تاریخ: ۱۳:۱۲ :: ۱۳۹۶/۰۷/۰۴
روز پس از همه پرسی بارزانی، چگونه خواهد بود؟

عبدالباری عطوان

رای الیوم (انگلستان)


روز پس از همه پرسی بارزانی، چگونه خواهد بود؟ آیا این منطقه کردنشین شانس بهتری از قبرس ترکیه دارد؟ این گفته سوری ها چه معنایی دارد که یک کشور صهیونیستی با شلوار کُردی در مرزهای شمالی خود را  نمی خواهیم؟ آیا خبرها درباره هماهنگی امنیتی سوری – ترکی علیه آن صحت دارد؟ آیا محاصره با بستن مرزهای زمینی و هوایی آغاز شده است؟
با آقای مسعود بارزانی یک بار در شهر آنکارا در تاریخ ٣٠ سپتامبر ٢٠١٢ هنگام مشارکت در جشنی دیدار داشتم که حزب عدالت و توسعه ترکیه به مناسبت پایان دبیرکلی اردوغان بر این حزب برگزار کرده بود چون اساسنامه داخلی [حزب] باقی ماندن او را برای بار سوم در این سمت مجاز نمی دانست.
ستارگان آن جشن سه نفر بودند: رئیس جمهور مصر، محمد مرسی که به تازگی در انتخابات پیروز شده بود، مسعود بارزانی و خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس و هر سه از استقبال گرم میزبان ترک برخوردار شدند اما توجه به آقای بارزانی به علت روابط شخصی و خانوادگی میان او و رئیس جمهور اردوغان قابل توجه بود.
دو نفر از سه شخص ذکر شده در بالا از عرصه سیاسی حذف شدند؛ نخست رئیس جمهور مرسی (خداوند او را از حبس آزاد کند) پشت میله های زندان در جریان اجرای حکم حبس ابد خود به سر می برد، اما دومی خالد مشعل که مدت قانونی ریاست خود را بر دفتر سیاسی جنبش حماس به پایان برد و این جنبش رهبری جدیدی را در ماه آوریل گذشته انتخاب کرد. وی اکنون در کشور قطر به سر می برد و نمی دانیم  بارزانی پس از همه پرسی با همین سرنوشت رو به رو خواهد شد یا خیر. وی بر برگزاری همه پرسی در روز دوشنبه اصرار کرد و با این کار تمام میانجی گری ها و تقاضاهای منطقه ای و بین المللی را نادیده گرفت که خواستار به تأخیر انداختن و لغو آن به منظور پرهیز از حوادث بدتر بود.
نتایج این همه پرسی از ماه ها پیش مشخص بود و رأی دهندگان به گزینه “آری” با اکثریت قاطع رأی خواهند داد همان طور که بیشتر نظر سنجی ها نشان می دهد، اما آنچه مبهم است فردای همه پرسی یعنی مرحله پس از برگزاری آن می باشد. نشانه های زیادی وجود دارد که تأیید می کند مرحله دشواری خواهد بود که بی ثباتی عنوان آن می باشد و شاید شعله ور شدن آتش جنگی که به احتمال کُردها برجسته ترین هیزم آن می باشند با توجه به عکس العمل کشورهای همسایه ای که برخی از آن ها این همه پرسی را همانند اعلام جنگ دانستند.
کُردها با شور و اشتیاقی بی سابقه در جنگ علیه “داعش” شرکت کردند و صدها کشته در جنگ آزاد سازی موصل دادند، اما آن ها این اقدام را به درخواست آمریکا انجام دادند در مقابل وعده های استقلال به عنوان بهای آن، اما بدون این که درباره زمان اعلام آن توافق کرده باشند.
جنگ علیه داعش که طرف های متضاد یعنی کُرد و عرب، ترک و ایرانی ها، آمریکایی های و روس ها، مسلمانان و مسیحیان، شیعه و سنی را گردهم آورد، این جنگ مانند سیمان یا چسبی محکم بود که ائتلاف همه را مستحکم کرد و به مدت چهار سال پیوند آنان را باعث شد؛ این جنگ امروز رو به پایان است و این ائتلاف به صورت شتابان در حال از هم پاشیدن است شاید برای این که جنگ منطقه ای شدیدتری آغاز شود. به این ترتیب جنگ ها در منطقه خاورمیانه زاد و ولد و تناسخ پیدا می کند، منطقه ای که در آن ثبات ممنوع است.
بارزانی زمان برگزاری این همه پرسی را اشتباه انتخاب کرد و همسایگان عرب، ایرانی و ترک را علیه خود و ملت خود متحد کرد به علاوه این که کردستان عوامل و عناصر اساسى تشکیل یک کشور را ندارد به این ترتیب که مرزهایش نامشخص است، بدهی هایش در حال افزایش و خزانه اش تا حدودی خالی است و حقوق کارمندان ماه هاست که پرداخت نشده و دمکراسی آن نه تنها  تکمیل نشده بلکه اصلا وجود ندارد به این ترتیب که  اختیارات دولت رئیس بارزانی دو سال است که به پایان رسیده و تردیدهایی درباره انتخابات ریاست جمهوری در نوامبر آینده وجود دارد و رئیس بارزانی بارلمان و جلسات آن را بلافاصله پس از پرسش از او درباره سرنوشت درآمدهای نفتی و در خواست برخی نمایندگان برای محدود کردن اختیارات مطلق او به حالت تعلیق درآورد. در این میان مسئله فساد و وجود دو دستگی شدید میان سلیمانیه که حزب اتحاد میهنی کردستان به ریاست جلال طالبانی بر آن سیطره دارد و اربیل مرکز حکومت خاندان بارزانی به آن ها اضافه می شود.
