تاریخ: ۱۴:۲۸ :: ۱۳۹۶/۰۷/۲۳
انتقاد رهبران اروپا از ترامپ به خاطر عدم تائید توافق هسته ای

توماس اردبرینک

نیویورک تایمز (امریکا)


رهبران ایران، روسیه و اتحادیه اروپا تصمیم روز جمعه رئیس جمهور ترامپ در عدم تائید توافق هسته ای ایران را محکوم کردند و گفتند این مساله بیانگر انزوای فزاینده امریکا است، ثبات در خاورمیانه را تهدید می کند و حل تنش های فزاینده در شبه جزیره کره را با دشواری مواجه خواهد ساخت.
واکنش ها چندان به دور از انتظار نبود و ترامپ تصمیم گیری مهم در مورد اعمال دوباره تحریم ها علیه ایران را بردوش کنگره گذاشته است – اقدامی که می تواند توافق هسته ای را به طور جدی با خطر مواجه سازد.
ولی ترامپ همچنین هشدار داد که اگر توافق هسته ای– برای جلوگیری ایران از ساخت جنگ افزار هسته ای – تغییر نکند و دائمی نشود، او به توافق هسته ای خاتمه خواهد داد. این هشدار آینده توافق را با با تردید مواجه ساخته است.
ترزا می، نخست وزیر انگلیس، آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، و امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، اگرچه از انتقاد مستقیم علیه ترامپ خودداری کردند، ولی در بیانیه مشترک کم نظیری اظهار داشتند که به توافق هسته ای سال ٢٠١٥ متعهد هستند و حفظ آن ” درجهت منافع امنیت ملی مشترک ماست.”
آنها افزودند:” توافق هسته ای حاصل ١٣ سال دیپلماسی و گام مهمی به سوی تضمین این نکته بود که برنامه هسته ای ایران برای مقاصد نظامی به کارگرفته نشود.”
زیگمار گابریل، وزیر خارجه آلمان، اظهار داشت ترامپ “پیام دشوار و از نظر ما خطرناکی را ارسال کرد.”
او گفت توافق هسته ای ایران و دیگر دستاوردهای دیپلماتیک برای متقاعد ساختن کشورهایی مانند کره شمالی و شاید دیگران که می توان امنیت را بدون کسب جنگ افزار هسته ای ایجاد کرد،” ضروری است.
او افزود:” نابودی این توافق در نظر جهانی به معنای آن است که دیگر نمی توان به چنین توافقنامه هایی تکیه کرد- به همین علت است که این خطر به فراتر از ایران کشیده می شود.”
واکنش ایران سریع و گزنده بود. آقای حسن روحانی، رئیس جمهور این کشور، با حضور در تلویزیون به نکوهش ترامپ پرداخت و امریکا را کشوری منزوی نامید که در جامعه بین المللی بیش از گذشته تنها شده است. آقای روحانی به خروج از توافق هسته ای تهدید نکرد، ولی تصریح کرد که دوباره در مورد مفاد توافق مذاکره نخواهد کرد.
او گفت:” اظهارات ترامپ چیزی مگر ناسزاگویی و تهدید مردم ایران نبود. توافق بین المللی را نمی توان لغو کرد.”
رهبران اروپا خاطر نشان کرده اند که شورای امنیت سازمان ملل به اتفاق آرا، این توافق را تصویب و آژانس بین المللی انرژی اتمی پایبندی ایران به آن را تائید کرده است.
ولی موضع تهاجمی ترامپ علیه ایران روز جمعه ستایش چندین کشور به ویژه دشمنان ایران مانند اسرائیل، عربستان سعودی و امارات متحده عربی برانگیخت.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، که همواره مخالف توافق هسته ای ایران بوده است، اظهار داشت این اعلام ترامپ فرصتی را برای ترمیم توافقی بد فراهم ساخته و نشانه عزم او برای مواجهه شدید با رژیم تروریستی ایران است.
عربستان سعودی که درگیر جنگ نیابتی با ایران بر سر تسلط بر منطقه است و نخستین کشوری بود که رئیس جمهور ترامپ پس از ورود به کاخ سفید به آن سفر کرد، از آن چه که راهبرد تازه امریکا در قبال ایران می نامید، استقبال کرد.
امارات متحده عربی نیز که همانند عربستان سعودی دارای جمعیتی اکثراً اهل سنت و اقلیت قابل توجه شیعیان است ، اعلام کرد از موضع ترامپ علیه ایران به طور کامل حمایت می کند.
