تاریخ: ۸:۳۲ :: ۱۳۹۶/۰۷/۲۴
ناخرسندی روز افزون متحدان آمریکا از رویکرد این کشور در قبال ایران

دییانگ کارن

(واشنگتن پست (امریکا)


اندکی پیش از آنکه دونالد ترامپ روز جمعه اعلام کند که پایبندی ایران به توافق هسته ای را تائید نخواهد کرد، امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه در تماس تلفنی با آقای حسن روحانی همتای ایرانی خود، به وی درباره حمایت پاریس از توافق هسته ای اطمینان داد. به گزارش دفتر ریاست جمهوری فرانسه، مکرون به آقای روحانی گفت اروپا بدون توجه به آنچه که ترامپ می گوید، همچنان از توافق هسته ای حمایت خواهد کرد.
ترامپ عصر روز جمعه به خبرنگاران گفت، اروپایی ها فقط به پول ایران علاقه دارند و افزود،  مکرون به وی نیز تلفن کرده است.
ترامپ با اشاره به قرارداد تازه ای که شرکت خودروسازی رنو فرانسه با ایران امضاء کرده است گفت به رئیس جمهور فرانسه گفتم که ایران پول هنگفتی به رنو پرداخت کرده است. شما پول آن ها را بگیرید و خوش باشید اما خواهیم دید که چه خواهد شد.
آنچه تا کنون روی داده شکافی است بین آمریکا و متحدان سنتی آن، شکافی که هر روز ژرف تر می شود.  ترامپ اروپایی ها را مفت خور و خود پسند می داند که لازم است آمریکا قدرت خود را به آن ها یادآور شود. اروپایی ها نیز ترامپ را فردی پیش بینی ناپذیر می دانند که رهبری آمریکا را به باد می دهد و باید مهار و کنترل شود.
جمهوری خواهان و دمکرات ها تقریبا در واکنش به سخنان روز جمعه ترامپ درباره توافق هسته ای و ایران به دو جناح تقسیم شده اند. ترامپ گفت چنانچه کنگره راه چاره ای برای بازنگری مورد نظر او در توافق هسته ای پیدا نکند، او این توافق را بی اعتبار اعلام خواهد کرد.بسیاری از جمهوری خواهان به ترامپ تبریک گفتند و موافق وی بودند که معتقد است زمان واکنش نشان دادن جدی علیه ایران فرا رسیده است. بسیاری از دمکرات ها از جمله سناتور جک رید از ایالت رود آیلند در انتقاد از ترامپ گفت آنچه ترامپ انجام داد تصمیمی صرفاً سیاسی بود که فقط برای خشنود کردن حامیان رای دهنده خود آن را اتخاذ کرد و نمی توان تصمیم وی را اقدامی راهبردی به حساب آورد. این سناتور و شمار دیگری از همفکران وی هشدار دادند که پافشاری وی در زمینه تغییر توافق هسته ای خطر بروز مناقشه را در پی دارد و اینکه دیگر امضاء کنندگان این توافق یعنی انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه و چین آن را نخواهند پذیرفت.
وقتی ترامپ از روسیه و چین خواست تا برای مجازات ایران به آمریکا ملحق شوند، زمامداران این دو کشور گفتند هیچ مساله ای برای گفتگو وجود ندارد. اروپایی ها نیز در بیانیه مشترکی اعلام کردند که آماده اند تا درباره شکایت هایی که همانند آمریکا از ایران دارند با واشنگتن گفتگو کنند، مسایلی همچون برنامه موشک های بالستیک و حمایت از تروریسم اما به شرطی که هیچ گونه تغییری در توافق هسته که نام رسمی آن برنامه جامع اقدام مشترک ( برجام) است رخ ندهد. فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با لحنی تحقیر آمیز در واکنش به سخنان ترامپ گفت برجام یک مساله داخلی نیست و به یک کشور خاص نیز تعلق ندارد که بخواهد آن را تغییر دهد. موگرینی گفت ترامپ قدرت و اختیارات فراوانی دارد اما قدرت و اختیار تغییر توافق هسته ای را ندارد.
