تاریخ: ۹:۳۴ :: ۱۳۹۶/۰۷/۲۱
مشکل واقعی برنامه های دونالد ترامپ در سیاست خارجی چیست؟ شاید او هیچ برنامه ای ندارد.

دیوید اگناشس

واشنگتن پست (آمریکا)


منتقدان از گزافه گویی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، شکایت داشته اند؛ اما برخی از خودی ها و نزدیکان وی در کنگره نگران مسئله ای هستند که کمتر به چشم می خورد؛ دیوان سالاری پوچ و از درون تهی که در توسعه و اجرای راهبردها آهسته عمل کرده است.
منتقدان می گویند که دولت ترامپ در موضوعات مهمی همچون افغانستان، ایران، سوریه، عراق و روسیه به تشریح برنامه هایی شفاف و نظام مند برای دستیابی به اهداف مورد نظر نپرداخته است. حتی در مواردی همچون کره شمالی که به نظر می رسد راهبرد دیپلماتیک منسجمی وجود دارد، رئیس جمهور در بیشتر اوقات با توفان هایی که در صفحه خود در «توئیتر» و یا سخنرانی های خصوصی خود به پا می کند، به آن ضربه می زند.
به گفته یکی از مقامات باسابقه، از آن جا که بسیاری از مناصب سیاسی مهم در وزارت امور خارجه همچنان خالی مانده اند، فرایند میان سازمانی که برای تصمیم گیری و اجرای سیاست ها در نظر گرفته شده باشد، «ساختگی و بی اساس هستند». دیپلمات های اروپایی می گویند از دشواری یافتن مقاماتی در دولت ترامپ که بتوان با آن ها درباره نگرانی های مشترکی مانند سوء رفتارهای ایران، سیاست گذاری کرد، به ستوه آمده اند.
به نظر می رسد ترامپ به طور غیرعادی و زیرکی خاصی از بسیاری از سمت های سیاسی خالی خرسند است؛ از قرار معلوم متوجه نیست که سمت های خالی مانع از اقدام نتیجه بخش می شود. «ترامپ در مصاحبه ای با «فوربس» که در روز سه شنبه منتشر شد، این طور به خود بالید که «من معمولاً قصد ندارم انتصابات زیادی انجام دهم؛ کاری که معمول است؛ زیرا به آن ها نیازی ندارید.»
صریح ترین انتقادهای حزب جمهوری خواه از سوی سناتور جان مک کین (از آریزونا) و سناتور باب کورکر (از تنسی)، به ترتیب رئیس کمیته نیروهای مسلح و رئیس کمیته روابط خارجی، مطرح شده است. مک کین هفته گذشته گفت نبود هیچ توضیح علنی از سوی دولت درباره این که چگونه می خواهد راهبرد خود را در افغانستان اجرا کند، «به هیچ وجه پذیرفتنی نیست». کورکر روز یکشنبه با این هشدار که ترامپ «در راهی گام بر می دارد که سرانجام آن جنگ جهانی سوم است»، سرخط خبرها را از آن خود کرد؛ اما انتقاد جدی تر وی به کاخ سفید این بود که بیش از آن که شبیه مجموعه ای سیاست گذار به نظر برسد، به «نمایشی از واقعیت» می ماند.
استفن هادلی که مشاور امنیت ملی جورج دبلیو بوش، رئیس جمهور اسبق آمریکا، بود، گفت: «آن ها میز را چیده اند؛ اما هنوز کار سیاست ها و راهبردها کاملاً تعریف شده را به انجام نرسانده اند.» وی این طور استدلال کرد: «این دولت، دولتی متفاوت است و فرایند انتقال که به طور معمول ٦ تا ٨ ماه طول می کشد، در این دولت به احتمال زیاد ١٢ تا ١٤ ماه زمان خواهد برد. برای این دولت، انتصاب افراد در سمت های بسیار مهم سیاسی و فعال کردن فرایند میان سازمانی در مسیری که برای کار لازم است، نیازمند چنین زمان طولانی است.»
