پیشنهاد مکرون به اردوغان مبنی بر «مشارکت» به جای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا

مارک سمو

لوموند (فرانسه)


روز جمعه رئیس جمهور فرانسه در پاریس در ملاقات با همتای ترک خود، مساله احترام به حقوق بشر را مطرح کرد.
امانوئل مکرون در برابر رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، که در صدد حمایت پاریس برای ازسرگیری روند الحاق کشورش به اتحادیه اروپا بود، تصمیم گرفت حقیقت را بیان کند. رئیس جمهور فرانسه در کنفرانس مشترک مطبوعاتی روز جمعه تصمیم گرفت تا با صراحت با رئیس جمهور ترکیه صحبت کند: وی گفت واضح است که تحولات اخیر در ترکیه اجازه نمی دهد تا در زمینه روند پیوستن آنکار به اتحادیه اروپا پیشرفتی حاصل شود. تا کنون هیچ یک از روسای جمهوری در فرانسه تا این اندازه با صراحت درباره مساله پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا با صراحت اظهار نظر نکرده بود. وی با سخنان خود به ریاکارهای درباره امکان دستیابی به پیشرفت درباره الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا پایان داد. او پیشنهاد کرد: «این ارتباط نه در چارچوب روند پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بلکه روند همکاری و مشارکت مورد تجدید نظر قرار بگیرد.» او تاکید کرد: «هدف آن حفظ جایگاه ترکیه و مردم ترکیه در اروپا و اقدام به گونه ای است که آینده آن با نگاه کردن به اروپا و با اروپا ترسیم شود.» و اعتراف کرد که «اروپا هیچگاه در برابر ترکیه خوب عمل نکرده است، با ایجاد این باور که همه چیز امکان پذیر است در حالی که امکان پذیر نبوده است.»
اکثر رهبران اتحادیه اروپا به ویژه از زمان اقدامات مستبدانه پس از کودتای ناموفق ژوئیه ٢٠١٦ به احتمال الحاق کامل ترکیه همانگونه که آنکارا حداقل در گفتار می خواهد، دیگر اطمینان ندارند. توافقنامه مهاجرت در مارس ٢٠١٦ با ازسرگیری مذاکرات از سرگرفته شده بود که چند ماه بعد برای مدت کوتاهی ادامه یافت. ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اروپا در ماه اوت ٢٠١٧ گفت: «ترکیه بسیار از اروپا دور شده است.»
در ماه سپتامبر آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، در زمان مبارزات انتخاباتی، در گفتگوی تلویزیونی حتی اعلام کرده بود که طرفدار توقف مذاکرات است. روز شنبه مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه، در آلمان بود تا با زیگمار گابریل، همتای خود ملاقات و تلاش کند روابط بسیار تیره بین دو کشور را بهبود ببخشد. موضع مقامات فرانسوی، به استثنای دوره پنج ساله نیکلا سارکوزی، در مورد چشم انداز الحاق ترکیه همواره بسیار مبهم بود.
انزوای دیپلماتیک آنکارا
رئیس جمهور فرانسه به این کشور که وی آن را شریک راهبردی مهم می داند، «یک گفتگوی مسالمت آمیز با توجه به واقعیت های امروز» پیشنهاد می کند. این ابهام بسیار دور از انتظار شخصیت قدرتمند آنکارا است که به وی امید داشت و امانوئل مکرون را «دوست» خود نامید تا با اروپا دوباره رابطه برقرار کند و از انزوای دیپلماتیک خارج شود.
رجب طیب اردوغان با لحن صریح معمول خود خشم خود را پنهان نکرد. او تاکید کرد: «نخستین گام روند الحاق به سال ١٩٦٣ برمی گردد و بدین ترتیب اکنون پنجاه و چهار سال است که ترکیه در اتاق انتظار اتحادیه اروپا به سر می برد. با هیچ کشور دیگری بدین گونه رفتار نشده است.» او افزود: «این موضوع ما را خسته کرده است، و ما را وادار می کند تا تصمیماتی را اتخاذ کنیم: نمی توان ورود به اتحادیه اروپا را به طور دائم درخواست کرد.» رهبر حزب عدالت و توسعه، حزب اسلامی محافظه کار که از سال ٢٠٠٢ در ترکیه بر سر قدرت است، از دو سال پیش تا کنون تهدید همه پرسی درباره الحاق به اتحادیه اروپا را به طور مرتب مطرح می کند.
امانوئل مکرون در گفتگوهای خود با مطرح کردن نقض حقوق بشر و تعدادی از موارد خاص از رهبران سازمان های غیردولتی، روزنامه نگاران، ونیز وکلا و عثمان کاوالا، چهره طلایه دار جامعه مدنی، به تعهد خود عمل کرد. رئیس جمهور فرانسه ضمن درخواست از آنکارا برای حفظ جایگاه خود در کنوانسیون حقوق بشر اروپا، توضیح داد: «حکومت قانون دچار اختلاف نمی شود(…) یک عقیده اگر به جرم و جنایت یا نظریه های تروریستی فرانمی خواند، یک عقیده است و باید بتواند به طور آزادانه بیان شود.»
گامی به سوی ازسرگیری همکاری نظامی
اردوغان با استناد به لزوم مبارزه با تروریسم واکنش نشان داد. او قبل از این که چند دقیقه بعد خبرنگار برنامه «فرستاده ویژه» در کانال دوم تلویزیون فرانسه از وی انتقاد کند و سوالی را درباره اتهاماتی درباره ارسال سلاح به گروه های جهادی از سوی آنکارا در سال ٢٠١٤ بپرسد، گفت: «این به خودی خود ایجاد نشد، پرورش دهندگان تروریسم، افراد دارای فکر و عقیده ایی بودند که با نوشته های خود آب در آسیاب تروریسم ریختند.»
بخش زیادی از تبادل نظرها مربوط به بحران های منطقه ای و به ویژه سوریه بود. امانوئل مکرون «دیدگاه های مشترک و منافع راهبردی» را برای ایجاد صلح با ابعاد «وسیع تر» مطرح کرد.
درست قبل از آغاز کنفرانس مطبوعاتی، قراردادی برای بررسی سیستم دفاع هوایی و موشکی با مشارکت شرکت های فرانسوی- ایتالیایی و شرکت های ترکیه ای آسلسان و روکیتسان به طور بسیار نمادین امضاء شد. پس از این که آنکارا قراردادی را برای موشک های اس ٤٠٠ زمین به هوا با روسیه امضاء کرد که موجب نگرانی شرکای وی در ناتو شد، این گامی به سوی ازسرگیری همکاری نظامی با غربی ها است.

چاپ نوشتار