اردوغان از کودتا برای تحکیم قدرت خود استفاده کرد

گیوم دکورس

فیگارو فرانسه

یک سال پس از تلاش برای کودتا، ترکیه دیگر به یک حكومت دمکراتیک شبیه نیست. اردوغان با پاکسازی و انحصاری کردن قدرت، خود را رئیس جمهور تام الاختيار ساخته است. ژان مارکو، مدیر روابط بین الملل علوم سیاسی گرونوبل و کارشناس مسایل ترکیه، پی آمدهای کودتای نافرجام در ترکیه را تحلیل می کند.
در شب پانزدهم تا شانزدهم ژوئیه ٢٠١٦ زمانی که بخشی از ارتش تلاش کرد تا دولت کنونی را سرنگون سازد، ترکیه به آتش کشیده شد. کودتایی که سرانجام با شکست مواجه شد به مرگ ٢٥٠ نفر انجامید. اگرچه هنوز به نظر نمی رسد کشور از پی آمده ای این کودتا رهایی یافته باشد، اما رئیس جمهور اردوغان با اقتدار بیشتر از این رویداد خارج شده است. ژان مارکو، مدیر روابط بین الملل علوم سیاسی گرونوبل و کارشناس سیاسی مسایل ترکیه در مصاحبه ای با روزنامه فیگارو به عواقب این کودتا می پردازد.
روزنامه فیگارو – یک سال پس از تلاش برای کودتا، تحول ترکیه از لحاظ سیاسی چگونه است؟
ژان مارکو- از پانزدهم ژوئیه ٢٠١٦ ترکیه به سوی وضعیت استبدادی بسیار شدید گرایش یافته است. کودتا نقطه شروع پاکسازی های مهم در همه نهادها از جمله ارتش، پلیس، دادگستری آموزش و پرورش یا حتی مطبوعات بود. پاکسازی هایی که بدون علت یا تحت بهانه های مشکوک انجام شد. در حال حاضر اصلاحات دولت و جامعه ترکیه پدیده دگرگونی سیاسی را با به ویژه تمرکز قدرت شدید در هم می آمیزد. رجب طیب اردوغان توانست از کودتا به نفع خود برای تحکیم قدرتش استفاده کند. کودتا مخالفان را خلع سلاح کرد و رئیس جمهور ترکیه از آن برای تسریع برخی اصلاحات سود جست. او همچنین قدرت را اندکی بیشتر انحصاری ساخت.
آیا ترکیه هنوز یک کشور قانون و آزادی بیان است، در حالی که بسیاری از نشریات مجبور تعطیل شده اند؟
به طور رسمی برخی از قوانین وجود دارد، اگر چه برخی آز آنها بسیار مخدوش شده است. در مورد آزادی بیان، پدیده ارعاب مخالفان شدت یافته است. از روزنامه های مخالف، جمهوریت که گرایش طرفداری از کمال آتاتورک را دارد، باقی مانده است. اما بسیاری از روزنامه نگاران یا روشنفکرانی که با این روزنامه همکاری می کنند، دستگیر و بازداشت و برخی از آنها زندانی شده اند. جان دوندر، سردبیر روزنامه جمهوریت، در سال ٢٠١٥ در زمان افشای ماجرای کامیون سازمان اطلاعات و امنیت ترکیه و سازمان های اطلاعاتی ترکیه، دستگیر شد. متأسفانه این اقدام در ترکیه رایج است.
فقط مطبوعات و رسانه ها از فاصله گرفتن از آزادی ها آسیب ندیده اند. بیش از دو هزار نفر به جرم «توهین به رئیس جمهور» تحت تعقیب قرار گرفته اند. در وضعیت اضطراری، مصونیت های پارلمانی نیز لغو شده است.
کودتا چه تأثیری بر روابط ترکیه با قدرت های بزرگ مانند اروپا یا آمریکا گذاشته است؟
روابط بین ترکیه و اروپا با انحراف دمکراتیک که پس از تلاش برای کودتا ادامه یافت، به وضوح آسیب دیده است. به یاد می آوریم که در ماه آوریل، در زمان همه پرسی درباره تحکیم قدرت اردوغان، این کشور چندین درگیری را به ویژه با آلمان، هلند یا حتی اتریش داشت. در واقع زمانی که اعضای دولت ترکیه برای ملاقات با مهاجران ترکیه آمده بودند، این مسئله مشکل ایجاد کرد. به تازگی نیز اردوغان خواست تا گردهم آیی هایی را با طرفدارانش در حاشیه اجلاس گروه ٢٠ که در هامبورگ برگزار شد، ترتیب دهد. اما آلمان آن را نپذیرفت.
روابط ترکیه با آمریکا اندکی متفاوت است. روابط بین دو کشور در دوران دولت اوباما، به ویژه برای این که وی نخواست فتح الله گولن را که اردوغان وی را مسبب کودتا می دانست، تحویل دهد، بسیار تیره شد. با انتخاب ترامپ، اردوغان امیدهای واقعی را به دست آورد اما ترامپ نیز او را به هیچ وجه تحویل نداد. با این حال در مورد مسایل بشردوستانه و احترام به قانون، دولت جدید چندان به آنچه که رجب طیب اردوغان ترتیب می دهد توجهی ندارد.
آیا می توان تصور کرد که ترکیه در آینده ترکیه به یک کشور استبدادی تبدیل شود؟
حادثه بزرگ در سال ٢٠١٩ روی خواهد داد. انتخابات ریاست جمهوری و مجلس درباره آینده کشور تصمیم خواهد گرفت. اگر آنها طرفدار اردوغان باشند، به وی اجازه خواهند داد که اصلاحات پیش بینی شده در همه پرسی آوریل گذشته را اجرا کند. در ماه می او دوباره رهبر حزب عدالت و توسعه شد. آنچه که وی را بیشتر به رهبر سیاسی تبدیل خواهد کرد تا رئیس جمهور رژیم پارلمانی.
آیا مخالفان خواهند توانست از قدرت اردوغان و حزب عدالت توسعه جلوگیری کنند؟ شاید. «راهپیمایی برای عدالت» که در نهم ژوئیه ترتیب یافت، چند ده هزار مخالف را گرد هم آورد. این مسئله همه را غافلگیر کرد، در حالی که تصور می شد از زمان کودتا مخالفان متزلزل شده اند. این هشداری است که طرفداران اردوغان به آن پاسخ خواهند داد. تظاهرات بزرگی برای جشن گرفتن شکست کودتا تدارک دیده شده بود.

چاپ نوشتار