نتیجه همه پرسی از قبل قابل پیش بینی بود، حامیان اردوغان آن را یک پیروزی بزرگ می دانند. اما شمار زیادی از مردم این کشور احساس می کند که به اجبار وارد این آینده شده اند.
تاریخ: ۱۰:۲۵ :: ۱۳۹۶/۰۱/۲۹
کشوری که با خود درگیری دارد

مایک سزیمانسکی

زوددویچه سایتونگ آلمان

نتیجه همه پرسی از قبل قابل پیش بینی بود، حامیان اردوغان آن را یک پیروزی بزرگ می دانند. اما شمار زیادی از مردم این کشور احساس می کند که به اجبار وارد این آینده شده اند.
چنگیز چتین، خودرو فیات خود را در ردیف دوم پارکینگ واقع در مقابل مقر حزب عدالت و توسعه در استانبول پارک می کند. در این پارکینگ خودروهای دیگری نیز قرار دارند. این مرد ٣٩ ساله پرچم قرمز ترکیه را با خود از خودرو خارج می کند. امروز روز وی است. “اروپا و جهان باید از ما یاد بگیرند.” چه چیزی را؟ “پیروزی!” او اکنون می خواهد به جشن و پایکوبی برود. موسیقی بسیار بلندی پخش می شود. در اطراف وی به طور مداوم فشفشه ها نورافشانی می کنند و صدای انفجار ترقه ها به گوش می رسد.
اکنون ساعت ٢٢ روز یکشنبه است. ترکیه اکنون یک نظام جدید سیاسی را در پیش گرفته و اعمال می کند. نظام حکومتی این کشور به نظام ریاست جمهوری تبدیل می شود که در آن تقریبا تمام اهرم های قدرت در دست رئیس جمهور رجب طیب اردوغان قرار خواهد گرفت. از نظر هواداران وی، افرادی مانند چتین، باید این امر را جشن گرفت. سپس برای مدتی آرامش و سکوت حاکم می شود تا سخنرانی اردوغان در سوی دیگر شهر را از طریق صفحه نمایش بزرگ مشاهده کنند. چتین می گوید: “این کشور در حال حاضر گویی دوباره متولد شده است.”
بر اساس نتایج اولیه منتشر شده در این شب، انتطار می رود اردوگاه دولتی که به نفع اردوغان است، پیروز شود. روزنامه ینی شفق، نشریه طرفدار دولت اولین نتایج تقریبی را پیش از آن که هیئت نظارت بر همه پرسی اجازه آن را دهد، منتشر ساخت: نسبت موافقان ٦٥ در صد در مقایسه با ٣٥ درصد مخالفان بود. بله گویان بسیار جلوتر بودند.
اما این فاصله در طول شب به یک یا دو درصد تفاوت کاهش یافت. به اندازه ای این فاصله اندک است که دقیقاً همان اتفاقی رخ داد که بسیاری نگران وقوع آن بودند: شک و تردیدهای زیادی در این باره به وجود آمده است. و یک پرسش مطرح می شود: آیا همه چیز به واقع به درستی پیش رفت؟
حداقل در استانبول، “روز تصمیم گیری” با آرامش آغاز شد. مبارزات و تبلیغات همه پرسی پایان یافته بود. سکوت آرامش بخشی در خیابان استقلال، خیابان مرکز خرید در سمت اروپایی شهر حاکم گردید. در کتابخانه آتاتورک که یکی از مهم ترین مراکز رأی دهی به شمار می رود، مردم در سکوت مطلق و یکی پس از دیگری وارد دکه های انتخاباتی پشت پارچه های ضخیم می شوند.
در محله قاسم پاشا نیز که زادگاه اردوغان است، فضای آرامی حاکم بود. ناظران انتخاباتی این ادعا را تأیید می کنند. استانبول تا زمان بسته شدن حوزه های رأی گیری، چهره کاملاً آرامی را از خود نشان داد. پس از آن مردم پای تلویزیون ها به انتظار نشستند.
در ابتدا همه چیز به طور کامل روشن به نظر می رسید. اردوگاه موافقان بسیار جلوتر بود. با این حال، با گذشت زمان جناح مخالفان آرام آرام فاصله خود را با جناح مقابل کمتر کرد. اما بر اساس نتایج منتشر شده، در پایان شمار آراء، آنها پیروز همه پرسی نبودند. در شبکه های اجتماعی یک کلیپ ویدئوی منتشر شده که گفته می شود دستکاری در اوراق رأی را نشان می دهد.
“آنها نتایج را دست کاری کرده اند”
حزب جمهوری خواه خلق (CHP) سکولار که بزرگ ترین حزب اپوزیسیون به شمار می رود، مشروعیت انتخابات را حتی پیش از آن که نتیجه نهایی به طور قطعی اعلام شود، زیر سوال برد. تصمیم کمیسیون انتخابات که در آخرین دقیقه گرفته شده بود، مبنی بر شمارش برگه های رأی که دارای مهر و موم رسمی نبوده اند، یک “مشکل مشروعیت جدی” را به وجود آورده است. اردال اکسونگر، معاون حزب جمهوری خواه خلق اتهامات جدی را مطرح کرد: “آنها نتایج را دست کاری کرده اند.” آمار منتشر شده از سوی شبکه های رادیویی و تلویزیونی با آماری که به او گزارش شده، بسیار متفاوت هستند. او از ناظران انتخاباتی حزب خود خواست به هیچ وجه از جایگاه خود در نزدیکی صندوق های رأی دور نشوند.