بازدیدکنندگان به اربیل کسانی که با آن ها تماس گرفتیم به ما گفتند فضای حاکم بر این شهر بسیار متشنج است در آنجا شادی توام با نگرانی در میان اکثریت کُردها وجود دارد. خوشحالی از برگزاری همه پرسی و اعلام استقلال و نگرانی از آینده به این ترتیب که محاصره علیه آن ها یک روز قبل از برگزاری همه پرسی آغاز شده است. ایران و عراق مرزهای زمینی و هوایی خود با اقلیم کردستان  را بسته اند. ترکیه و ایران در حال برگزاری رزمایش هستند و بسیج مردمی عراق نبرد شهر حویجه علیه دولت اسلامی را برای حمله به کرکوک، مدلین، خانقین، بدره، سنجار و  نینوا به تأخیر انداخت تا این مناطق را از سیطره نیروهای پیشمرگه خارج کند و مصیبت بزرگ هنگامی خواهد بود که ترکیه به بستن لوله های  نفت روی آورد که نفت منطقه کردنشین یعنی بزرگ ترین منبع درآمد آن ها را به جهان خارج منتقل می کند، مبادرت کند. اما کشورهای اروپایی که بارزانی نصیحت آنان را درباره به تأخیر انداختن همه پرسی نپذیرفت شروع به تهدید به متوقف کردن کمک های خود به اقلیم کرده اند.
حیدر العبادی نخست وزیر عراق آقای بارزانی را به خروج از حاکمیت کشور و شورش علیه تصمیمات دادگاه عالی متهم کرد که حکم داد این همه پرسی مخالف قانون اساسی است در حالی که محمد علی یلدریم نخست وزیر ترکیه گفت این همه پرسی تهدیدی برای امنیت ملی ترکیه است و بارزانی در پاسخ گفت عراق به کشوری دینی و فرقه ای تبدیل شده و کشوری دمکراتیک نیست و استقلال تنها پاداش مادران شهدا است در حالی که دومی یعنی یلدریم گفت برای تمام احتمال ها آماده است.
اسرائیل تنها دولتی است در جهان که از این همه پرسی آشکارا حمایت و بارزانی را به اعلام استقلال تحریک می کند و شاید تنها دولتی باشد که کشور کردستان را به رسمیت خواهد شناخت کشوری که بعید نمی دانیم که وضعیتش شبیه دولت رئوف دنکتاش قبرس ترک باشد که اعلام آن چهل سال پیش صورت گرفت، با یک تفاوت اساسی که دشمن قبرس یونانی ناتوان و صلح طلب است و یونان همکار ترکیه در ائتلاف ناتو است، در حالی که کشور جدید کُرد از سوی چهار قدرت منطقه ای در محاصره خواهد بود یعنی ایران، ترکیه، سوریه و عراق که آن را خط قرمز و مقدمه تقسیم و تجزیه خود می دانند به علت وجود اقلیت های کُردی که خواستار استقلال خود می باشند.
دکتر نضال قبلان، سفیر سابق سوریه در آنکارا حقیقت مواضع این کشورها را به صورت واضح در گفتگوی صبح امروز با شبکه “المیادین” خلاصه کرد هنگامی که گفت: “سوریه اجازه برپایی یک کشور صهیونیستی را با شلوار کُردی در مرزهای شمالی خود نخواهد داد، اشاره وی به گرایش های استقلال طلبانه کُردهای سوریه و پیشروی نیروهای دمکرات سوریه به سمت دیرالزور و سیطره بر چاه های نفت و گاز و انجام انتخابات شوراها در مناطق کردنشین شمالی به منظور تدارک برای انتخابات پارلمانی بود و گمان نمی کنیم ایرانی ها، ترک ها، عراقی ها با سخنان دکتر قبلان مخالف باشند، در هر صورت وی این سخنان خود را ابداع نکرده است.
بارزانی بیشتر همسایگان خود را در دشمنی علیه کُردها متحد کرده است و اطلاعات تا حدودی تأیید شده ای وجود دارد که گزارش می دهد هیأت امنیتی ترکیه با همتای سوری خود چند روز پیش با نظارت روسیه برای هماهنگی مواضع در مرحله پس از همه پرسی در اربیل در کنار گفتگو درباره اوضاع ادلب دیدار و گفتگو کرده است و خبرها حاکی از آن است که این دیدار جنجالی بوده است و دو طرف در آن نزاع لفظی داشتند اما چه کسی چند ماه قبل چنین دیدار تقریباً محالی را تصور می کرد.
حق تعیین سرنوشت مسئله ای مشروع برای تمام ملت هاست اما به شرط فراهم بودن امکانات، تضمین های مورد نیاز و زمان مناسب و باور نداریم بارزانی به صورت دقیق پیش از دست زدن به این اقدام سرنوشت ساز در تاریخ ملت کُرد همه محاسبات لازم را انجام داده باشد.
همه پرسی مزبور از لحاظ “نظری” به احتمال زیاد استقلال را برای برادران کُرد محقق می سازد اما شاید آتش جنگ نژادی را که سال ها ادامه خواهد داشت برخواهد افروخت  و تمام ترس و نگرانی از این است که سرنوشت دولت کُردها نیز شبیه “داعش” باشد، البته بین این دو از نظر شرایط و دستاوردها تفاوت زیادی هست. در این راستا ائتلافی که داعش را از بین برد، همانی است که امروز آماده جنگ دیگری علیه کشور کُردها می باشد کشوری که اکنون در درد پیش از زایمان به سر می برد و خداوند داناتر است.

چاپ نوشتار