اما چند مقام ارشد اروپا از همان کشورهایی که توافق هسته ای را امضاء کرده اند می گویند ندای مخالف سر دادن در برابر آمریکا نتیجه ای نخواهد داشت. آن ها می گویند قصد دارند قانونگذاران آمریکایی را متقاعد کنند که گام برداشتن در مسیری که ترامپ پیش پای آن ها گذاشته است، بسیار زیانبار خواهد بود. هیچ یک از مقامات حاضر نشدند سخنانشان به صورت نقل و قول در این مقاله درج شود چون از آن بیم دارند که به آتشی که هم اکنون نیز سرکش است دامن بزنند. اما همه این مقامات نگرانی خود را از اینکه آمریکا بار دیگر خود را از تعهدات بین المللی که بر عهده گرفته است کنار می کشد ابراز نگرانی کردند.
بهار گذشته، یعنی زمانی که ترامپ در ماه مه برای نخستین سفر خارجی خود برنامه ریزی می کرد، مشاورانش، طرح کلی هدف وی را که به تن کردن ردای سروری جهانی بود، تشریح کردند. یکی از مشاوران ارشد ترامپ در تشریح اهداف وی در سفر ده روزه به عربستان سعودی، اسرائیل ، رم، بروکسل و نشست سران کشورهای موسوم به گروه بیست در سیسیل ایتالیا گفت یکی از ویژگی های بارز ترامپ توانایی او در گردآوردن افراد برای دستیابی به اهداف مشترک است.
این مشاور گفت اگر غیرقابل پیش بینی بودن ترامپ را نادیده بگیریم، می توانیم بگوئیم که او نه تنها مایه شر نیست بلکه در واقع مایه خیر نیز هست. این مشاور که بر پایه مقررات حاکم بر کاخ سفید به شرط محفوظ ماندن هویت خود حاضر به مصاحبه شده بود گفت رئیس جمهور جدید یک پیام مهم ارسال می کند و آن پیام این است: آمریکاآماده است تا بار دیگر جهان را رهبری کند.
ترامپ با رویکردی که در پیش گرفته و می گوید یا راهی را که من می گویم در پیش بگیرید یا بزنید به چاک جاده ، به جای قرار گرفتن در مسیر بین المللی که آمریکا از زمان جنگ جهانی دوم به این طرف در آن گام برداشته، راهی میان بر در پیش گرفته است. و اکنون ترامپ به علت خروج از توافق های بین المللی یا تهدید به خروج از این نوع توافق ها برای مثال پیمان پاریس در زمینه مقابله با تغییرات اقلیمی، اتحادیه های تجارت جهانی و اکنون توافق هسته ای با ایران، در عرصه بین المللی چندان هوادار واقعی برای خود باقی نگذاشته است.
از جمله استثناها در این زمینه عربستان سعودی و امارات عربی متحده هستند که به اسرائیل پیوسته و همراه با بنیامین نتانیاهو تصمیم ترامپ در مورد ایران را جسورانه توصیف کردند.
حتی کسانی هم که او را رهبر خطاب کرده اند در مواقعی از تسلیم شدن به خواسته های وی خودداری کرده اند. ترامپ در اوایل زمامداری خود، اسرائیل را به علت سیاست شهرک سازی در کرانه باختری رود اردن به شدت مورد انتقاد قرار داد و گفت شهرک سازی کمکی به روند صلح نمی کند و اقدام سودمندی محسوب نمی شود. اما ترامپ در برابر ادامه شهرک سازی که تازه ترین مورد آن همین هفته گذشته بود که نتانیاهو طرح مربوط به احداث شهرکی تازه در کرانه باختری را تصویب کرد، سکوت اختیار کرده و همین امر سب شده است تا برخی از ناظران مسایل اسرائیل، چنین اظهار نظر کنند که مبادا بین ترامپ با نتانیاهو توافقی محرمانه وجود داشته باشد.
