تاریخ: ۱۶:۳۴ :: ۱۳۹۶/۰۸/۰۹
آغاز تجارت نفتی مسکو و تهران

آناتولی کومراگوف

نزاویسیمایا گازتا (روسیه)

روسیه در هر شبانه روز، ١٠٠ هزار بشکه نفت ایران را دریافت خواهد کرد.
روز چهارشنبه، رئیس جمهور ولادیمیر پوتین عازم تهران می شود. در پایتخت ایران قرار است، ولادیمیر پوتین، [آقای] حسن روحانی و الهام علی اف، روسای جمهوری روسیه، ایران و آذربایجان، با یکدیگر دیدار کنند. به گفته المار محمد یاراف، وزیر امور خارجه آذربایجان، این دیدار «سه کشور حاشیه دریای خزر» به برنامه توسعه کوریدور حمل و نقلی «شمال – جنوب» اختصاص خواهد داشت.
این کوریدور حمل و نقلی برای ارسال بارها از هند و کشورهای حاشیه خلیج فارس به روسیه، اروپای غربی و کشورهای بالتیک و اسکاندیناوی در نظر گرفته شده است. از سال ١٩٩٣ میلادی، ساخت این کوریدور در دست بحث و بررسی بوده است. بر اساس توافقنامه بین دولتی سال ٢٠٠٠ میلادی، روسیه، ایران و آذربایجان قصد دارند، با احداث خط جدید راه آهن از شهر قزوین ایران تا شهر آستارای آذربایجان، ارتباط زمینی مستقیم از طریق سواحل غربی دریای خزر را سازمان دهی کنند.
پیشتر، الهام علی اف اعلام کرده بود که در سال گذشته، تمامی کارهای عمرانی کوریدور حمل و نقلی «شمال – جنوب» در بخش آذربایجان به اتمام رسیده است. در هفته گذشته، شرکت راه آهن روسیه نیز خبر داد که طی نه ماه گذشته از سال ٢٠١٧ میلادی، ٤,٧ میلیون تن بار از طریق خط راه آهن کوریدور «شمال – جنوب» انتقال داده شده است، یعنی ٢١.٦ درصد بیشتر از دوره زمانی مشابه آن در سال ٢٠١٦ میلادی.
در هفته گذشته، در آستارا خان نیز نخستین اتاق بازرگانی ایران گشایش یافت. از این جهت که حدود ٣٠ درصد از مبادلات تجاری خارجی در مسیر ایران انجام می گیرد، بدون تردید، این رویداد بسیار مهمی است. در این میان، این مسئله برای کل کشور نیز اهمیت دارد. در آستانه برگزاری اجلاس سه جانبه در روز ١ ماه نوامبر در تهران، کارشناسان سطح همکاری متقابل اقتصادی این کشورها را تجزیه و تحلیل می کنند. این جریان به ویژه، به نفع ایران است که سال های طولانی، به خاطر اعمال تحریم ها، از بسیاری از عرصه های تجاری حذف شده بود و در حال حاضر، به مواضع خود باز می گردد. در رابطه با آذربایجان نیز باید گفت که در مجموع، دولت روسیه از سطح همکاری های اقتصادی خود با این کشور رضایت دارد. برای نمونه، ولادیمیر پوتین اعلام کرده که در آذربایجان، حدود ٦٠٠ شرکت روسی فعالیت دارند و سرمایه گذاری های مستقیم روسیه در این کشور بر ١,٥ میلیارد دلار بالغ می گردد. بر اساس آمار وزارت توسعه اقتصادی روسیه که در اختیار نشریه «نزاویسیمایا گازتا» قرار گرفته است، در ماه های ژانویه – اوت سال ٢٠١٧ میلادی، مبادلات تجاری روسیه و آذربایجان بالغ بر ١٧٠٩.١ میلیون دلار بوده است و این سطح ٦١.٨ درصد بیشتر از سطح آن در دوره زمانی مشابه در سال ٢٠١٦ میلادی، می باشد. در این میان، سطح صادرات روسیه بر ١٢٧٣.٤ میلیون دلار (٥٩.٢+ درصد) و واردات – ٤٣٥.٧ میلیون دلار (٧٠.٢+ درصد) بالغ گردیده است.
بر اساس نتایج سال گذشته، مبادلات تجاری میان روسیه و ایران بالغ بر ٢ میلیارد دلار گردیده است. ولادیمیر فیتین، مدیر مرکز خاور نزدیک و خاورمیانه در مرکز مطالعات راهبردی روسیه، اشاره می کند: «در سال ٢٠١٦ میلادی، مبادلات تجاری در مقایسه با سال ٢٠١٥ میلادی، تا ٧٠,٥ درصد افزایش داشته است».
