تاریخ: ۱۰:۵۶ :: ۱۳۹۵/۱۱/۱۷
نقش روسیه و همسایگان افغانستان در روند صلح

کمی قبل از پایان سال میلادی گذشته،نشستی در مسکو توجه رسانه ها را به خود جلب کرد.

نشستی با حضور نمایندگان سه کشور روسیه،چین و پاکستان که محور بحث این نشست،اوضاع افغانستان بود.

افغانستان به علت دعوت نشدن به این نشست آن را مداخله در امور خود خواند و از چین خواست تا در این جلسه شرکت نکند، اما این سه کشور اعلام کردند این سومین جلسه از جلسات برگزار شده بر سر این موضوع است.

کمی بعد از این گفتگو ها قرار بود رئیس جمهور جدید آمریکا وارد کاخ سفید شود و این در حالی بود که هر سه کشور شرکت کننده در نشست به نوعی با آمریکا که بزرگترین حامی نظامی و اقتصادی افغانستان محسوب می شود، در تقابل هستند.

با سر کار آمدن ترامپ در آمریکا و اظهارات وی در مورد تجدید نظر در تجارت با چین که حجم سالانه آن بالغ بر  ۵۷۰ میلیارد دلار میشود و همچنین سخنانش در مورد تایوان و دریای جنوب چین، خشم دولتمردان این کشور را برانگیخت.

پاکستان هم که طی پانزده سال گذشته از قبال آمریکا به منافع مالی و نظامی فراوانی دست یافته بود،اکنون با به سر کار آمدن شخصی تاجر ، منافع خود را در خطر میدید.

ولی در مورد روسیه قضیه کمی فرق داشت، سخنان ترامپ در مورد روسیه و همکاری با این کشور در زمینه های مختلف باعث تعجب همگان شد زیرا این دو کشور تقریبا در تمام زمینه ها با یکدیگر در تقابل هستند.

در چنین شرایطی و بعد از درخواست مجدد افغانستان قرار شد این کشور نیز در چهارمین نشست شرکت کند.

اما قضیه به اینجا ختم نمی شود زیرا به همان اندازه که صلح در افغانستان وابسته به مذاکرات گروه های درگیر در افغانستان و به لفظی “بین الافغانی ” است، به عوامل خارجی همچون همپیمانان،حامیان و کشورهای همسایه آن نیز بستگی دارد.

موقعیت جغرافیایی افغانستان سبب گشته این کشور به شاه راه اتصال آسیای میانه به جنوب و غرب آسیا به شرق دور تبدیل شود. به عنوان مثال چین در تلاش است با ایجاد صلح میان پاکستان و افغانستان، جاده افسانه ای ابریشم را بار دیگر رونق بخشد.

از نظر امنیتی نیزبا خروج نیروهای خارجی از افغانستان و ایجاد زمینه برای شکل گیری گروه های تند رو و افراطی که تحت حمایت برخی کشورهای عربی و غربی قرار دارند، کشورهایی چون روسیه و ایران از ایجاد گروه های تروریستی جدید همچون داعش در افغانستان ابراز نگرانی می کنند و به هر نحوی شده میخواهند از نزدیک شدن این گروه ها به مرزهای خود جلوگیری کنند.

با وجود چنین شرایطی در ابتدا از سویی مکانیزم چهارجانبه آمریکا،چین، افغانستان و پاکستان ایجاد شد که طبق پیش بینی ها با پیشرفت کاری چشمگیری روبرو نشدند. از سوی دیگر نیز کشورهای روسیه ، ایران و هند از کنار گذاشته شدن از بازی افغانستان راضی به نظر نمیرسیدند.

در ابتدا سعی شد برای جلب رضایت روسیه، آنها نیز به این گفتگو ها ملحق شوند اما روسیه با ابتکار عملی جدید در پی کنار زدن ایالات متحده بر آمد که نتیجه آن برگزاری نشست سه جانبه در مسکو بود.

در همین حال خبرها حاکی از این امر است که مسکو قصد دارد نشست دیگری با حضور افغانستان برگزار نماید که ایران و هند نیز به آن دعوت شده اند و عملا متحدان اصلی و غربی افغانستان در آن کنار اشتراک داده نمی شوند.

در نتیجه اجماع جدیدی به رهبری روسیه و با حضور همسایگان افغانستان شکل خواهد گرفت.

ولی آیا می توان به این نشست خوش بین بود؟

روسیه به علت تجاوز به افغانستان در زمان شوروی سابق در میان مردم افغانستان از جایگاه بالایی برخوردار نیست و برخی افکار عمومی افغانستان، آنان را هنوز به چشم شوروی سابق و یک کشور متجاوز می نگرند.

در مورد کشورهای دیگر نیز میتوان به نگرانی ایران و هند از نفوذ پاکستان بر طالبان و دیگر گروه های تروریستی اشاره نمود. البته هند و پاکستان در زمینه های دیگری همچون کشمیر نیز با یکدیگر اختلافات عمیقی دارند که گه گاهی این اختلافات منجر به رویارویی مستقیم نیز می شود.

بدون شک، روسیه یکی از اثرگذارترین قدرت‌های منطقه در افغانستان است. افغانستان باید در هم‌گرایی منطقه‌ای و روند صلح و بازسازی، نقش مسکو را هموارهدر  نظر داشته باشد. روسیه هم‌چنان می‌تواند در توازن روابط بین‌المللی افغانستان با قدرت‌های منطقه و فراتر از آن موثر باشد. درک نگرانی‌های روسیه و شناخت منافع مشترک با روسیه، ‌در نزدیکی روابط افغانستان موثر است. روسیه هنوز باور دارد که هدف حضور جامعه‌ی بین‌المللی در افغانستان تامین ثبات در این کشور نیست، بلکه هدف از آن ضربه‌زدن به روسیه، چین و دسترسی به ذخایر فراوان آسیای میانه است.

گسترش جنگ در شمال افغانستان در سال‌های اخیر، پیدایش هسته‌های داعش و سایر گروه‌های تروریستی در افغانستان، بیش از پیش باور روسیه را نسبت به اهداف پنهانی غرب تقویت کرده است. روسیه، آسیای میانه را حیات خلوت قانونی خویش می‌پندارد و هر نوع تلاش برای بی‌ثبات‌سازی این کشور‌ها و حتی گسترش اسلام‌گرایی افراطی در این منطقه را به عنوان تلاش علیه روسیه می‌پندارد. در چنین وضعیت است که روسیه روابطش را با ایران و پاکستان در زمینه همکاری‌های نظامی، تقویت می‌بخشد. اکنون برای افغانستان مهم است که وضعیت موجود را مدیریت کند.

لازم است تا افغانستان بر مذاکرات داخلی خویش تاکید کند و برای حمایت از این روند، کشور‌هایی چون هند، ایران، پاکستان و ازبکستان را گردهم آورد.

(Visited 710 times, 1 visits today)

پاسخی بگذارید