گسترش «محور شرارت» از سوی رکس تیلرسون

سرگئی ستروکان

کامرسانت (روسیه)

وزیر امور خارجه امریکا در خصوص بازدارندگی ایران و پاکستان تاکید کرد.
رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه امریکا، به سفر خود در خاور نزدیک و آسیا ادامه می دهد که عزیمت دیروز او به پاکستان، نقطه جدید در این سفر بوده است. با توجه به ابعاد این سفر که شامل دیدار با متحدان کلیدی در مناطق مهم راهبردی است، این ماموریت وزیر امور خارجه امریکا می بایست، معرف گزینه جدید و مدرنیزه سیاست امریکا در قبال شرق، بعد از طرح «چرخش به سمت شرق» که از سوی باراک اوباما، رئیس جمهور پیشین امریکا، مطرح شده بود، باشد. محور این گزینه را تفکر تشکیل ائتلاف بزرگ منطقه ای برای بازدارندگی ایران به وجود خواهد آورد که به موازات کشورهای حاشیه خلیج فارس، عراق را نیز باید جذب خود کند. به اعتقاد دولت جدید امریکا، دومین نیروی بی ثبات کننده بعد از ایران، پاکستان است که از سوی واشنگتن به عدم اجرای تعهدات خود در قبال هم پیمانانش و فعالیت های مخرب در افغانستان، کشور همسایه، متهم می شود.
سفر رکس تیلرسون به پاکستان که بعد از توقف غیر منتظره او در افغانستان، عازم این کشور شد، نقطه مرحله ای در ماراتن دیپلماتیک وزیر امور خارجه امریکا شد که در روز یکشنبه، با سفر به عربستان سعودی و در پی آن، قطر و عراق آغاز شد و امروز، با سفر به هند پایان می یابد.
نخستین سفر رکس تیلرسون به پاکستان که به طور رسمی، جزء فهرست ١٦ کشوری است که برای امریکا، در موقعیت «متحدان اصلی خارج از ناتو» قرار دارند، اختلاف نظرات روز افزون در روابط میان واشنگتن و اسلام آباد را آشکار کرد.
در فرودگاه نظامی راوالپیندی، وزیر امور خارجه امریکا قبل از انجام مذاکرات با شاهد خاقان عباسی، نخست وزیر پاکستان، و قمر جاوید باجوا، رئیس کمیته ستاد مشترک نیروی زمینی ارتش پاکستان، با استقبال آشکارا سردی مواجه شد که در مورد مهمانان امریکایی با چنین سمت عالی غیر معمول بوده است. علت این توهین دیپلماتیک، بیانات تند و بی سابقه اخیر رکس تیلرسون خطاب به پاکستان بود که معنای اولتیماتوم داشت: دولت ترامپ از اسلام آباد می خواهد، سریعا، «چشمان خود در برابر شرایطی باز کند که برای سازمان های تروریستی کثیری امکان پناه گرفتن در این کشور را فراهم می کند» و «به حمایت خود از جنبش طالبان پایان دهد».
با توجه به این که اسلام آباد عملا، اتهامات وارده از سوی واشنگتن در رابطه با همکاری با تروریسم را رد می کند، احتمال دارد که این اقدام خصمانه رکس تیلرسون در آینده به جدایی امریکا و متحد کلیدی اش در آسیای جنوبی منجر شود.
در حالی که در بخش آسیایی سفر رکس تیلرسون، کشور مجرم اصلی در بروز بی ثباتی در منطقه، پاکستان معرفی شد، وی در بخش خاور نزدیک سفر خود، تلاش اصلی اش را در راستای تشکیل ائتلاف بزرگ منطقه ای علیه ایران متمرکز کرد.
برای این منظور، در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، دیدار سه جانبه ای در فرمت نامتعارفی برگزار شد. به موازات رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه امریکا، و سلمان بن عبد العزیز آل سعود، پادشاه عربستان سعودی، حیدر العبادی، نخست وزیر عراق، نیز به طور ویژه ای، به ریاض سفر کرده و در این دیدار شرکت کرد. هدف از برگزاری این دیدار در عربستان سعودی و شرکت نخست وزیر عراق در آن به ابتکار واشنگتن، تشکیل اتحاد جدید میان ریاض و بغداد بود که به اعتقاد دولت ترامپ، باید در بازدارندگی منطقه ای ایران نقش کلیدی ایفا کند. در این میان، رکس تیلرسون، با فرا خواندن کشورهای پادشاهی حاشیه خلیج فارس به اتحاد با عراق در برابر «تهدید ایران»، موفق نشد، حمایت بی قید و شرط دولت عراق را که در واشنگتن روی آن حساب شده بود، کسب کند.
وزیر امور خارجه امریکا اعلام کرد: «با توجه به این که مبارزه علیه داش رو به پایان است، نظامیان ایرانی در عراق باید به خانه های خود باز گردند». اما، حیدر العبادی، نخست وزیر عراق، سریعا، این فرمان رکس تیلرسون را رد کرد. از بیانات نخست وزیر عراق چنین برمی آید که تشکیلات نظامی «حشد الشعبی» (بسیج مردمی عراق) که وزیر امور خارجه امریکا ضمن تاکید بر خروج نیروهای ایرانی از عراق به آن اشاره دارد – «عراقی هایی هستند که علیه تروریسم مبارزه می کنند و در راه مبارزه علیه داعش قربانی می شوند». نخست وزیر عراق در ادامه افزود: «هیچکس حق ندارد، در امور داخلی عراق مداخله کند».
محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، نیز به نوبه خود، در پاسخ به سخنان رکس تیلرسون خاطر نشان کرد که «نیازی به بازگشت ایرانی ها به خانه هایشان نیست، زیرا آنان در خانه های خود هستند».
[آقای] حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، نیز در برنامه شبکه تلویزیونی دولتی ایران اعلام کرد که به رغم فشارهای امریکا، «بیش از هر زمان دیگری، عظمت ملت ایران در منطقه ارتقاء یافته است» و این عظمت نه فقط در سوریه و عراق، بلکه در لبنان، افریقای شمالی و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز مشهود شده است.

چاپ نوشتار