حتی تونا بکلویچ، رئیس حزب “نه” که به مناسبت این همه پرسی تأسیس شده است، به صحت این نتیجه ایراز تردید کرده است. او مدت چندین هفته به سراسر ترکیه سفر کرده بود و سعی کرده بود هواداران اردوغان را متقاعد سازد که این اصلاحات در قانون اساسی یک اشتباه بزرگ می باشد. بکلویچ در مصاحبه با روزنامه زوددویچه سایتونگ گفت: “با توجه به داده هایی که در اختیار داریم، جناح مخالف جلوتر است. ملت ما باید تا آخرین لحظه به محافظت و نظارت بر صندوق های رأی پرداخته و سپس تناقضات و اختلافات را مطرح کند.” هیئت نظارت بر انتخابات کشور را دچار یک فاجعه بزرگ خواهد کرد، زیرا آنها آرای مخالفان را لحاظ نمی کنند.
در هر صورت، نتیجه نهایی نشان می دهد که تا چه اندازه این کشور با خود درگیری دارد. حتی اگر در استانبول و آنکارا حامیان دولت با فاصله ناچیزی پیروز شده باشند، تمامی شهروندان سرانجام در کنار یکدیگر در این شهرها زندگی خواهند کرد. این امر به نوبه خود به اندازه کافی دشوار خواهد بود. زیرا بخش بزرگی از این کشور هم اکنون احساس می کند به اجبار وارد این آینده شده است.
اردوغان و بن علی ییلدیریم، نخست وزیر وی که با اجرایی شدن اصلاحات از مقام خود برکنار خواهد شد، در اواخر مبارزات انتخاباتی گام کوچکی به سمت جناح نه گویان برداشتند. آنان اعلام کردند به تصمیم این جناح احترام خواهند گذاشت. تا پیش از آن، آنها رقبای خود را هم رده تروریست ها به حساب آورده و مجرم می خواندند.
آیا مخالفان اصلاحات به آسانی نتیجه “بله” را خواهند پذیرفت
اکنون این پرسش مطرح می شود که آیا مخالفان اصلاحات نتیجه “بله” را به راحتی خواهند پذیرفت – به ویژه که شک و تردیدهای بسیاری در مورد صحت نتیجه به دست آمده وجود دارد. کمال قلیچ دار اوغلو، رئیس حزب جمهوری خواه خلق کمالیست همان شب گفت: “این همه پرسی حقیقتی را آشکار کرده است: حداقل ٥٠ درصد ملت این کشور “نه” گفته است. پیروان او بسیار خشمگین هستند. این خشم نه تنها به اردوغان، بلکه به رئیس خود آنها نیز معطوف شده است. کمپین انتخاباتی او بسیار کم رنگ و ضعیف بود. در حال حاضر آنها خواستار اظهارات روشن تری هستند. اکنون خود به این موضوع رسیده اند: “کمال باید استعفا دهد!”
اما نتیجه به دست آمده آن پیروزی چشمگیری نیست که پیروان حزب عدالت و توسعه انتظارش را داشتند. ویسی کایناک، معاون نخست وزیر ترکیه اعتراف کرد: “ما شاهد بودیم که در برخی از استان ها تعداد مورد انتظار آرای “بله” را به دست نیاوردیم.” اما نتیجه به دست آمده، نشان از کسب اکثریت دارد. “در تمام دمکراسی ها، نسبت مورد نیاز برای پیروزی ٥٠,١ درصد است.” حتی چنگیز چتین، هوادار حزب عدالت و توسعه نیز می گوید مخالفان باید به نتیجه نهایی احترام بگذارند. پس از مدتی، “٥٠ درصد دیگر” نیز درک خواهند کرد که چرا این اصلاحات به نفع کشور هستند.
البته به نوبه خود جای شگفتی دارد که مخالفان اصلاحات موفق شدند تا بدین اندازه پیش بروند. هیچ کمپین انتخاباتی دیگری تا بدین اندازه ناعادلانه نبوده است. اردوغان از زمان کودتای نافرجام در تابستان گذشته، در ترکیه وضعیت اضطراری اعلام کرده بود. آزادی های شهروندان بسیار محدود شده است. با این وجود، او بر انجام همه پرسی اصرار داشت و می گفت باید اکنون انجام شود.
حتی پیش از رأی گیری، ناظران انتخاباتی سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) شکایت کرده بودند که از مبارزات و تبلیغات مخالفان همه پرسی جلوگیری می شود. روسای حزب دمکراتیک خلق ها (HDP)، حزب اپوزیسیون طرفدار کُردها و یکی از سرسخت ترین مخالفان نظام ریاست جمهوری اردوغان، از ماه ها پیش به اتهام فعالیت های تروریستی دستگیر و زندانی شده اند. اردوگاه “بله” از تمام منابع دولتی برای مقاصد خود استفاده کرده است. روز شنبه پیش از رأی گیری، اردوغان زمان بسیار زیادی از برنامه های تلویزیونی را به خود اختصاص داده بود. در روز دوشنبه، ناظران انتخاباتی سازمان امنیت و همکاری اروپا گزارش خود را ارائه خواهند کرد. این گزارش از اهمیت بسیار ویژه ای برخوردار است.
تعداد طرفداران رئیس جمهور در خیابان ها لحظه به لحظه افزایش می یابد. اگر چه بحث ها و اختلافات زیادی وجود داشته و هنوز نتیجه رسمی و قطعی اعلام نشده بود، اردوغان و ییلدیریم سخنرانی پیروزی خود را ایراد کرده اند. اطراف مقر حزب عدالت و توسعه به زودی بسیار آکنده از جمعیت خواهد شد، زیرا بسیاری از حامیان این حزب قصد دارند به اینجا بیایند. این شبی بسیار طولانی خواهد بود. هنگامی که ترکیه روز پس از همه پرسی از خواب بیدار می شود، رویای اردوغان برای ایجاد یک ترکیه جدید کمی بیشتر به واقعیت تبدیل خواهد شد.

چاپ نوشتار