دولت بازنگری دقیقی در سیاست افغانستان انجام داد و ترامپ نتایج آن را در سخنرانی ٢١ اوت خود اعلام کرد و مضامین آشنای فشار بر پاکستان، ارتقا وضعیت حکومت داری در افغانستان، افزایش آرام تعداد نیروها و جستجوی راه حلی سیاسی را پیشنهاد کرد. اما این اهداف چگونه محقق خواهند شد؟ مک کین در ٣ اکتبر انتقاد کرد: «در شش هفته از زمانی که رئیس جمهور [نتایج بازنگری] را اعلام کرد، این کمیته و کل کنگره هنوز در جریان جزئیات بسیار مهم این راهبرد نیست.»
این نبود شفافیت در راهبرد مربوط به ایران نیز دیده می شود. دولت از روز تحلیف از مقابله با نفوذ ایران در خاورمیانه سخن گفته است. اما بخش زیادی از این سیاست صرف مسئله ای شده است که اکنون دیگر مشکل به شمار نمی رود: توافق هسته ای که ایران به آن متعهد است؛ اما ترامپ می خواهد هر طور شده، آن را تأیید نکند.
یکی از کارمندان عالی رتبه سنا گفت: «در موضوع ایران، نکته جالب توجه این است که آن ها همان کاری را انجام می دهند که دولت قبلی انجام می داد؛ تنها در جهت عکس. آن ها به جای تمرکز روی مقابله با نفوذ ایران در منطقه، توافق ایران را محور قرار می دهند؛ حالا با نگاهی منفی به جای نگاه مثبت دولت قبل»
در گزارش هفته پیش کاخ سفید برای خبرنگاران از تلاش تازه ای برای سخت گیری بیشتر در مقابل حزب الله گفته شد؛ اما جزئیات چندانی درباره آن ارائه نشد. این گزارش دو صفحه ای که می شد آن را از «ویکی پدیا» نیز جمع آوری کرد، فهرستی از عملیات حزب الله و دو کیفرخواست اخیر عاملان حزب الله را که در آمریکا بوده اند و به خارج سفر کردند؛ اما «هیچ تهدید مهمی» برای آمریکا ایجاد نکرده اند، شامل می شد. روز پنجشنبه با پیشنهاد پاداش ٥ میلیون دلاری و ٧ میلیون دلاری برای فردی که درباره این دو عامل حزب الله اطلاعاتی بدهد، بر شدت تلاش بر ضد حزب الله افزوده شد.
انفعال سیاست ها در مورد سوریه از همه جا روشن تر است؛ در این کشور جنگ داخلی خونباری که اتفاق افتاد موجب شد بسیاری دولت اوباما را «ناتوان» بنامند. پس از نزدیک به ٩ ماه، ترامپ هنوز درباره برنامه ای برای عراق یا سوریه به نتیجه نرسیده است؛ به ویژه در این مسئله مهم که آیا باید اندک نیروهای باقیمانده آمریکایی در آن جا را رها کرد یا خیر. کارمند جمهوری خواه عالی رتبه سنا گفت: «در سوریه و عراق، راهبرد الگویی یکنواخت دارد.»
یکی از مقامات عالی رتبه دولت به بسیاری از انتقادها پاسخ داد و گفت نسخه طبقه بندی شده راهبرد افغانستان حاوی تمام جزئیاتی است که منتقدان به دنبال آن هستند و راهبرد کلی ایران نیز به زودی اعلام می شود. اما این مقام دولتی اذعان کرد هنوز درباره سوریه «به جمع بندی نرسیده ایم».
شاید توهین ها و ناسزاگویی های ترامپ ما را از مسئله مهم تر و اساسی تر سیاست خارجی دور کرده است: در برخی مسائل مهم، وقتی پای برنامه های واقعی به میان می آید، دست ما خالی است.»

چاپ نوشتار