برخی از رهبران توافق هسته ای منعقده میان ایران و شش قدرت جهانی از جمله امریکا در سال ٢٠١٥ را توافقی نامیدند که ترامپ نمی تواند آن را لغو کند. آنها گفتند ترامپ این اقدام نمایشی را فقط برای جلب نظر پایگاه سیاسی خود انجام داده است.
فدریکا موگرینی، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، در کنفرانس خبری در بروکسل اظهار داشت:”رئیس جمهور امریکا از قدرت بسیار زیاد – ولی نه در این زمینه – برخوردار است.”
او گفت توافق هسته ای نقض نشده است و جهان نمی تواند به ویژه در زمان تهدید هسته ای جدی – اشاره به بن بست با کره شمالی بر سر برنامه هسته ای آن کشور- توافقی را لغو کند که “کارساز و ثمربخش” بوده است.
انتقاد از توافق هسته ای موضوع محوری در تبلیغات ریاست جمهوری ترامپ محسوب می شد. او بارها خواستار بازنگری در این توفق شده است که آن را معیوب می داند.
ترامپ روز جمعه گفت در توافق کنونی، ایران می تواند در صورت منقضی شدن محدودیت ها به سوی کسب جنگ افزار هسته ای حرکت کند.
برخی از ممنوعیت ها در توافق کنونی از جمله محدودیت در شمار سانتریفوژها درسال ٢٠٢٥ پایان می یابد. ایران همواره گفته است برنامه هسته ای آن کشور برای مقاصد صلح آمیز و نه تولید جنگ افزار بوده است و با منع همیشگی در توانایی غنی سازی سوخت هسته ای موافقت نمی کند. ترامپ گفت این شرایط بایدتغییر کند یا آن که توافق هسته ای را لغو خواهد کرد.
روسیه که در مذاکرات برای انعقاد توافق هسته ای شرکت داشته و به ترامپ هشدار داده است که از آن خارج نشود، اعلام کرد رئیس جمهور علتی برای لغو توافق ندارد.
میخائیل اولیانف، یکی از مدیران وزارت خارجه روسیه، به خبرگزاری اینترفاکس گفت ایران به توافق هسته ای پایبند بوده و همه با این سخن موافقند که تلاش برای تشدید تنش در این شرایط مانند تهاجم بی مورد است .”
موگرینی، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا در لحنی قاطع ترامپ را نادیده گرفت و به طور مستقیم کنگره را خطاب قرارداد.
او گفت:” اقدام بعدی امریکا اکنون در دستان کنگره این کشور قرار دارد. جامعه بین المللی و اتحادیه اروپا آشکارا خاطر نشان ساخته اند که توافق برقرار است و همچنان برقرار خواهد ماند.”
روسیه از نمایندگان کنگره امریکا خواسته است که توافق هسته ای را حفظ کنند.
معاون وزیر خارجه روسیه در مصاحبه با اینتر فاکس با اشاره به تمدید تحریم ها که باعث لغو توافق از سوی ایران خواهد شد، گفت:” ما امیدواریم که کنگره هیچ گونه اقدامی مرتکب نشود که به فروپاشی توافق هسته ای منجر شود.”
ترامپ در سخنان خود ایران را به نقض روح و متن توافق متهم کرد و ایران نیز امریکا را به همین اقدام متهم کرده است. نماینده دائم ایران در سازمان ملل روز جمعه هشدار داد ایران شاید از توافق هسته ای کنار رود.
این نماینده در بیانیه ای بدون توضیح بیشتر، اعلام کرد:” ایران گزینه های زیادی برای اقدام دارد و در صورت لزوم به تعهدات خود در توافق هسته ای خاتمه خواهد داد.”
ایران همچنین در برابر مذاکره دوباره بر سر توافق به نفع غرب مقاومت کرده است. وزیر امور خارخه ایران ماه گذشته از تمدید مدت زمان توافق هسته ای امتناع کرد و گفت ایران تنها زمانی با تغییر توافق موافقت خواهد کرد که امتیازاتی– از جمله پس گرفتن سوخت هسته ای خود – را دریافت کند.
این نگرانی وجود دارد که چارچوب اصلی توافق هسته ای درصورت خروج امریکا از آن فرو پاشد. دیمتری اس پسکف، سخنگوی کرملین، روز جمعه به خبرنگاران گفت روسیه معتقد است ایران در صورت خروج امریکا از توافق، از آن خارج شود.

چاپ نوشتار