تاریخ: ۹:۲۳ :: ۱۳۹۶/۰۶/۱۶

آیدین مهدیف

پراودار روسیه

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در جریان دیدارش با نارندرا مودی، رئیس جمهور هند، در حاشیه اجلاس بریکس در شهر شیامن چین اعلام کرد: «روابط میان روسیه و هند را می توان راهبردی خواند».
در این میان، کاخ کرملین وظیفه حساسی را عهده دار است – ممانعت از جذب دهلی به مدار نفوذ واشنگتن که تلاش می کند، روسیه را از بازار تسلیحات هند بیرون براند. به اعتقاد کارشناسان، مسکو از راه تشکیل مثلث مسکو – تهران – دهلی ، از جمله، به حساب تشکیل کوریدور حمل و نقل از خلیج فارس به اقیانوس هند می تواند به این هدف خود برسد.
رهبر روسیه با اشاره به «عمق ریشه های تاریخی» در این روابط، به رئیس جمهور هند گفت: «ما دارای روابط خصوصی خوبی هستیم و در دیدارهای با یکدیگر به طور عمقی، مسائل گوناگونی را بحث و بررسی می کنم. من فکر می کنم که امکان دیگری است برای این که ما بتوانیم، روابط دو جانبه خود را وارد سطح کیفی جدیدی کنیم». مودی در پاسخ از پوتین به خاطر این گفتگوها قدردانی کرد.
در نگاه نخست، به نظر می رسید که در روابط دو جانبه، هارمونی کاملی حاکم است، افزون بر این که روسیه و هند در چارچوب بریکس و سازمان همکاری های شانگ های نیز با یکدیگر متحد هستند. اما، به گفته تحلیلگران، مسکو برای نگرانی های خود نیز دلایل مشخصی دارد.
سلاح روسیه علیه پنتاگون
از زمانی که در سال ٢٠٠١ میلادی، امریکا محدودیت های مرتبط با ارسال تسلیحات امریکایی به هند را لغو کرده است، واشنگتن موفق شده است، به طور چشمگیری، جایگاه مجموعه نظامی – صنعتی روسیه را در بازار هند در تنگنا قرار دهد. در حال حاضر، حجم تسلیحات ارسالی از این قدرت در آن سوی اقیانوس ها به هند بر ٦ میلیارد دلار بالغ می گردد. در ماه ژوئن سال ٢٠١٧ میلادی، نارندرا مودی به واشنگتن سفر کرد و در آنجا، موضوع اصلی او در مذاکرات با دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، قراردادهای جدید پیرامون ارسال تسلیحات امریکایی به هند بوده است.
اما، به رغم رقابت های پنتاگون، مجموعه نظامی – صنعتی روسیه همچنان، جایگاه قدرتمند خود را در بازار هند حفظ کرده است. ارزش قراردادهای نظامی روسیه تا ٣٥ میلیارد دلار بالغ می گردد و هند جزء سه کشور اصلی وارد کننده تسلیحات از روسیه است و براساس مجوزهای روسیه، آنها را در خاک خود تولید می کند.
در حدود یک سال پیش، رسانه های گروهی هندی مقالاتی پیرامون خرید ٤٦٤ دستگاه تانک «تی ٩٠ ان سی» منتشر کردند که مجهز به توپ مدرن با ساختار ساده و آسان مدل ٢А٤٦М-٥ با کالیبر ١٢٥ میلی متری می باشد. بهار گذشته، پیرامون تنظیم قراردادهای مربوط به ارسال ٤٨ فروند هلیکوپتر نظامی – حمل و نقلی روسیه مدل «می ١٧ و – ٥» و چهار فروند ناوچه نیز خبرهایی منتشر شد.
همکاری های روسیه و هند براساس طرح «براموس» با موفقیت، رو به توسعه است که در چارچوب آن، موشک های مافوق صوت کروز به صورت مشترک، طراحی می شوند. وزارت دفاع هند قصد دارد، هواپیماهای نظامی FGFA و هواپیماهای سوخوی «٣٠ ام کی» را به این موشک ها تجهیز کند.
