تیلرسون به علت اظهار نظری که درباره شبه نظامیان مورد حمایت ایران کرده است با استقبالی سرد در عراق روبر شد

گاردینر هریس

نیویورک تایمز (آمریکا)


رکس تیلرسون وزیر امور خارجه آمریکا پس از دیداری کوتاه از افغانستان شب گذشته وارد عراق شد اما به علت فشاری که دولت ترامپ برای منزوی ساختن ایران، متحد مهم عراق به عمل می آورد، استقبال چندان گرمی از وی به عمل نیامد. چالش دیپلماتیکی که آمریکا در عراق با آن رو به روست همانند میدان مینی است که در آن منافع گوناگونی با یکدیگر در رقابت هستند و این در حالی است که داعش آخرین قلمرو خود در عراق را از دست داده و گروه های متخاصم تلاش می کنند تا خلاء پدید آمده را، پر کنند.
تیلرسون پس از دیدار و گفتگو با حیدر العبادی نخست وزیر عراق خواستار وحدت در این کشور درگیر مناقشه  فرقه ای و قومی شد، که سال هاست عراق را فراگرفته است.
هفته گذشته ارتش عراق شهر کرکوک را که دولت این کشور بر سر حاکمیت بر آن با کُردها اختلاف داشت از چنگ دولت خود مختار اقلیم کردستان عراق که حدود یک سوم خاک عراق در شمال این کشور را تحت کنترل دارد، خارج کرد. هم عراق و هم دولت اقلیم کردستان عراق که بر سر حاکمیت بر کرکوک با یکدیگر رقابت دارند، از متحدان مهم واشنگتن در نبرد علیه دولت اسلامی، معروف به داعش بوده اند.
تیلرسون پس از دیدار و گفتگو با حیدر العبادی به خبرنگاران گفت ما از اختلافات اخیر بین دولت اقلیم کردستان عراق و دولت مرکزی این کشور نگران و متأسف هستیم.
وزیر خارجه آمریکا با تأکید بر این نکته که ما در بغداد و اربیل (مرکز اقلیم کردستان) دوستانی داریم از هر دو طرف خواست تا وارد بحث و گفتگو شوند.

ساعاتی پیش از ورود تیلرسون به بغداد، دفتر حیدر العبادی با انتشار بیانیه ای، درخواست روز پیش وزیر امور خارجه آمریکا مبنی بر انحلال نیروهای بسیج مردمی (حشد الشعبی) یا خروج آن ها از کشور را مردود اعلام کرد. با این که حشد الشعبی از سوی ایران آموزش دیده و تسلیح می شود اما اعضای آن شهروندان عراق هستند.
حیدر العبادی در بیانیه خود یادآور شده است از شنیدن سخنانی که به وزیر خارجه آمریکا درباره نیروهای بسیچ مردمی نسبت داده می شود، شگفت زده شدیم.
دولت عراق در سال ٢٠١٤ در پی تصرف یک سوم خاک عراق از سوی شبه نظامیان داعش به علت فروپاشی ارتش این کشور که آمریکا برای آموزش و مسلح کردن آن میلیاردها دلار هزینه کرده بود، گروه های شبه نظامی را به خدمت گرفت و آن ها را به جمع نیروهای مسلح خود اضافه کرد.

