درگیری های فرسایشی در شمال سوریه و افزایش احتمال رویارویی قدرتهای بزرگ

وال استريت ژورنال (آمریکا)

اقدامات دولت سوريه براي خارج کردن کنترل يکي از آخرين مناطق خودمختار در اين کشور از دست مخالفان، موجب تشديد تنش ها ميان قدرت هاي خارجي شده است که جانب طرف هاي مختلفي را در جنگ داخلي شش ساله سوريه گرفته اند.
گروههاي مختلف مخالف بشار اسد، رئيس جمهور سوريه، در استان ادلب حضور دارند. تلاش هاي دولت سوريه براي در هم کوبيدن مخالفان در استان ادلب پس از آن صورت گرفت که دولت سوريه توانست با موفقيت کنترل بخش هاي زيادي از کشور را به لطف قدرت آتش ايران و روسيه – متحدان رژيم سوريه- دوباره در دست بگيرد.
اما تهاجم به ادلب در حال ورود به اراضي پر خطري است. قدرت هاي خارجي که قبلا به صورت ائتلاف هايي براي مقابله با داعش بودند، نزديک هم در حال مانور دادن هستند.
جاشوا لانديس، مدير مرکز مطالعات خاورميانه اي دانشگاه اوکلاهما، گفت :«ادلب واقعا نمونه اي از مشکلات زيادي است که سوريه براي همگان دارد زيرا آخرين محل استقرار مخالفان است. در عين حال، ادلب بزرگترين محل استقرار شورشيان وابسته به القاعده به شمار مي رود و سرسخت ترين اسلامگرايان در آنجا حضور دارند.»
احتمال بروز تنش هاي جديد بين واشنگتن و مسکو با سقوط يک فروند جت جنگنده ارتش روسيه و کشته شدن خلبان آن در ادلب بوجود آمده است.
يک گروه سابقا وابسته به القاعده روز شنبه ادعا کرد، يک فروند هواپيماي سوخوي بيست و پنج روسيه را با موشک زمين به هواي دوش پرتاب بر فراز شهر سراقب که تحت کنترل مخالفان حکومت سوريه قرار دارد، سرنگون کرده است.
وزارت دفاع روسيه اعلام کرد، خلبان اين هواپيما پس از آنکه با چتر نجات از هواپيما به بيرون پريد، در درگيري با مخالفان کشته شد.
چند ساعت بعد، رسانه هاي دولتي روسيه اعلام کردند، سي نفر از مخالفان در يک حمله هوايي اين کشور کشته شدند.
نيروهاي آمريکايي و روسي هر دو در سوريه با داعش جنگيدند و اعضاي داعش اواخر سال گذشته از شهر رقه که عملا پايتخت آنها محسوب مي شد، به بيرون رانده شدند. با وجود اين، درگيري در ادلب موجب منحرف شدن ائتلاف ها شده است.
روسيه روز يکشنبه اظهار نظر نکرد ولي قانونگذاران تندروي اين کشور گفته اند، احتمالا آمريکا در حمله اي که موجب سرنگوني يک فروند جت جنگي شد، دست داشته است تا روسيه را هر چه بيشتر در جنگ سوريه درگير کند.
فرانتس کلينت سويچ، معاون اول رئيس کميته امور دفاعي و امنيتي در مجلس سناي روسيه، گفت اين موشک را آمريکا از طريق کشورهاي ديگر عرضه کرده بود. وي براي اثبات ادعايش مدرکي ارائه نداد.
خبرگزاري روسي اينترفاکس به نقل از کلينت سويچ اعلام کرد:«آمريکا تلاش دارد نشان دهد جنگ در سوريه پايان نيافته است و روس ها پيروز نشده اند. من معتقدم پرتاب موشک کار آمريکاست.»
وزارت امور خارجه آمريکا اعلام کرد اين کشور گروههاي مخالف مسلح در ادلب را مسلح نمي کند و با وجود درخواستهايشان، مدتي مديد از عرضه سامانه هاي دفاع هوايي قابل حمل خودداري کرده است.
هتر نوئرت، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا، گفت:«آمريکا هرگز موشک هاي قابل حمل در اختيار هيچ گروهي در سوريه قرار نداده است و ما درباره استفاده شدن از سلاح هايي از اين دست بسيار نگرانيم.»
دولت آمريکا قبلا هشدار داده است که تصاحب ادلب از طرف نيروهاي شورشي افراطي مي تواند عواقب وخيمي براي ثبات سوريه به همراه داشته باشد و متقاعد کردن روسيه به کاهش حملات خود را دشوار مي کند. برت مک گورک، نماينده آمريکا در ائتلاف بين المللي در برابر داعش، ادلب را «بزرگترين پناهگاه امن القاعده از زمان ۱۱ سپتامبر» ناميده است.
با کشته شدن خلبان روسي، به نظر مي رسد چشم انداز حل و فصل اختلاف ها از طريق مذاکرات چندان خوب نباشد.
اکثر ستيزه جويان مخالف اسد آخرين دور مذاکرات صلح را که دسامبر سال گذشته در شهر سوچي روسيه برگزار شد، تحريم کردند. قدرت هاي غربي از جمله آمريکا همچنين تصميم گرفتند در اين نشست شرکت نکنند. استفان دبي ميستورا، نماينده ويژه سازمان ملل در امور سوريه، به درخواست روسيه در نشست سوچي حضور پيدا کرد ولي اين مذاکرات صرفا موجب صدور بيانيه اي درباره احترام گذاشتن به حق حاکميت و تماميت ارضي سوريه شد.
پيشروي هاي جديد به داخل شهر ادلب هر گونه اهرم فشاري را که مخالفان سوري اميدوار بودند در دور بعدي مذاکرات ادعا کنند، کاهش مي دهد.
در حالي که ترکيه با روسيه و ايران توافق کرده بود خشونت در ادلب و مناطق ديگر سوريه را کاهش دهد، اين تهاجم همچنين باعث ايجاد تنش در ميان اين کشورها مي شود.
ترکيه- دومين ارتش بزرگ در ناتو- از جناح مخالف مسلح سوري که آنها را ميانه رو تلقي مي کند، پشتيباني مي کند. تحرير الشام، وابسته سابق به گروه القاعده در سوريه، که مدعي شده در سرنگوني جت روسي دست داشته است، پشتيباني مستقيم از آنکارا دريافت نمي کند، ولي در همکاري نزديک با  نيروهاي ترکيه عمل کرده است.
اکنون ترکيه خود را به لحاظ سياسي در سوريه منزوي کرده است. ترکيه با مخالفت آمريکا با برنامه هاي خود براي خارج کردن کنترل قلمرو شمال سوريه از دست کردهاي سوري که به دنبال فدراليسم و خودمختاري هستند، روبروست. آنکارا اين اقدام را يک تهديد ملي توصيف مي کند.
در عين حال، (ادعا مي شود) روسيه و ايران به طور گسترده اي با درخواست ها براي اقدام در جهت متوقف کردن حمله به ادلب مخالفت کرده اند.
در حال حاضر با کشته شدن خلبان روسي ساکنان ادلب از آنچه ممکن است بعدا روي دهد، ترس دارند. عارف واتاد، يکي از فعالان ضد حکومتي در سراقب، گفت مردم در حال فرار از اين شهر به سوي مرز ترکيه هستند.
او گفت: «مردم از اقدامات تلافي جويانه روسيه مي ترسند. از زماني که آنها مداخله کردند، روسيه در حال گلوله باران ادلب بوده است.»

چاپ نوشتار