اروپا سعی می کند در مورد ایران با ترامپ به توافق برسد

وستی کافکازا (روسیه)


سرنوشت توافق هسته ای ایران در گرو این مسئله قرار گرفته است که آیا دولت های اروپایی موفق خواهند شد با دولت ترامپ در مورد مسائل خارج از چارچوب مفاد توافق هسته ای برجام به توافق برسند، یا خیر. به نوشته Council Atlantic، مسئله زرادخانه بالستیک مدرنیزه شده ایران برای کشورهای همجوار این کشور و آمریکا به یک مشکل جدی بدل شده است. دولت ترامپ برنامه موشکی این کشور را به عنوان یک تهدید منطقه ای و جهانی ارزیابی کرده که در چارچوب توافقنامه برجام نیز به درستی مورد ارزیابی قرار نگرفته است و از این جهت، برای حل و فصل مسائل مربوط به برنامه موشکی ایران و دیگر مسائل خارج از توافق هسته ای، اقدام به تشکیل کار گروهی با شرکت بریتانیای کبیر، فرانسه و آلمان کرده است.
توافق سال ٢٠١٥ میلادی، فقط به مسائل هسته ای محدود شده است که لغو تحریم های اعمالی علیه ایران در ازای کاهش شمار سانتریفیوژهای فعال، محدود شدن ذخایر اورانیوم کم عیار تا سال ٢٠٣٠ میلادی و نیز چشم پوشی ایران از تولید پلوتونیوم در اهداف نظامی و موافقت با اعمال کنترل دقیق بر تأسیسات هسته ای اش طبق نظر اعلامی از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی را پیش بینی می کند. آژانس بین المللی انرژی اتمی تأکید کرده است که ایران به مفاد قید شده در برجام پایبند مانده است. اما، ترامپ در طول نخستین سال حضور خود در پست ریاست چمهوری آمریکا، بارها این توافق را مورد انتقاد قرار داده است و نیز وعده می دهد که آن را ملغی خواهد کرد و از تأکید بر این مسئله که منافع حاصل از این توافق برای امنیت ملی آمریکا فراتر از آن بوده است که ایران در پی کاهش تحریم ها بدان دست یافته است، امتناع می کند. ترامپ از توافق کناره گیری نکرده است. اما، در روز ١٢ ماه ژانویه، اعلام کرد که این آخرین بار است که با تعلیق تحریم های ضد ایرانی موافقت می کند. ترامپ تهدید کرده است: «یا باید جنبه های فاجعه بار این توافق حذف شود و یا آمریکا از این توافق خارج خواهد شد».
مایک پنس، معاون رئیس جمهور آمریکا، پیشنهاد کرده است که مسئولیت ایجاد تغییرات در برجام بر عهده اروپا و کنگره محول شود. مسئله اصلی این است که آیا متحدان کلیدی آمریکا موفق به یافتن راه حلی خواهند شد که هم مورد رضایت ترامپ باشد و هم ایران را ناگزیر به چشم پوشی از تعهدات هسته ای اش نکند.
در حال حاضر، رهبران اروپایی که اکثریت قریب به اتفاقشان از توافق هسته ای دفاع می کنند، می بایست توجه خود را روی برنامه موشک های بالستیک ایران و توسعه طلبی های منطقه ای این کشور متمرکز کنند. هر چند محدود شدن برنامه پرتاب و جا به جایی موشک ها در عمل، می تواند بی نتیجه باشد. قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد ضمن تصویب توافق هسته ای با ایران، این کشور را برای پایان دادن به برنامه تولید موشک های بالستیک خود نیز فرا می خواند و با این همه، محدودیت هایی از این دست را پیش بینی نمی کند. ایران نیز به نوبه خود، در طول سال، شاید هم برای پیشگیری از تحریک اروپاییان، از آزمایش موشک های میان برد خود خودداری کرد.