در این اواخر، صادرات کاغذ، چوب، پوشاک و فلزات آهنی به ایران به طور چشمگیری، افزایش یافته است. ولادیمیر اوبیدنوف، مدیر شورای تجاری روسیه و ایران در اتاق تجاری و صنعتی روسیه، می گوید: «میزان ارسال لوکوموتیو و واگن های راه آهن به ایران تقریباً، هشت برابر شده است – ٢٦,٢ میلیون دلار در برابر ٣.٤ میلیون دلار در دوره زمانی مشابه در سال ٢٠١٦ میلادی».
احتمال دارد که در سال گذشته، «تأثیر پایگاه های اصلی» دخیل بوده باشد، یعنی رشد چشمگیر زمینه هایی که برای مدت طولانی، از حیطه تجارت این کشور به دور مانده بودند. اما، بر اساس اطلاعات وزارت توسعه اقتصادی روسیه، در ماه های ژانویه – اوت سال ٢٠١٧ میلادی، سطح مبادلات تجاری روسیه و ایران در مقایسه با دوره مشابه آن در سال ٢٠١٦ میلادی، ١٧,٩ درصد کاهش داشته و تا ٩٨٩.٦ میلیون دلار رسیده بوده است (١٢٠٥.٤ میلیون دلار در سال گذشته). در این میان، صادرات روسیه ٢٨.١ درصد کاهش داشته و بر عکس، واردات از ایران ٣٥.٧ درصد رشد داشته است.
احتمال دارد که همکاری اقتصادی کشورهای حاشیه خلیج فارس (علاوه بر روسیه، ایران و آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان نیز جزء این کشورها هستند) به این خاطر متوقف شده اند که هنوز قادر نیستند در خصوص اسناد اساسی به توافق برسند. قرار بود، در سال ٢٠١٧ میلادی، کنوانسیون مربوط به وضعیت حقوقی دریای خزر امضا شود، اما به ظاهر، این امر ممکن نخواهد شد. در این میان، از مدت ٢٠ سال پیش، مذاکرات پیرامون این کنوانسیون برگزار می شود و امید واقعی برای امضای این سند در سال ٢٠١٤ میلادی، به وجود آمد، یعنی زمانی که در چهارمین اجلاس دریای خزر در آستاراخان، در خصوص اصول اساسی آن موفقیت هایی حاصل شد.
بستر و منابع دریای خزر بر اساس توافق های میان کشورهای همجوار و واقع در جهت های مخالف ساحل دریا هم در اجلاس های دو جانبه و سه جانبه تقسیم خواهد شد. بر اساس این اصل، دریای خزر شمالی میان روسیه، قزاقستان و آذربایجان و همچنین، قزاقستان و ترکمنستان تقسیم شده است و تقسیم بستر و منابع آن در بخش جنوبی باقی مانده است.
افزون بر آن، روسیه آشکارا، در خصوص این موضوع ابراز نارضایتی می کند که تصویب کنوانسیون مربوط به حفاظت از منابع بیولوژیکی به درازا کشیده شده است. در این خصوص، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در مباحثاتی در زمان برگزاری فستیوال جهانی جوانان در سوچی سخن گفت. احتمال دارد که این مسائل در اجلاس سه جانبه اساس مذاکرات قرار گیرند.
در این میان، روسیه و ایران به زودی، تجارت متقابل نفتی خود و دیگر کالاها را آغاز خواهند کرد. امیر حسین زمانی نیا، معاون وزیر نفت ایران، اعلام کرده که مشکلات مرتبط با اختصاص وام برای صادرات نفت ایران به روسیه حل و فصل شده است و در آینده نزدیک، هر دو کشور تجارت نفتی خود را آغاز خواهند کرد. این معاون وزیر به نشریه Financial Tribune گفت: «بر اساس مفاد قرارداد، طی هفته های آینده، شرکت ملی نفت ایران روزانه ١٠٠ هزار بشکه نفت خود را به روسیه ارسال خواهد کرد و پول نقد معادل آن به صورت طبیعی وصول خواهد شد». به گفته زمانی نیا، مسکو پیرامون خرید نفت از ایران مذاکره می کند و بلافاصله بعد از اتمام جزئیات حقوقی، توافق نامه مورد نظر امضا خواهد شد. زمانی نیا گفت: «این قرارداد به موازات تحکیم روابط با روسیه در صنعت نفتی، موجبات برقراری روابط دو جانبه تنگاتنگ تر در دیگر عرصه ها را نیز فراهم خواهد کرد». به گفته این مقام بلند پایه ایرانی، این قرارداد را می توان به عنوان گامی برای تحکیم آینده روابط اقتصادی تهران و مسکو تعبیر کرد.

چاپ نوشتار