جهان پس از یک‌سال ریاست‌جمهوری ترامپ

حامد روشن چشم

به قدرت رسیدن ترامپ در ایالات متحده آمریکا توام با هیجانات آمریکایی‌ها برای تغییر بود. تحولاتی که از همان ساعات اولیه می‌شد، حس کرد. این تغییرات چندان غیرمنتظره نبود، چرا که در شعارهای انتخاباتی بارها از سوی ترامپ تکرار شده بودند. به‌نظر می‌رسید که دنیا با ترامپ قرار بود تجربه جدیدی کسب کند. یک‌سال از به قدرت رسیدن وی در آمریکا می‌گذرد، اما چه شرایطی و اتفاق‌هایی در جهان با ترامپ در طی این مدت رخ داد؟ اگر بخواهیم تصمیمات و سیاست‌های داخلی و خارجی ترامپ را در نظر بگیریم، به‌راحتی می‌توان گفت اقدامات ترامپ عمده تصمیمات باراک اوباما را بی‌اثر کرده است. تصمیماتی که طی هشت سال سیاست داخلی و خارجی اوباما اعمال شده بود، به‌سرعت متزلزل شد.

روشن است که وضعیت جدیدی رخ داده، زیرا که  دنیا با رویکرد سیاست خارجی دموکرات‌ها به‌نوعی سازگاری رسیده بود و اکنون شوک‌های سیاسی ترامپ کمی قابل لمس است. با این حال اتفاق مهم دیگری نیز در شرایط بین‌المللی رخ داده است. به‌نظر می‌رسد که کشورهای دیگر به ‌اندازه گذشته تابع سیاست‌های یکجانبه آمریکا به‌خصوص در حوزه بین‌المللی نیستند. شاید بتوان گفت که دیگر آن کدخدا قدرت اجبارکنندگی بالایی ندارد.

اینکه توافق هسته‌ای با ایران (برجام) یک طرح شکست خورده خوانده شود یا بدترین توافق تلقی گردد، نوعی دهن‌کجی به تمام تلاش‌های بین‌المللی‌ای بود که به‌نوعی رضایت جهانی را کسب کرده بودند. کنار گذاشتن طرح کاهش تعداد نیروهای نظامی از افغانستان، عراق و سوریه که از جانب اوباما پیگیری می‌شد، در عوض افزایش نظامیان در کشورهای دیگر بیانگر این است که هنوز مساله خاورمیانه برای ترامپ از جذابیت بالایی برخوردار و قرار است آمریکا از این منطقه سودهای اقتصادی و سیاسی قابل توجهی را نصیب خود کند. خروج از پیمان اقلیمی پاریس، اتحادیه اروپا را به‌شدت شوکه کرد، با این حال نشان داد که آمریکا برای کسب سود اقتصادی خود با کسی شوخی ندارد.

علاوه بر اینها محدودیت سفر به آمریکا برای چند کشور مسلمان و تمرکز بر روی چارچوب خاص مهاجرت به آمریکا بر اساس شایستگی نشان‌دهنده اهمیت صرفا آمریکا برای ترامپ است. این موضوع، فارغ از هر نتیجه‌ای که برای آمریکا داشته باشد، یک باور جهانی را به‌دنبال خواهد داشت، اینکه دیگر آمریکا رهبر آزادی، حقوق بشر، توسعه انسانی، صلح و دموکراسی در جهان نیست. آمریکا صرفا یک پیمانکار قدرتمند در جهان است که همه چیز را بر اساس معامله خوب سنجش می‌کند؛ یعنی کسب درآمد برای آمریکا نه عزت بین‌المللی!

اعلام قدس شریف به‌عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی پیامی روشن به منطقه خاورمیانه به‌خصوص عرب‌ها به‌همراه داشت، اینکه فرایند صلحی در کار نیست و بهتر است که با رژیم صهیونیستی کنار بیایید. این رویکرد به‌نوعی دیگر در داخل آمریکا نیز به جریان افتاد. کاهش مالیات بر شرکت‌ها به معنای افزایش قدرت اقتصادی ثروتمندان بود، همین‌طور نصب قضات محافظه‌کار در آمریکا که حقوق بشر و توسعه انسانی فردی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، به‌گونه‌ای که آرمان خواهی انسانی و رشد ساختارهای انسانی خارج از سرمایه‌داری را با مشکل اساسی روبه‌رو کرده است. اینها سیاست‌هایی بود که آمریکا و جهان پس از یک‌سال ریاست‌جمهوری ترامپ تجربه کرده‌اند.

دنیا با یک پیمانکار بزرگ و نظم سرمایه‌داری بین‌المللی مواجه است. روزهای سختی برای خاورمیانه، جهان، گروه‌های توسعه انسانی در آمریکا و دنیا پیش رو هست، مگر اینکه همان‌طور که رگه‌های آن دیده می‌شود، دنیا در حال عبور کردن از ترامپ و آمریکا باشد؛ یعنی شکل‌گیری نظم بین‌المللی جدید با رنگ و بوی غیرآمریکایی و جهانی بدون کدخدا. رویکرد مجمع عمومی سازمان ملل نسبت به طرح‌های آمریکا و آرای منفی نشان‌دهنده این موضوع است. به‌نظر می‌رسد که آمریکا در حال دور شدن از دوران طلایی خود است نه در راه بازگشت به آن با ترامپ.

روزنامه آرمان

پاسخی بگذارید