشورش در سوریه و عراق «پرهزینه» است و افزود این حضور «از بروز چالش های امنیتی برای اروپا به ویژه فرانسه» جلوگیری کرده است.
لحظاتی پس از انتشار جزئیات دیدار شمخانی و لودریان، خبرگزاری های ایران سخنان سرتیپ مسعود جزایری سخنگوی نیروهای مسلح این کشور را منتشر کردند که در آن درباره گفتگو درخصوص برنامه هسته‌ای ایران هشدار داد و در پاسخ به درخواست طرف های اروپایی گفت: «توان دفاعی ایران بی‌وقفه پیگیری خواهد شد و خارجی ها حق ورود به این عرصه را ندارند».
یک هفته پیش از سفر لودریان به ایران، کشورهای بزرگ نخستین هشدار را به تهران دادند و هر چند روسیه قطعنامه پیشنهادی آنان را وتو کرد ولی مطرح شدن آن، نگرانی‌های عمیقی در تهران در خصوص امکان بازگشت به نقطه صفر و از سرگرفته شدن تحریم‌ها ایجاد کرد و خطر فروپاشی توافقنامه هسته‌ای را افزایش داد.
در خصوص دیدار لودریان با همتای ایرانی‌اش محمد جواد ظریف، پایگاه اینترنتی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد مذاکرات دو طرف «شامل طیف وسیعی از مسائل مورد علاقه دوطرف از جمله اجرای توافقنامه هسته‌ای و تعهدات آمریکا و مسائل منطقه‌ای به ویژه اوضاع سوریه و یمن شد».
در بیانیه وزارت امور خارجه ایران به پرونده موشک های بالستیک که مهم‌ترین موضوع نخستین سفر لودریان به تهران بود اشاره نشد. این سفر، دومین سفر یک وزیر امور خارجه فرانسه به تهران از زمان اجرای توافقنامه هسته‌ای در اواسط ژانویه سال ٢٠١٦ به شمار می رود.
ظریف به رغم ستایش از موضع فرانسه در خصوص توافقنامه هسته‌ای، از رفتار برخی مسئولان اروپایی و تأثیر پذیرفتن آنها از فشارهای آمریکا انتقاد کرد.
بیانیه وزارت امور خارجه ایران شامل اطلاعاتی درباره طرف های اروپایی که تهران نگران تأثیر پذیرفتن آنها از موضع آمریکا است نمی‌شود. ظریف بار دیگر با اشاره به نقش اروپا در دستیابی به توافقنامه هسته‌ای یادآور شد که این توافقنامه، توافقنامه‌ای «چندجانبه» است. وی همچنین برای اثبات پایبند بودن تهران به این توافقنامه به گزارش های آژانس بین المللی انرژی اتمی استناد کرد.
ظریف درخواست قبلی خود را مبنی بر نقش آفرینی سازنده اروپایی‌ها برای حفظ این دستاورد بین المللی و اکتفا نکردن به سخنان تکرار و تhکید کرد اروپا باید دولت آمریکا را برای عمل کردن به توافقنامه هسته‌ای زیر فشار قرار دهد و در برابر خواسته های غیرمنطقی و غیرقانونی دولت ترامپ بایستد.
ظریف در این خصوص گفت: «اگر قرار باشد جامعه بین المللی طرفی را برای باقی ماندن در توافقنامه هسته‌ای متقاعد کند، آن طرف ایران است نه آمریکا». ظریف واشنگتن را متهم کرد نه تنها به شکلی برنامه ریزی شده برای عمل نکردن به تعهداتش طبق توافقنامه هسته‌ای تلاش می‌کند بلکه مانع عمل کردن اتحادیه اروپا به تعهداتش شده است.
ظریف مدعی شد مسئله برنامه موشکی ایران ارتباطی با توافقنامه هسته‌ای ندارد و حتی قطعنامه ٢٢٣١ این مسئله را تدیید می‌کند. وزیر امور خارجه ایران در موضع گیری مشابه با شمخانی گفت موشک های ایران «بازدارنده» و برای دفاع از امنیت ملی این کشور است.
بر اساس متن قطعنامه ٢٢٣١‏ که عمل به آن برای طرف های امضا کننده توافقنامه هسته‌ای الزامی نیست‏، از ایران خواسته شده است از ساخت موشک های بالستیک قادر به حمل کلاهک های هسته‌ای یا موشک هایی که بتوان آنها را در آینده برای حمل کلاهک هسته‌ای توسعه داد، خودداری کند.
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه ایران، ظریف در دیدار با لودریان پیشنهاد ایران را برای حل بحران های منطقه ای مطرح و طرف های منطقه‌ای را به بی‌میلی به حل سیاسی بحران های منطقه متهم کرد. ظریف گفت: «ما معتقدیم اروپا می‌تواند دوستان منطقه‌ایش را متقاعد کند راه حل های سیاسی را برای پایان دادن به بحران ها در پیش بگیرند».
ظریف از آمادگی ایران برای همکاری با اروپا به منظور پایان دادن به بحران ها در منطقه سخن گفت ولی به این شرط که هدف از این تلاش ها جلب رضایت آمریکا یا دستگاه های تبلیغاتی نباشد. او افزود: «ایران وارد این بازی نمی‌شود».
ساعاتی پیش از این دیدار، روزنامه «اعتماد» در شماره روز دوشنبه خود گفتگویی اختصاصی با ظریف را منتشر کرد که در آن کشورهای اروپایی و آمریکا را تهدید کرده است در صورتی که به موضع گیری کنونی خود در موضوع موشک های بالستیک ایران ادامه دهند، ایران در آینده با آنها مذاکره نخواهد کرد.
در همه گزارش های رسمی درباره رایزنی های لودریان با مسئولان ایرانی آمده است این مقام فرانسوی تأکید کرد کشورش به اجرای توافقنامه هسته‌ای ادامه می‌دهد. پایگاه اینترنتی وزارت امور خارجه ایران به نقل از لودریان اعلام کرد: «فرانسه باور راسخ دارد که اجرای توافقنامه هسته‌ای، گامی عملی برای تقویت همکاری و سرمایه گذاری در صنعت خودروسازی و انرژی و اجرای پروژه های مشترک با تهران است».
لودریان گفت اروپا و فرانسه به توافقنامه هسته‌ای پایبند می‌مانند و مایل به اجرای آن به رغم فشارهای آمریکا هستند. او خاطرنشان کرد کشورش تدابیر مناسبی را برای همکاری بانکی با تهران اتخاذ کرده است و سرمایه گذاری شرکت های فرانسوی در ایران بعد از دستیابی به توافقنامه هسته ای را نشانه همکاری بین دو کشور دانست.

پاسخی بگذارید