شبه نظامیان برای خود فرماندهان جداگانه ای دارند و از فرماندهان ارتش تبعیت نمی کنند و در پست های بازرسی، اغلب از پرچم و بیرق های خاص خود استفاده می کنند.
نخست وزیر عراق در بیانه خود تصریح کرده است که شبه نظامیان، شهروندان این کشور هستند که برای دفاع از میهن خود به شدت جانفشانی کرده اند. هیچ طرفی حق ندارد در امور عراق دخالت  و برای عراقی ها تکلیف تعیین کند.
تیلرسون روز یکشنبه در کنفرانس خبری مشترک با عادل الجبیر، وزیر امور خارجه عربستان گفت شبه نظامیان ایرانی که اکنون در عراق هستند با توجه به نزدیک شدن جنگ علیه داعش به پایان خود، لازم است که به کشور خود بازگردند. وی گفت هر جنگجوی خارجی که در عراق به سر می برد باید به کشور خود بازگردد و به مردم عراق اجازه دهد تا کنترل مناطقی را که در تصرف داعش بود، بازپس بگیرد.
مشاوران تیلرسون تلاش کردند تا سخنان وی را به نوعی اصلاح کنند و گفتند که منظور وزیر خارجه آمریکا این بوده که ارتش عراق به فرماندهی واحد نیاز دارد. اما باید دانست که دولت ترامپ به شدت ضد ایران است و تا کنون بارها این کشور را محکوم و تهدید کرده است که از توافق هسته ای خارج خواهد شد. سخنان مقامات آمریکایی، خوشایند عراقی های نیست.
احمد الاسدی، یکی از سخنگویان نیروهای بسیج مردمی عراق روز دوشنبه در سخنانی در پارلمان این کشور گفت به عقیده من سخنان تیلرسون غیر قابل قبول و اتهاماتی بی اساس است.
الاسدی که از اعضای شیعه پارلمان عراق است گفت سخنان تیلرسون از بی تجربگی وی حکایت دارد.
آمریکایی های تلاش کرده اند تا روابط عراق با کشورهای عرب سنی را به امید کاستن از میزان نفوذ ایران، بهبود بخشند. عبادی روز یکشنبه به همراه تیلرسون در ریاض بود تا روابط بغداد با عرابستان را تقویت کند.
تیلرسون، صبح روز دوشنبه دیدار محرمانه دو ساعته ای از پایگاه هوایی اصلی آمریکا در افغانستان داشت. وی برای دیدار با مقامات ارشد دولت افغانستان در داخل یک پناهگاه عظیم با هواپیمای نظامی به این کشور آمده بود. دیدار وی از عراق نیز از پیش اعلام نشده بود.
پس از پانزده سال جنگ در عراق و افغانستان که باعث خسارات مالی و جانی فراوان برای آمریکا شده، واشنگتن همچنان در این دو کشور با مشکلات دیرینه رو به روست و مقامات آمریکایی ناگزیر هستند به صورت محرمانه و سری به بغداد و کابل سفر کنند.
بر خلاف اسلاف خود، تیلرسون حتی حاضر نشد تا از پایگاه هوایی بگرام به کابل برود و در سفارت به شدت محافظت شده آمریکا در کابل با مقامات افغان دیدن کند. تغییر رویه در این زمینه، نشان می دهد که اوضاع در کابل به گونه ای فزاینده مخاطره آمیز است و این که مناطقی که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند، در محاصره مناطق گسترده ای قرار دارند که در کنترل نیروهای طالبان می باشند.
این نخستین دیدار تیلرسون از افغانستان از هنگام بر عهده گرفتن مسئولیت وزارت خارجه آمریکا می باشد. وی نیز همانند همه مقامات آمریکایی که در دو دهه گذشته از افغانستان دیدن کرده اند گفت سرنوشت افغانستان آنچنان که تدابیر امنیتی مربوط به دیدار وی از این کشور نشان می دهد، وخیم نیست.
تیلرسون گفت به عقیده من اگر اوضاع کنونی افغانستان را همان گونه که چند دقیقه پیش درباره آن صحبت می کردیم بررسی کنیم و نگاهی به گذشته و چند سال پیش داشته باشیم و آن را با وضعیت کنونی این کشور مقایسه کنیم متوجه خواهیم شد که افغانستان در زمینه پویایی جمعیت و حکومت، نظام آموزش و پروزش و اقتصادی پیشرفت های چشمگیری داشته است. وی که در یک اتاق کنفرانس بدون پنجره در عمق هشت متری زمین سخن می گفت افزود می توانیم بگوئیم که اکنون زمینه تبدیل افغانستان به کشوری مرفه وجود دارد.
تیلرسون که دیدارش از افغانستان فقط به پایگاه هوایی آمریکا در این کشور محدود بود نتوانست هیچ یک از نشانه های پیشرفت و ترقی را که وی از آن ها سخن به میان آورد به چشم خود ببیند. در عوض، وی و همراهش پس از پیاده شدن از هواپیمای نظامی سوار خودرو شده و پس از چند دقیقه به مقر فرماندهی این پایگاه که بی شباهت به استحکامات نظامی ندارد، وارد شدند. آن ها در این مسیر از کنار آشیانه هایی عبور کردند که روس ها که یکی دیگر از نیروهای خارجی تحقیر شده در افغانستان به شمار می آیند، آن ها را ساخته اند. بیشتر مسیری که خودروهای حامل تیلرسون و همراهان وی طی کردند با دیوارهای عظیم سیمانی احاطه شده بود. هلی کوپترها در اطراف این محل پرواز و دو هواپیمای شناسایی نیز که به دوربین های قوی مجهز بودند در حریم هوایی این پایگاه گشت زنی می کردند.
ترامپ، هشت ماه پس از راه یافتن به کاخ سفید، سیاست دولت خود درباره افغانستان را در ماه اوت اعلام کرد. فرماندهان نیروهای آمریکایی مستقر در افغانستان در صورت نیاز می توانند خواستار اعزام نیروهای بیشتر به این کشور شوند. دولت ترامپ در ضمن اعلام کرده است برای سامان دادن به اوضاع افغانستان، بیش از گذشته از شرکای منطقه ای خود از جمله هند کمک خواهد گرفت.
افزون بر این، ترامپ قول داد تا پاکستان را تحت فشار بیشتری قرار دهد چون مقامات آمریکایی همواره اسلام آباد را به دو دوزه بازی در افغانستان متهم کرده اند. آمریکایی ها معتقدند که پاکستان در ظاهر از حضور آمریکا در افغانستان حمایت اما پنهانی از طالبان و دیگر گروهای شورشی در این کشور پشتیبانی می کند.
وجود پایگاه عظیم هوایی بگرام در نزدیکی کابل نشان می دهد که واشنگتن نمی تواند بیش از اندازه به اسلام آباد فشار وارد آورد چون بیشتر تدارکات نیروهای آمریکایی مستقر در افغانستان از طریق پاکستان صورت می گیرد. نظامیان آمریکایی مستقر در افغانستان می توانند از طریق شرکت اینترنتی آمازون هر آنچه را که می خواهند سفارش دهند و این شرکت هر روز سفارش های دریافتی از نظامیان آمریکایی را به آن ها تحویل می دهد.
تیلرسون روز سه شنبه از پاکستان دیدن و با مقامات این کشور گفتگو کرد. وی هفته گذشته خواستار بهبود روابط واشنگتن با اسلام آباد و دهلی نو شده بود که رقیب یکدیگرند.
تیلرسون روز دوشنبه گفت به شدت نگران ثبات پاکستان است که زرادخانه بزرگ هسته ای در اختیار دارد.
وی گفت به باور من پاکستان باید دیدگاهی شفاف درباره اوضاع داشته باشد چون این کشور با گروه های تروریستی رو به روست که در خاک پاکستان برای خود نقاط امن ایجاد کرده اند.   

چاپ نوشتار