تاریخ: ۹:۴۳ :: ۱۳۹۶/۰۵/۱۶
آیا داعش و القاعده ادغام می شوند؟

کیوشی اوجی

سانکی ژاپن

در حالی که «‌داعش»‌ سازمان اسلام گرای افراطی سنی مذهب (IS) عقب نشینی چشمگیری کرده، گمانه زنی هایی مبنی بر «نظریه ادغام»‌ یا به عبارتی همکاری سازمان تروریست بین المللی «القاعده» با «‌داعش»‌ به گوش می رسد. تحقق یا عدم تحقق «نظریه ادغام» هنوز مشخص نیست، ولی با این حال، مقام عالی رتبه دولت عراق ماه آوریل سال جاری یا به عبارتی در آستانه باز پس گیری موصل واقع در شمال عراق که بزرگ ترین پایگاه داعش در عراق بود، در همین راستا اظهار داشت: «اطلاعاتی در دسترس است که نمایندگان سازمان های داعش و القاعده مذاکره برای همکاری را شروع کردند.»
هر چند با توجه به تضعیف شدن «‌داعش»‌ برگزاری چنین مذاکراتی ممکن به نظر می رسد، ولی با این حال «‌داعش»‌ و «القاعده» در «سرکردگی جهاد»‌ با یکدیگر رقابت سخت دارند. همبستگی داعش و القاعده در واقع به مفهوم همکاری گروه های خشونت آمیز است که به شدت با یکدیگر اختلاف دارند. آیا تحقق چنین سناریویی امکان پذیر است؟
«داعش» در اصل سازمانی است که از «القاعده» جدا شده است. پیشینه داعش بدین شکل است که پس از جنگ عراق در سال ٢٠٠٣ میلادی، سازمانی که مظنون زرقاوی (اهل اردن که در سال ٢٠٠٦ میلادی کشته شد) رهبر آن بود، با اسامه بن لادن، رهبر وقت القاعده، سوگند وفاداری یاد کرد. پس از سال ٢٠١١ میلادی، داعش با بهره گیری از ناآرامی های سوریه بر اثر جنگ داخلی وارد خاک سوریه شد و در آنجا رشد کرده است.
از سوی دیگر در سوریه، «جبهه نصرت» نیروی وابسته به القاعده، همانند داعش ظهور کرده است. اما با این حال، دیری نگذشت که میان «داعش» و «جبهه نصرت» «‌اختلافات شدید داخلی» پدید آمده است.
اشخاصی که در میان پیکارجویان جهادی بر این باور بودند که: «آدم سر روباه باشد، بهتر از این که دم شیر باشد» کم نبودند. در گذشته یکی از پیکارجویان داعش در مصاحبه شفاهی با خبرنگار (اوچی کیوشی) اظهار داشت: «من فکر می کنم، چنانچه عضو داعش باشم، از سرنگونی حکومت عراق بیشتر بهره خواهم برد.»
افزایش پیکار جویان و گسترش فعالیت های چشمگیر سازمان های تروریستی،‌ موجب تأمین مالی آنان از سوی هواداران در سراسر جهان خواهد شد. بنا بر این می توانیم بگوییم، نه تنها اختلافات از لحاظ ایدئولوژی بلکه رقابت به منظور تأمین بودجه هم، زمینه اختلافات میان دو طرف (‌جبهه نصرت و داعش) شده است.
سال ٢٠١٣ میلادی با تشدید رقابت میان داعش و جبهه نصرت، بارها میان دو طرف درگیری به وقوع پیوسته است. به همراه تشدید درگیری ها،‌ رهبر القاعده میان دو طرف میانجیگری کرده است. گفتنی است، رهبر القاعده در آن زمان ایمن الظواهری، رهبر کنونی القاعده،‌ بوده است. ایمن الظواهری، رهبر القاعده، در این میانجیگری به داعش دستور داد که با متحد شدن با جبهه نصرت، جهاد در سوریه را دنبال و از مقابله و درگیری با جبهه نصرت خودداری کند. اما، داعش با چشم پوشی از چنین دستوری، آشکارا چهره رهبر القاعده را به خاک مالید. بنا بر این اختلافات عاطفی میان «داعش» و «القاعده» بسیار عمیق و ریشه دار شده است.
از سوی دیگر، به تازگی در استان ادلب واقع در شمال سوریه، نبردهای نامنظم میان نیروها از جمله میان داعش و جبهه نصرت به شدت شعله ور شده است. بنا بر این، در آینده هم به احتمال قوی به جای همکاری میان داعش و القاعده، اختلافات میان دو طرف تعمیق خواهد یافت.

چاپ نوشتار