سه گزينه روي ميز «بازيگران اصلي» به منظور خروج از بحران غوطه شرقي

عبدالباری عطوان
راي اليوم(انگلستان)

سه گزينه براي «بازيگران اصلي» به منظور خروج از بحران سياسي و نظامي غوطه شرقي روي ميز است كه اين سه گزينه ماهيت تحولات را مشخص خواهد كرد.
سه گزينه اي که روي ميز «بازيگران اصلي» به منظور خروج از بحران غوطه شرقي قرار دارد، ماهيت تحولات را در چند روز آينده مشخص خواهد کرد.
گزينه نخست: خروج افراد مسلح وابسته به گروههاي افراطي مانند «هيئت تحرير الشام» ، «القاعده» و (تروريست هاي  وهابي صهيونيستي) «داعش» از اين منطقه.
گزينه دوم: غير نظامياني که شمار آنها بين سيصد تا چهارصد هزار نفر است، خارج شوند كه شمار آنها بسيار زياد است و قبل از خروج،  آمادگي هاي لجستيکي براي اسکان، غذا و درمانشان ضروري است.
گزينه سوم: بمباران هوايي و زميني با استفاده از راکت و موشک از سوي ائتلاف روسيه، سوريه و ايران ادامه يابد كه در نتيجه ان ممكن است  غير نظاميان قرباني شوند.
آتش بسي که ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه اعلام كرد و قرار شد روزانه پنج ساعت برقرار باشد، متضمن گزينه نخست يعني خروج غير نظاميان به منظور تحقق گزينه دوم يعني خارج کردن افراد مسلح است و به نظر مي رسد نتايج اوليه اين «تاکتيک روسيه» به بار نشسته است.
به نظر مي رسد بشار الجعفري نماينده سوريه در سازمان ملل متحد که يکي از برجسته ترين مسئولان نظام است، گزينه سوم را ترجيح مي دهد. وي گفت غوطه شرقي را به حلب دوم تبديل خواهيم کرد و نيروهاي ارتش عربي سوريه اصرار دارند همه اراضي غوطه را بازپس گيرند.
دو عامل بشار الجعفري را  وادار كرده تا اينگونه تهديد کند، نخست اينکه دولت سوريه در برابر شهروندان خود  در دمشق در تنگنا قرار گرفته است زيرا گروههاي افراطي که در فهرست تروريسم قرار دارند، فقط هفته گذشته يکصد و چهارده راکت به دمشق پرتاب کردند که متعاقب آن هفده نفر از جمله چند کودک کشته شدند. دليل دوم اين است که ارتش سوريه تجربه عملياتي گسترده اي را در حمله به حلب شرقي کسب کرده است  و مي خواهد با تکيه بر اين تجربه همين سناريو را در غوطه شرقي تکرار کند.
نقض آتش بس روز سه شنبه ادامه يافت و دو طرف يکديگر را در اين زمينه متهم کردند.
يكي از سخنگويان روسيه اعلام کرد: نيروهاي مسلح مخالف گذرگاه امني که قرار بود غير نظاميان از آن براي خروج از مناطق جنگي استفاده کنند و جانشان را نجات دهند، بمباران کردند. مخالفان مسلح،نظام را به دست داشتن در اين بمباران متهم کردند و واقعيت مسئله، در بين اين دو اتهام عملا زايل شد.
گروههاي اصلي سه گانه که تا کنون در گروه ميانه روها دسته بندي شدند يعني «جيش الاسلام» ، «احرار الشام» و «فيلق الرحمن» اختلافاتشان را کنار گذاشتند و آمادگي خود را براي تخليه جنگجويان النصره و خانواده هايشان از منطقه طي پانزده روز اعلام کردند. اين پيشنهاد پس از تماسهاي محرمانه ميان محمد علوش رئيس گروه جيش الاسلام و ديپلماتهاي روس مطرح شد.
از شدت حملات «تحريك آميز» رسانه اي بطور ملموسي پس از اين اعلام آمادگي براي خروج، کاسته شد. همچنين از شدت بمباران محله هاي غير نظاميان که افراد مسلح در آن حضور دارند کاسته شده است.اين بدان معناست که احتمال گشايش و پايبندي به توافق آتش بس براساس قطعنامه ۲۴۰۱ شوراي امنيت سازمان ملل متحد افزايش يافته است.
آمريکا و متحدان اروپائي اش کاملا از صحنه خارج شدند و پوتين رئيس جمهور روسيه به بازيگر اصلي وبلامنازع تبديل شده است.  اظهارات بوريس جانسون وزير امور خارجه انگليس در گفتگو با شبکه «بي بي سي» به حاشيه رفتن طرفهاي آمريکايي و اروپايي را نشان مي دهد. وي در اين گفتگو تهديد کرد اگر مدرکي به دست آيد که ثابت کند از سلاح شيميايي در غوطه عليه غير نظاميان استفاده شده است، کشورش مشارکت در حمله نظامي آمريکا عليه دولت سوريه را بررسي خواهد کرد. اين در حالي است که واشنگتن روسيه را به آتش افروزي متهم كرده و گفته مسكو تلاش مي کند نقش پليس را بازي کند و در نتيجه منطقه را بي ثبات سازد.
وجود اين اسناد وشواهد يا نبودن آن، به ترامپ رئيس جمهور آمريکا و ميزان خشم وي از به حاشيه رانده شدن کشورش در مساله غوطه و قبل از آن حلب بستگي دارد و فکر نمي کنيم وي براي شليك موشکهاي کروز نيازي به شواهد ومدراکي درباره استفاده از سلاح شيميايي داشته باشد، همانطور که در آوريل گذشته پايگاه الشعيرات را بمباران کرد. اگر ترامپ نيازي به اين شواهد داشته باشد ابزارهاي مختلفي براي ايجاد آن وجود دارد.
نيروهاي ارتش سوريه براي باز پس گيري حلب شرقي و پس از آن دير الزور نيازي به سلاح شيميايي نداشتند و اعتقاد ندارند  براي بازپس گيري غوطه شرقي و نابودي افراد مسلح در آنجا نيازي به استفاده از سلاح شيميايي است. دولت سوريه همواره استفاده از چنين سلاحي را رد کرده است.

خروج جنگجويان جبهه النصره و متحدانشان از غوطه شرقي شايد راه حلي باشد که براي همه طرفها رضايت بخش باشد و اگر با اين خروج مخالفت کنند بعيد نيست گروههاي «ميانه رو» در قالب پايبندي به توافقات آستانه درباره مناطق کاهش تنش در کنار نيروهاي ارتش سوريه با آنها بجنگند زيرا اين گروههاي ميانه رو پس از مذاکرات مستقيم با هيئت نظام سوريه به رياست آقاي بشار الجعفري اين توافقنامه را امضا کردند.
در كنار هم ماندن غير نظاميان و افراد مسلح در غوطه شرقي براي ائتلاف روسي، سوري و ايراني غير قابل قبول است زيرا اين ائتلاف معتقد است اين دو مثل آب و روغن هستند که مخلوط کردنشان با هم غيرممکن است به ويژه اگر اين مسئله با حمله راکتي به دمشق نيز همراه شود. بنا بر همين دليل، زمان جدايي اين دو  براي پايان دادن به خونريزيها با موافقت همه طرفها نزديک شده است.

پاسخی بگذارید