در ماه مه، سران و مقامات ارشد ده ها کشور که اکثر جمعیت آن ها را مسلمانان تشکیل می دهند در همایش ریاض شرکت کردند تا به سخنان ترامپ درباره مبارزه جمعی علیه تروریسم گوش کنند و ترامپ به علت امضای  توافقی در زمینه مبارزه با تروریسم با شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس مورد تجلیل قرار گرفت.
چند روز پس از این همایش، عربستان سعودی، امارات، بحرین و همچنین مصر روابط خود را با قطر یکی دیگر از اعضای شورای همکاری خلیج فارس قطع و مرزهای هوایی و دریایی این کشور را بستند.  ترامپ در ابتدا از این اقدام بر خلاف نظر وزرای امور خارجه و دفاع خود، حمایت کرد اما چندی بعد نظر خود را در این زمینه تغییر داد.
ترامپ در دیدار ماه گذشته خود با امیر کویت در واشنگتن از کشورهای عرب حوزه خلیج فارس خواست تا اختلافات خود را کنار بگذارند و گفت اگر اختلافات به سرعت حل نشود وی رهبران این منطقه را به کاخ سفید فرا خواهد خواند و خود رسیدگی به مساله را بر عهده خواهد گرفت. از آن زمان تا کنون وی هیچ اظهار نظری درباره این ماجرا و وعده ای که داده بود نکرده است.
ترامپ مدعی است که نیروهای آمریکایی تحت رهبری وی در نبرد علیه دولت اسلامی در سوریه و عراق، پیروزی های چشمگیری به دست آورده اند اما وی نتوانست دولت اقلیم کردستان عراق را که نزدیک ترن متحد نظامی و سیاسی واشنگتن در منطقه محسوب می شود از برگزاری همه پرسی استقلال که ماه گذشته صورت گرفت بازدارد. این اقدام دولت خود مختار اقلیم کردستان، عراق را به آشوب کشانده و دولت آمریکا نتوانسته است مشکلات و مسایل این کشور را حل کند.
در مورد ترکیه نیز، ترامپ ماه گذشته گفت روابط واشنگن – آنکارا اکنون از هر زمان دیگری بهتر است اما به نظر می رسد که روابط میان این دو کشور در پائین تر سطح ممکن در عصر حاضر قرار دارد و اوایل همین ماه بود که آن ها در اقدامی متقابل صدور روادید برای شهروندان یکدیگر را  به حالت تعلیق درآوردند.
ترامپ به جای فراهم آوردن وحدت و احترام ، در برخی از مواقع، از قرار نفرت و اختلاف به بار می آورد. با اینکه اعضای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ( ناتو) در سال ٢٠١٤ با افزایش بودجه دفاع داخلی خود موافقت کردند، ترامپ در اقدامی که بی شباهت به باج خواهی نیست تهدید کرده است که حضور آمریکا در این پیمان را کاهش خواهد داد و همین اقدام باعث شده است تا کشورهای عضو ناتو روند افزایش بودجه دفاعی خود را شتاب بخشند. اما همین هیاهویی که ترامپ به راه انداخته، بسیاری از اعضای ناتو را خشمگین و آزرده خاطر کرده است.
حتی در آسیا نیز که ترامپ تلاش کرد تا با شی جین پینگ رئیس جمهور چین و شینزو آبه نخست وزیر ژاپن که قرار است ماه آنیده با هر دو آن ها دیداری طولانی داشته باشد روابطی صمیمی ایجاد کند، احتمال دارد که حیران و سرگردان شود. اوایل همین ماه بود که وی رکس تیلرسون وزیر خارجه خود را که تلاش می کرد راهی برای گفتگو با کره شمالی باز کند سنگ روی یخ کرد و در صفحه توئیتر خود نوشت وقت خود را برای گفتگو با پیونگ یانگ درباره برنامه هسته ای این کشور هدر نده. ترامپ نوشت کره شمالی در گذشته مذاکره کنندگان آمریکایی را فریب داده است.
با وجود این، ترامپ روز جمعه به خبرنگاران گفت اگر امکان گفتگو با کره شمالی فراهم شود من همواره از این گفتگو استقبال خواهم کرد.    

چاپ نوشتار