تقابل ایران و آمریکا بر سر مسئله تقویت نفوذ در عراق

هاریوکی آیکاوا

ماینیچی (ژاپن)


با سقوط پایگاه های مهم سازمان افراطی داعش (‌IS)‌ در عراق و سوریه که ماه اکتبر سال جاری تحقق یافته است ، تلاش ایران و آمریکا برای تقویت نفوذ در عراق که بازسازی این کشور را مدنظر دارند ، همچنان ادامه دارد. مک کارتر ، مشاور رییس جمهور آمریکا در امور امنیتی ،‌ در سخنرانی روز نوزدهم ماه اکتبر در واشنگتن با اشاره به اینکه:« نه تنها با ایران در عراق همکاری نمی کنیم ، بلکه در پی تقویت ثبات در عراق هستیم »‌ بر بازسازی عراق با حذف نفوذ ایران تاکید کرده است. مشاور رییس جمهور آمریکا در امور امنیتی در ادامه با متهم کردن ایران به بی ثباتی عراق از طریق حمایت از تروریست ها ، سخت این کشور را سرزنش کرده است.
مک کارتر ، مشاور رییس جمهور آمریکا در امور امنیتی ، پس از فروپاشی داعش تاکید کرد:« ایران بیشترین سود را از سقوط داعش برده است. »‌ مشاور رییس جمهور آمریکا در امور امنیتی روز سیزدهم ماه اکتبر راهبرد جدید پیرامون ایران اعلام کرده است. در این راهبرد جدید ،‌ آمریکا با استقرار حدود پنج هزار سرباز در عراق ، سعی دارد قدرت نفوذش را در این کشور حفظ نماید.
از سوی دیگر ، سران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران با اشاره به اینکه:« آمریکا باید پس از پایان جنگ با داعش ، عراق را ترک کند »‌ سعی دارد آمریکا را مهار نماید. گروه شیعیان سال ٢٠٠٦ میلادی قدرت را در عراق در دست گرفتند و بدین ترتیب روابط نزدیک میان ایران ( با مذهب رسمی شیعه ) و عراق برقرار شده است.
فروپاشی حکومت صدام حسین در جنگ عراق به رهبری آمریکا در سال ٢٠٠٣ میلادی منجر به تثبیت قدرت گروه شیعیان در عراق شده است. ایران با حمایت از سازمان شبه نظامیان شیعیان – واحد بسیج مردمی (‌PMU) که به منظور مقابله با داعش ( که سال ٢٠١٤ میلادی در عراق تاسیس شده ) تشکیل شده است ،‌ قدرت نفوذ نظامی را در عراق گسترش داده است.
در حالی که زور آزمایی میان ایران و آمریکا ادامه دارد ، دولت عراق هم تحرکاتی در جهت تقویت موقعیت خود را پیگیری می کند. حیدر العبادی ، نخست وزیر عراق ، روز بیست و دوم ماه جاری در دومین سفرش به عربستان سعودی در طول چهار ماه گذشته ، با سلمان ، پادشاه عربستان سعودی ، دیدار و گفتگو کرده است. سران دو کشور در این دیدار با تاسیس « کمیته هماهنگی » و تقویت همکاری در زمینه امنیت و اقتصاد موافقت کردند. پیش از این هم پرواز مستقیم از عربستان سعودی به عراق که به جهت تحریم حاصل از حمله عراق به کویت در سال ١٩٩٠ میلادی متوقف شده بود ، از سر گرفته شده است.
همچنین  مقتدی صدر ، یکی از رهبران شیعیان عراق با رنگ تند ضد آمریکایی که روابط بسیار عمیق با ایران دارد ، ماه ژوییه سال جاری با محمد ، ولیعهد عربستان سعودی ، دیدار و گفتگو کرده است. بر اساس گزارش رسانه های خاورمیانه ،  مقتدی صدر ماه اوت سال جاری اظهار داشت:« بازگردندان عراق (‌ از طرف ایران )‌ به جهان عرب ،‌ بسیار حائز اهمیت است. »
با نزدیک شدن عربستان سعودی امکان تامین هزینه بازسازی مناطقی که در جنگ با داعش تخریب شده است ، دیده می شود. عراق بر آورد کرده در ده سال آینده صد میلیارد دلار  برای بازسازی عراق لازم است و به همین جهت در صدد جذب حمایت کشورهای نفت خیز حوزه خلیج [ فارس ]‌ از جمله عربستان سعودی است.
اما با این حال ، حیدر العبادی ، نخست وزیر عراق ، بلافاصله پس از سفر به عربستان سعودی ، در تهران (‌ پایتخت ایران ) با [ آیت الله ] خامنه ای ، مقام عالی رهبری ایران ، دیدار و گفتگو کرده است. بدین ترتیب ، می توانیم بگوییم که حیدر العبادی ، نخست وزیر عراق ، در آستانه برگزاری انتخابات پارلمان عراق در بهار سال آینده ، در صدد است با استفاده از ظرفیت ها به شکل فعالانه تعادل دیپلماسی خارجی را به منظور پیروزی دوره دوم نخست وزیری توسعه و گسترش دهد.
◇ جدول زمانی روابط ایران و آمریکا
سال ١٩٧٩ میلادی ، ‌انقلاب اسلامی ایران پیروز شده است
سال ١٩٨٠ میلادی جنگ ایران و عراق به وقوع پیوست ( پایان جنگ سال ١٩٨٨ میلادی )‌
سال ١٩٩٠ میلادی عراق به کویت حمله کرد ( قطع روابط دیپلماتیک عربستان سعودی و عراق )
سال ١٩٩١ میلادی ، جنگ خلیج [ فارس ] به وقوع پیوست
سال ٢٠٠٢ میلادی ، دولت بوش ایران ، عراق و کره شمالی را « محور شرارت » خواند
سال ٢٠٠٣ میلادی ، جنگ عراق به وقوع پیوست و حکومت صدام حسین سرنگون شد
سال ٢٠٠٦ میلادی ، حکومت شیعیان در عراق تاسیس شده است
سال ٢٠١٤ میلادی ، داعش تاسیس شده است
سال ٢٠١٦ میلادی ، سفارت عربستان سعودی در عراق بازگشایی شد
سال ٢٠١٧ میلادی ، با آزاد سازی شهرهای موصل و رقه ، داعش سقوط کرد

چاپ نوشتار