همگرایی مصر و ایران اگر صورت گیرد، آنان را به سوی همکاری و تعامل واقع گرایانه به منظور حفظ منافع دو کشور و حفظ نقش کارآمد و تأثیرگذار ایران و مصر در منطقه سوق خواهد داد.
تاریخ: ۹:۱۹ :: ۱۳۹۶/۰۲/۱۸
قاهره و تهران بین همگرایی و دوری… پشت پرده چه می‌گذرد؟

هشام الهبیشان،

رای الیوم انگلستان

در شرایطی که ناظران معتقدند هر دو نظام ایران و مصر دارای برگه هایی هستند که آنها را قادر می سازد تا حدی کل منطقه را از جهنم آشوب نجات دهند، ولی آرزوی رژیم و کشور عربستان سعودی برای آن که کشور محوری در منطقه عربی باشد، روند همگرایی مصر و ایران را به نوعی محدود می کند. در چنین فضایی، ناظران معتقدند روند جنگ علیه کشور سوریه که همچنان ادامه دارد، و نقش آینده مصر در پرونده سوریه و تحولات و نتایج تجاوز به یمن و فرضیات درباره اوضاع آینده عراق، در مجموع توانایی هر یک از دو نظام ایران و عربستان را در به دست آوردن برگه مصر و توانایی آنها را برای تأثیر گذاشتن بر همگرایی مصر با کل کشورهای منطقه، مشخص خواهد کرد. همگرایی مصر و ایران اگر صورت گیرد، کلید بازگرداندن توازن قوا به کل منطقه خواهد بود و آنان را به سوی همکاری و تعامل واقع گرایانه به منظور حفظ منافع دو کشور و حفظ نقش کارآمد و تأثیرگذار ایران و مصر در منطقه سوق خواهد داد.
امروزه به رغم سخنانی که در رسانه ها درباره فاصله داشتن مواضع ایران و مصر در خصوص پرونده های منطقه شنیده می شود، در پشت پرده شواهدی وجود دارد که نشان دهنده نوعی همگرایی بین دو کشور است. این همگرایی «تدریجی» برای آینده پیش بینی می‌شود و اکنون به تدریج در حال شکل گرفتن است. طبیعی است که به عنوان نخستین نتایج این همگرایی، شاهد نزدیک شدن دیدگاه های دو کشور درباره پرونده های منطقه ای اعم از عراق و سوریه و تا حدی یمن باشیم.
اما محدودیت هایی درباره شکل و ماهیت این همگرایی وجود دارد. با مطرح شدن وجود اشتراکاتی بین ایران و مصر، فشارهای عربستان سعودی آغاز شد که اساساً با ایده همگرایی بین این دو کشور مخالف است. با افزایش فشارهای اقتصادی و سیاسی عربستان بر رژیم مصر برای جلوگیری از نزدیک شدن آن به ایران و با افزایش هرج و مرج و تروریسم در مصر و کل منطقه،‌ سخنانی از برخی تصمیم گیرندگان در مصر درباره لزوم پایان دنباله روی مصر از سیاست های عربستان و رویکرد سریع به سمت تهران و لزوم نقش آفرینی ایران و مصر در کل منطقه برای کمک به خاموش کردن آتش جنگ های فرقه ای و مذهبی در آن شنیده شد. این سخنان نشان دهنده این واقعیت است که نظام مصر تصمیم گرفته است به تدریج از زیر سایه برخی کشورهای خلیج [فارس] و به طور مشخص عربستان سعودی خارج شود و ائتلاف های خود را با کشورهای تأثیرگذار منطقه گسترش دهد. اکنون واقعیت های جدید و نکات پنهان در حال آشکار شدن است. این واقعیت ها و نکات نشان می دهد هر دو کشور مصر و ایران اکنون در منطقه ای جغرافیایی به سر می برند که از نظر امنیتی و سیاسی پرتنش است و شامل فلسطین، یمن، بحرین، عراق، سوریه، لیبی و تاحدی نیز اوضاع داخلی ناآرام مصر می‌شود.
این پرونده ها به نوبه خود نوعی همسویی در دیدگاه ها را بین تهران و قاهره در خصوص کل تنش های مطرح در منطقه ایجاد کرده است. این پرونده‌ها به شکل خاصی موجب تناقض بین ایران و مصر در گذشته شده بود ولی در شرایط دشوار کنونی و با توجه به تحولات پی‌ در پی در منطقه، به طور قطع – هر چند به صورت تدریجی – نوعی همگرایی در دیدگاه ها بین دو ایجاد خواهد شد.
به این ترتیب می توان گفت علت واقعی این همگرایی بین تهران و قاهره، پشت سر گذاشتن دوره اختلاف هر چند به طور تدریجی و آماده شدن برای دوره اشتراک منافع راهبردی و منطقه ای بین کشور و نظام مصر – که به دنبال تقویت خود در برابر نیروهای تأثیرگذار در منطقه است – و راهبرد و دیدگاه ایران در خصوص کل پرونده های منطقه ای است. هدف از این همگرایی، پشت سر گذاشتن تدریجی اختلافات بین دو نظام رسمی بر سر شیوه و الگوی حل بحران ها در منطقه است. طبعاً یادآوری این نکته ضروری است که این همگرایی اگر به واقع صورت گیرد و به شراکت عملی تبدیل شود، آغازگر دوره ای جدید در همه تحولات منطقه خواهد بود و اوضاع منطقه را به طور کامل دگرگون خواهد کرد و تأثیری سازنده بر روند حل و فصل مشکلات منطقه خواهد گذاشت.
نکته پایانی این که، با توجه به تحولات خطرناک و پی در پی در کل منطقه و در سایه واقعیت های سیاسی و امنیتی بی‌ثبات که خود را با قدرت بر منطقه تحمیل می کند؛ و بر این اساس که سیاست، منافع قدرت های منطقه ای را شکل می‌دهد و سیاست همان زبان منافع و عامل روی آوردن اکثر قدرت های منطقه به «عمل گرایی» است؛‌ و سیاست «عمل گرایی» است که اکنون همه کشورهای منطقه را برای یافتن راه حل های «تدریجی» به تکاپو انداخته است تا منطقه را از گزند برنامه های صهیونیسم و آمریکا برای غرق کردن کل منطقه در جهنم آشوب و هرج و مرج حفظ کنند؛ در چنین فضایی طبیعی است که شاهد ایجاد همگرایی و همفکری قدرت های تأثیرگذار در منطقه باشیم. هدف، این بار، جلوگیری از افتادن در جهنم این بحران ها که در سراسر منطقه جریان دارد و فرار از برخی بحران های اقتصادی و سیاسی و اجتماعی داخلی در برخی کشورهای منطقه است. این عوامل به نوبه خود، مبنای شکل گیری همگرایی جدید و جدی و قابل پیش بینی برای آینده بین تهران و قاهره است.

چاپ نوشتار