تاریخ: ۸:۴۷ :: ۱۳۹۶/۰۳/۰۷
اختلاف بین سلطان نشین های خلیج [فارس] پس از سفر دونالد ترامپ به ریاض

بنیامین بارت،

لوموند فرانسه

در رسانه ها قطر از یک سو و عربستان سعودی و امارات متحده عربی از سوی دیگر به ویژه درباره برخورد با ایران رویاروی یکدیگر قرار گرفته اند.
«ناتوی عربی» که دولت آمریکا رویای آن را در سر دارد، هنوز به وجود نیامده، تضعیف شده است. روز چهارشنبه بیست و چهارم ماه می، سه روز پس از دیدار دونالد ترامپ از عربستان سعودی که در آن رئیس جمهور آمریکا کشورهای اسلامی را ترغیب کرد تا با ایران و داعش مقابله کنند، بحث شدیدی بین سلطان نشین های نفتی خلیج [فارس]در رسانه ها آغاز شد.
با اظهارات شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، به طرفداری از تهران، سازمان های اطلاعاتی سعودی و اماراتی به انتقاد شدید مقامات دوحه پرداخته و آنها را به «خیانت» متهم کردند. مقامات قطری سخنان نسبت داده شده به شیخ تمیم را کاملاً جعلی دانسته و رد کرده اند. آنها آن را ناشی از هک کردن خبرگزاری قطر دانستند.
شب سه شنبه تا چهارشنبه این سایت به نقل از پادشاه قطر اعلام کرد که «ایران یک قدرت اسلامی در منطقه است که نمی توان آن را نادیده گرفت و مقابله با آن غیرعاقلانه است.» پادشاه قطر به جای امضای قرارداد کلان فروش سلاح – به قراردادهای کلان هیئت های آمریکایی در عربستان سعودی اشاره دارد – مایل است شیوه های کاهش فقر را پیشنهاد کند. در همین اعلامیه خبرگزاری قطر تمیم آل ثانی از حزب الله و اخوان المسلمین که مورد تنفر همسایگان سعودی و اماراتی آن هستند، دفاع کرد و حضور آنها را مانند «جنبش های مقاومت مشروع» دانست.
«صف شکنی قطر»
در درجه اول اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج [فارس]، نهاد محوری کشورهای شبه جزیره عرب، در مارس ٢٠١٦ حزب سیاسی شیعه لبنان را که با شبه نظامیان طرفدار ایران دو برابر شده و در کنار نیروهای طرفدار دولت سوریه نبرد می کند، «سازمان تروریستی» نامید. در درجه دوم ریاض و ابوظبی جنبش اسلامی اصلاح طلبی را که دوحه در آغاز بهار عربی حامی آن بود، نیز «تروریست» نامیدند و نگران نفوذ آن بر جامعه خود هستند.
روزنامه عکاظ، که به خانواده سلطنتی عربستان تعلق دارد، بلافاصله با لحنی تند اعلام کرد: «قطر صف شکنی می کند و در کنار دشمنان ملت قرار گرفته است.» روزنامه انگلیسی زبان گلف نیوز، طرفدار حکومت امارات، تلویزیون الجزیره را انعکاس دهنده قطر، «بلندگوی اخوان المسلمین و گروه های تروریستی دیگر همانند القاعده و داعش» دانست. در شبکه الاخباریه سعودی، یک مهمان سخنان شیخ تمیم ٣٦ ساله را «کودکانه » توصیف کرد.
مسدود شدن اکثر سایت های خبری طرفدار قطر مانند الجزیره در عربستان سعودی و امارات متحده عربی بیشتر حاکی از یک جنگ رسانه ای است. سازمان های اطلاعاتی در این دو کشور عناصری را به منظور بی اعتبار کردن نظریه هک کردن که از سوی دوحه مطرح شده بود، برشمردند. برعکس سایت العرب الجدید که توسط عزمی بشاره، کارشناس سیاسی فلسطینی و مشاور نزدیک شیخ تمیم، توطئه ای را به منظور محروم ساختن دوحه از استقلال دیپلماتیک آن مطرح کرد.
در درون شورای همکاری خلیج [فارس] عربستان سعودی و امارات متحده عربی و نیز بحرین، وابسته به سعودی، یک خط مشی به شدت خصمانه نسبت به ایران ایجاد شده است. جمهوری اسلامی، رقیب مهم عربستان سعودی در برتری طلبی منطقه ای به سودجویی از بحران ها در خاورمیانه به ویژه در سوریه و یمن با دخالت در امور اعراب متهم شده است. کویت، عمان و قطر با دفاع از مواضع متفاوت تر برخلاف همسایگان خلیج [فارس] خود، بر قطع نکردن روابط با تهران تأکید می کنند.
تعهداتی برای «رفتار خوب»
خشم سعودی و اماراتی ها از قطر با امتناع قطر در محکوم کردن اخوان المسلمین و انعکاس بین المللی الجزیره درباره مواضع دیپلماتیک آن که همواره معمول نیست، افزایش یافت. تنش های تکراری بین دوحه از یک سو و ابوظبی و ریاض از سوی دیگر ناشی از آن است.
بنا بر این، ماجرای اعلامیه خبرگزاری قطر آخرین مرحله نیست. برای مثال در سال ٢٠١٤ این دو کشور سفیر خود را برای مدت ٩ ماه از قطر فراخواندند. اقدام سرکوبگرانه علیه شبکه تلویزیونی الجزیره وابسته به دولت قطر، از سوی رئیس جمهور عبدالفتاح السیسی، عامل کودتا علیه سلف خود، محمد مرسی اسلامگرا، بود.
شیخ تمیم تحت فشار مجبور شد تعهداتی برای «رفتار خوب» بدهد. با به قدرت رسیدن شاه سلمان در ریاض که کمتر از سلف خود، عبدالله، مخالف «اخوان المسلمین» بود، روابط قطر و عربستان بهبود یافت. اما با امارات متحده عربی، که در مورد اسلام سیاسی سازش ناپذیر است، دشمنی آشکار ادامه یافت. و مسئله ایران که از زمان به قدرت رسیدن دونالد ترامپ شدت یافت، منشاء اختلافات باقی مانده است.
امارات متحده عربی و عربستان سعودی به طور آشکار امیدوار بودند از ورود رئیس جمهور آمریکا به ریاض برای تحمیل خط مشی ضد تهران خود به همه کشورهای شورای همکاری خلیج [فارس] وحتی فراتر از آن سود جویند. افشاگری های منتشر شده در رسانه های عربی و آمریکایی حاکی از سازمان دفاعی جدید، یک «ناتوی عربی» است. بدیهی است که این ائتلاف مسئله ای بسیار پیچیده خواهد بود. به محض خروج رئیس جمهور آمریکا، در جبهه سنی اختلاف پدیدار شد.

چاپ نوشتار