یکی دیگر از موفقیت های مجموعه نظامی و صنعتی روسیه، به خرید سیستم های جدید زمینی و موشکی «اس – ٤٠٠ تریومف» توسط هند به ارزش ٥,٨ میلیارد دلار در آینده نزدیک مربوط می شود. انتظار می رود که در اواخر سال جاری، این قرارداد میان مسکو و دهلی امضا شود و در سال ٢٠١٩ میلادی، ارسال این مجموعه ها آغاز شود.
از خلیج فارس به اقیانوس هند
برگ برنده اصلی مسکو در مبارزه برسر نفوذ بر هند می تواند طرح تصویب شده اخیر باشد – کوریدور حمل و نقل بین المللی «شمال – جنوب» به طول ٧,٢ هزار کیلومتر که کوتاه ترین مسیر ارسال کالاهای حمل و نقلی از اقیانوس هند به خلیج فارس است. کارشناسان معتقدند که در سایه این کوریدور، روسیه قادر خواهد بود، مثلث راهبردی مسکو – دهلی – تهران را تشکیل دهد.
در ماه مه سال ٢٠١٦ میلادی، در تهران، نارندرا مودی و آقای حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، توافقنامه دو جانبه پیرامون بندر چابهار ایران را امضا کردند. هند آمادگی دارد تا به صورت سخاوتمندانه ای، در آینده، در تشکیل هاب بزرگ برای توسعه کوریدور حمل و نقلی چابهار – زاهدان – زرنج سرمایه گذاری کند (توافقنامه سه جانبه ای با افغانستان نیز روی این حساب امضا شده است). به اعتقاد کارشناسان، از این طریق، هند برای خود راه ورود به آسیای مرکزی از کنار پاکستان را باز خواهد کرد. آقای روحانی سرمایه گذاری هند در چابهار را «نماد همکاری دو کشور بزرگ» خواند.
به موازات پروژه های حمل و نقل، دهلی و تهران فعالانه، در عرصه انرژی با یکدیگر همکاری می کنند: نیمی از حجم صادرات نفتی ایران به بازار جهانی به هند مربوط می شود. در سال ٢٠١٦ میلادی، حجم صادرات نفتی ایران به هند به سطح رکوردار خود، ٤٧٣ هزار بشکه در شبانه روز رسید (دو برابر حجم آن در مقایسه با سال ٢٠١٥ میلادی). در آن ایام، شرکت هندی ONGC Videsh مذاکرات با ایران را پیرامون بهره برداری از معدن گازی بزرگ «فرزاد – ب» در خلیج فارس آغاز کرد که براساس ارزیابی های کارشناسان، ذخایر این معدن تا ٦٠٠ میلیارد متر مکعب گاز بالغ می گردد.
نکته مهم دیگر در روابط دهلی و تهران – همکاری در عرصه تدافعی است. در ماه فوریه، دریادار حبیب الله سیاری، فرمانده نیروی دریایی ارتش ایران، خبر برگزاری رزمایش نظامی مشترک با هند و به احتمال زیاد، در اقیانوس هند را اعلام کرد. در مجموع، مسکو، دهلی و تهران می توانند تلاش های خود را یکی کنند تا با طرح های امریکا در راستای سلطه گری در فضای بزرگ ژئو سیاسی از دریای خزر و خلیج فارس تا اقیانوس آرام مقابله کنند.
روسیه و هند عضو سازمان های منطقه ای بانفوذ مانند، سازمان همکاری های شانگ های و بریکس هستند. دو سال پیش، ایران موقعیت ناظر در بریکس را به دست آورد و در آخرین اجلاس سازمان همکاری های شانگ های نیز این کشور به عضویت دائمی آن در خواهد آمد. از این رو، با توجه به نبود مشکلات جدی در روابط میان مسکو، دهلی و تهران، می توان گفت که تشکیل مثلث راهبردی – فقط مساله ای است که به زمان نیاز دارد.

چاپ نوشتار