تاریخ: ۱۱:۱۷ :: ۱۳۹۶/۰۶/۱۱
پاکستان و ایران: پویایی‌ها و چالش‌های متغیر

دکتر دهروبایوتی بهاتّاچارجی

 شورای امور جهانی هندوستان

احتمالاً چالش‌های کنونی در روابط میان جمهوری اسلامی ایران و پاکستان به‌قرار زیر می‌باشد: استقبال از خطر آشکار بین ایران و سر برآوردن «اتحاد نظامی عربستان سعودی» پس از دیدار ترامپ از آن کشور، عضویت پاکستان در اتحاد نظامی عربستان سعودی (به‌خصوص اینکه ژنرال راحیل شریف به ریاست اتحادیه‌ی نظامی اسلامی در مبارزه با تروریسم منصوب‌شده است)، بی‌ثباتی در افغانستان و صعود طالبان، شرارت در بلوچستان و اختلافات مرزی میان ایران و پاکستان.

رئیس‌جمهور آمریکا، ترامپ، در سخنرانی خود در نشست ریاض، ایران را مسئول آموزش گروه‌های مسلح در جنگ‌های سوریه، عراق و یمن دانست و اعلام کرد تا زمانی که ایران به رفتارهای خود ادامه دهد، همه‌ی جوامع باید برای انزوای ایران همکاری کنند. رهبران سعودی و آمریکا به‌وضوح نشان دادند که هدف اصلی اتحاد نظامی اسلامی علیه تروریسم، مقابله با منافع ایران در منطقه می‌باشد. در این میان و با توجه به ریاست ژنرال راحیل شریف بر این اتحادیه‌ی نظامی، نخست‌وزیر پاکستان، محمد نواز شریف در مجلس ملی این کشور اعلام کرد که رهبری ژنرال شریف بر این اتحادیه بر اساس ظرفیت و پتانسیل‌های شخصی بوده است و این شخص نماینده‌ی دولت پاکستان نیست، این در حالی بود که قبلاً خواجه آصف بیان داشت که پاکستان موافقت کرده است که یک گواهی را به ژنرال شریف برای پیوستن به این پست صادر کند.

محاصره‌ی قطر توسط کشورهای خلیج‌فارس به رهبری عربستان سعودی به بهانه‌ی حمایت از گروه‌های تروریستی و پیوند با ایران، به چالش دیگری برای پاکستان تبدیل‌شده است. در این راستا، پاکستان تصمیم گرفت که علی‌رغم اولتیماتوم پادشاه عربستان به این کشور در مورد تعیین موضع خود در این بحران، موضع بی‌طرفی و میانجی را اتخاذ کند.

یکی دیگر از چالش‌ها و سوءتفاهم‌هایی که بین تهران و اسلام‌آباد وجود دارد در مورد فعالیت-های تروریستی است که از استان بلوچستان پاکستان ناشی می‌شود و اهداف خود را در ایران موردحمله قرار می‌دهد. گروه جیش‌العدل در این چند سال اخیر اقدامات تروریستی زیادی علیه نیروهای نظامی و مردم ایران انجام داده است. پس‌ازاین اقدامات تروریستی و سهل‌انگاری گسترده‌ی پاکستان بود که رئیس ستاد نیروهای مسلح ایران، سرلشکر باقری، اعلام کرد که تهران برای هدف‌قراردادن پناهگاه‌های امن این گروه‌ها در پاکستان تردید نخواهد کرد. همچنین در دیدار ظریف با مقامات سیاسی و نظامی پاکستان، تهران از اسلام‌آباد درخواست کرد که اقدامات بیشتری را برای کنترل مرزهای مشترک خود با ایران انجام دهد.

اگر اقدامات و رفتارهای پاکستان به‌صورت دیپلماتیکی هدایت نشود، ممکن است که سوءتفاهم-های موجود در روابط ایران و پاکستان بسیار چالش‌برانگیز شود. همچنین اشرار بلوچستان و اقدامات خشونت‌آمیز آن‌ها در مناطق مرزی می‌تواند موجب درگیری مرزی شود و وضع موجود را پیچیده‌تر کند. اختلافات عمیق قومیتی، زبانی، فرقه‌گرایی مذهبی و تفاوت‌های اقتصادی در پاکستان، مانع عملکرد خوب سیستم سیاسی داخلی و پیگیری سیاست‌های خارجی این کشور است.

روند ضعیف صلح در افغانستان، افزایش روند خشونت مذهبی و ماهیت مرزهای ایران، پاکستان و افغانستان، همچنان به‌عنوان یک چالش برای آینده باقی خواهد ماند. در این میان، دغدغه‌ها و منافع ایران و پاکستان در محیط جدید منطقه‌ای و بین‌المللی عمیقاً در ارتباط با هم هستند؛ لذا رفع این چالش‌ها و کسب منافع بستگی به هم‌بستگی دو کشور دارد.

چاپ نوشتار