تبیین زوایای بحران قطر

غالب قندیل

الشرق الجدید لبنان

بحران قطر مناسباتی را به وجود آورد که وجود تناقضات و تعارضات بسیار مهمی در صفوف محور آمریکایی در منطقه خلیج فارس آشکار شد. تعارضاتی که در سال های اخیر به صورت تعمدی مورد انکار و پنهان کاری قرار می گرفت. نتیجه این پنهانکاری نیز چیزی جز شکست در برابر محور روسی و چینی نبود. شکستی که به وضوح در عجز محور آمریکایی نسبت به تحقق اهداف خود در تقابل با گروه های تکفیری در نبردهای سوریه، یمن، لیبی و عراق و نیز ناتوانی در مدیریت نبردهای خود در برابر ترویست ها و حامیان آنها  قابل مشاهده بود. در تبیین مناسبات مذکور می توان به نکات زیر اشاره نمود:

اول: کویت نقش سیاسی خود را در بحران اخیر افزایش داد و تلاش کرد در شورای همکاری خلیج فارس به ایفای مسئولیت مهم تری پرداخته و توجه سیاسی آمریکا، انگلیس و غرب را در زمینه لزوم مهار همزمان بحران سیاسی و سرمایه گذاری در منطقه، به خود جلب کند. همان نکته ای که سیاستمداران آمریکایی به آن اذعان داشته و در جهت تحقق آن گام بر می دارند.

تمامی راهکار ها و پیشنهادهای ارائه شده در این زمینه همگی متضمن تثبیت موقعیت آمریکا در منطقه است و این حاکی از نقشه های پشت پرده و برنامه هایی است که برای دولت های خلیج فارس طراحی شده است. در این میان کویت به خوبی نقشه های آمریکا را در این راستا محقق می نماید.

دوم: شایعات و گمانه زنی های بسیاری در مورد احتمال بروز یک درگیری نظامی بین عربستان و قطر مطرح گردید که همچنان در حد هشدارهای سیاسی است و به دلایل مختلف از این حد فراتر نخواهد رفت. مهم ترین این دلایل را می توان حضور نظامی ترکیه در قطر دانست.

نیروهای ترکیه به عنوان بخشی از نیروهای ناتو در منطقه و بدون نیاز به تایید مستقیم آمریکا در کنار پایگاه  آمریکا در منطقه حضور داشته و این از هر گونه ماجراجویی عربستان در قطر ممانعت می نماید. عربستان به حمایت آمریکا در جریان پوشش سیاسی فرایند جانشینی محمد بن سلمان در این کشور نیاز مبرم دارد و به همین دلیل تحت هیچ شرایطی به اقدامی غیر منتظره دست نخواهد زد. از سوی دیگر نیروهای عربستانی خسته از جنگ یمن- به فرض بی طرفی پایگاه نظامی آمریکا در این کشور- هرگز خود را در مظان امتحان رویارویی با نیروهای ترکیه در قطر قرار نمی دهند.

سوم: اجازه حضور گسترده نیروهای ترکیه در قطر در نتیجه آگاهی پنتاگون از این موضوع بود که وخیم شدن اوضاع در قطر راه را برای توسعه نفوذ ایران در این کشور فراهم خواهد ساخت و به معنای دیگر قطر را به آغوش ایران خواهد فرستاد و بر گسترش معادلات سیاسی و اقتصادی و تجاری بین آنان خواهد افزود در حالی که تقویت حضور ترکیه در قطر، منافع آمریکا را در این منطقه تامین خواهد نمود.

بر این اساس مقامات آمریکا و انگلیس تلاش کردند از طریق میانجی­گری کویت، قطر را به موافقت با مذاکرات سیاسی و رفع مشکلات فی مابین ترغیب نماید. به همین دلیل نیز وزیر امورخارجه آمریکا در تور خلیج (فارس) خود تمرکز خویش را بر فوریت رفع مشکلات و ایجاد شرایط مساعدتر برای مقابله با بحران قرار داد.

چهارم: فشارهای مصر، عربستان را وادار نمود که به هم پیمانی خود با این کشور علیرغم مسائل مرتبط با اخوان، پایبند بوده و واضح است که قاهره نیز در این میان از حمایت امارت در جریان تقابل با ترکیه و خط دهی های اخوان المسامین سود می برد.

آمریکا مشتاق است که نقش زعامت و رهبری خود را بر محور ائتلاف با هم پیمانانش حفظ نماید. در این میان باید یادآور شد که استانبول و دوحه در سال های گذشته در راستای تحقق طرح های صهیونیستی-آمریکایی باهمکاری سعودی به ایفای نقش تهاجمی در منطقه پرداخته اند و این همکاری همچنان ادامه دارد به ویژه در جبهه جنوبی اردن.

چاپ نوشتار