قدرت های بزرگ اروپایی پیوسته، از برجام حمایت می کنند و تأکید می کنند که رعایت مفاد این توافق از سوی آمریکا شرط مقدماتی برای حاصل شدن هر نوع توافق های مکمل است. در این میان، فرانسه، بریتانیای کبیر و آلمان در بیانیه مشترک خود مورخ ١٣ اکتبر سال ٢٠١٧ میلادی، اعلام کرده اند: «نظر به این که ما برای حفظ برجام تلاش می کنیم، نگرانی های مربوط به برنامه موشک های بالستیک ایران را نیز درک می کنیم و برای اتخاذ تدابیر بعدی در راستای حل و فصل این مسئله آمادگی داریم».
در روز یکشنبه، نشریه Le Figaro سخنان ژان ایو لو دریان، وزیر امور خارجه فرانسه، را که قرار است در روز ٥ ماه مارس، از تهران دیدن کند، چنین نقل قول کرده است: «ما در خصوص برنامه های بالستیک و مسایل منطقه ای با ایران مذاکره می کنیم. ما همچنین، این امکان را خواهیم داشت که روی ضرورت پایبندی ایران بر مفاد قطعنامه شماره ٢٢٣١ سازمان ملل متحد تأکید کنیم که راه های دسترسی به قوه بالستیک را محدود می کند و ایران بر آن پایبند نمانده است». بوریس جانسون، وزیر امور خارجه بریتانیای کبیر، نیز اعلام کرده است: «ما بر این باوریم که می توانیم به اتفاق، همه این مسایل را حل و فصل کنیم. مهم این است که ما این امور را در کنار هم انجام دهیم، بی آن که پایه های توافق هسته با ایران را نیز متزلزل کنیم».
در این میان، مقامات دولتی بلندپایه ایران هر گونه تجدید نظر در مفاد برجام و یا برداشتن گام هایی در راستای پایان دادن به برنامه های موشک های بالستیک خود را رد می کنند که به اعتقاد ایران فقط از ماهیت تدافعی برخوردار است. آنان همچنین منکر این مسئله هستند که در این خصوص با دیپلمات های اروپایی مذاکره کرده اند.
محمود واعظی، رئیس دفتر رئیس جمهور ایران، روی موضع قطعی کشورش تأکید کرده است: «ما بارها، گفته ایم که هر آن چیزی که با مسائل تدافعی و قدرت موشکی ما مرتبط است، قابل بحث و بررسی نیست. ما با هیچ کس در این خصوص گفتگو نکرده ایم و ممکن نیست در خصوص قوه تدافعی مان از جمله، قوه موشکی مان با کشوری گفتگو کنیم. این موارد از امور داخلی ایران است».
محمد باقر نوبخت، سخنگوی دولت ایران، پا را از این هم فراتر گذاشته و اعلام کرده است: «هیچ کس نمی تواند در امور تدافعی و برنامه های موشکی ما مداخله کند. ما قوه تدافعی و موشکی مان را به عنوان حق لاینفک مان می دانیم و ممکن نیست، با کسی در خصوص امور تدافعی مان گفتگو کنیم و نکرده ایم».
سردار حسین دهقان، وزیر دفاع سابق ایران، هشدار داده است که آمریکا، عربستان سعودی و اسرائیل و متحدان منطقه این کشورها حق قانونی ایران برای رویارویی با تهدیدها را منکر می شوند و افزوده است: «آنها سعی دارند، اروپا را برای همراهی با خود در این راه متقاعد سازند».
سید عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه ایران در امور حقوقی و بین المللی، در روز یکشنبه، خبر مذاکره تهران را در خصوص برنامه موشکی خود با کشورهای اتحادیه اروپا رد کرد. عراقچی خطاب به اروپاییان هشدار داد: «در حال حاضر، میان ما و اروپاییان کمترین توافق مشخصی صورت نگرفته است. برخی از کشورها از این تفکر حمایت می کنند و معتقدند که اگر آنها در خصوص توافق هسته ای تسلیم نظر ترامپ شوند، می توانند او را برای خودداری از خروج از برجام متقاعد سازند. اما، این سیاست درستی نیست و می تواند نتایج معکوسی را به بار آورد و ما به روشنی این مسپئله را به اروپا تفهیم کرده ایم».

چاپ نوشتار