عصر دیپلماسی

پنج شنبه, ۳۰ دی, ۱۳۹۵
فهرست

سفر رئيس محترم جمهوري اسلامي ايران به فرانسه و اهميت آن از منظر روابط بين الملل

 اختصاصی از عصر دیپلماسی: توافق هسته اي و اجراي برجام و بازگشت جمهوري اسلامي ايران به عرصه تجارت جهاني، از منظر روابط بين الملل  رويدادي بسيار مهم و تاثيرگذار ارزيابي ميگردد.  بي جا نيست اگر برخي تحليلگران، توافق هسته اي و بازگشت ايران به صحنه تجارت جهاني را به  مثابه يك رخداد ژئوپوليتيك در حد فروپاشي شوروي  در نظر گرفته اند. تحليلي كه زياد هم در خلأ نبوده و مبتني بر واقعيات ميداني است. با بازگشت ايران به عرصه تجارت جهاني، اهميت اقتصادي ايران در منطقه خاورميانه ( كه قبل از آن نيز اقتصاد اول ولي در غل و زنجير منطقه خاورميانه بود) بيش از پيش ارتقاء يافته و معادلات سياسي و اقتصادي در منطقه خاورميانه را تغيير خواهد  داد. با اين رويداد، روابط تجاري و اقتصادي برخي كشورها با ايران افزايش و ايران به شريك مهم تجاري آنها تبديل شده و از جايگاه ديگر كشورهاي منطقه كه از شرايط تحريم بهره فراوان برده بودند، كاسته ميشود. از طرفي طبق نظريه كاركردگرايي، بهتر شدن روابط اقتصادي ايران با كشورهاي ديگر، به بهتر شدن روابط سياسي  منجر خواهد شد؛ موضوعي كه در مورد فرانسه از هم اكنون پيدا است.
به همين دليل است كه اسرائيل و عربستان و برخي ديگر از كشورهاي منطقه، تا بدين حد از تحولات اخير آشفته گرديده و با به  آب و آتش  زدن و اقدامات ايذائي ( كه تا كنون نه تنها كاري از پيش نبرده بلكه به انزواي  بيشتر  آنها منجر شده است) به دنبال يافتن راهي براي جلوگيري از وقوع اين رخداد مهم هستند.
با اين توافق، بازار ايران كه بازاري متنوع، پرظرفيت، غني و جديد با  امكان سرمايه گذاري بالغ بر ١٠٠ تا ١٥٠ ميليارد دلار در پروژه هاي مختلف و امكان بهره برداري از منابع عظيم نفت و گاز ايران  است، به سوي جهان خارج باز شده است. رفع مشكلات پيش روي ايران براي فروش نفت و گاز، امكان توسعه همكاري با كشورهاي اروپايي و آسيايي و سرمايه گذاري  در ايران، بازگشت منابع پولي بلوكه شده ايران و امكان استفاده از آن براي سرمايه گذاري در پروژه هاي مختلف، امكان توسعه سيستم حمل و نقل هوايي و زميني و تبديل ايران به مركز منطقه اي در زمينه حمل و نقل بويژه با توجه به تنها محور ثبات بودن ايران در منطقه، از جمله مواردي است كه  وقوع اين رخداد ژئوپوليتيكي را تاييد ميكند.
 فرانسه كه قبل از اعمال تحريم ها در سال ٢٠٠٠ ، چهارمين شريك ايران بود، به دليل شرايط تحريمي، تا قبل از  سفر رئيس جمهور محترم به  رتبه ١٥ كشورهاي شريك ايران سقوط كرده بود ولي  با انعقاد بيش از ٤٠ ميليارد يورو قراردادهاي مختلف در جريان سفر رئيس جمهور، فرانسه مجددا به كشورهاي صدر  ليست شركاء ايران، رتبه اي نزديك به چين صعود كرد.
فرانسه، گرچه در دوران مذاكرات هسته اي،  موضع سختي را در قبال ايران اتحاذ نمود كه با انتقادهاي زيادي در داخل ايران و  فرانسه روبرو شد، اما با دستيابي به توافق و اجراي برجام و خصوصا با توجه به حمله داعش در ١٣ نوامبر ٢٠١٥ به فرانسه و عزم اين كشور براي مبارزه با داعش به عنوان گروه تروريستي كه تهديد كننده امنيت داخلي فرانسه است، مواضعي متفاوت را در قبال ايران در پيش گرفت كه سخنراني هاي اولاند رئيس جمهور و والس نخست وزير فرانسه در زمان حضور رئيس  محترم جمهوري اسلامي ايران در فرانسه، مويد اين موضوع مي باشد.  در همين راستا، فرانسه استقبالي بيشتر از اندازه و حد مرسوم يك ديدار رسمي ( Visite Officielle) را براي رئيس جمهور ايران معمول داشت به نحوي كه از ديد رسانه هاي فرانسه  نيز پنهان نماند و  اين رسانه ها اشاره كردند كه طرف فرانسوي در اقدامي نادر، سواره نظام را نيز در استقبال رسمي در انوليد  با حضور فابيوس  وزير خارجه حاضر نمود.
روابط ايران و فرانسه كه از  زمان بالا گرفتن پرونده هسته اي و به دليل مواضع سخت فرانسه در دوران مذاكرات هسته اي به سردي گراييده بود،  با محوريت تقويت همكاري هاي  اقتصادي در حال بهبودي است. اين سفر كه با دعوت اولاند از رئيس جمهور ايران انجام شده بود، بسان سلام دادن دوباره فرانسه به ايران بود و قطعا ساير كشورهاي اروپايي نيز به سرعت همين مسير را ادامه خواهند داد. واضح است كه با دستيابي به توافق هسته اي و اجراي برجام و لغو همه قطعنامه هاي شوراي امنيت سازمان ملل متحد و شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي، پرونده مصنوعي هسته اي ايران كه به مانعي در توسعه روابط ايران اسلامي با كشورهاي جهان تبديل شده بود، از ميان برداشته شد و اين موضوع، به تدريج با برقراري مجدد سيستم بانكي و مالي و متصل شدن ايران به بازارها و سيستم مالي و بانكي جهاني آثار خود را نشان خواهد داد.  حل پرونده هسته اي موجب ارتقاء  جايگاه ايران در منطقه و جهان خواهد شد، موضوعي كه شديدا نگراني عربستان و اسرائيل را بر انگيخته است.
فرانسه  در زمان مذاكرات ، مواضع سختي را در قبال ايران داشت و اولاند به نشانه نزديكي و اتحاد با اسرائيل، به فلسطين اشغالي  سفر نمود. اما حالا بعد از توافق هسته اي،  فرانسه بالعكس مواضع خود را در قبال اسرائيل سخت تر نموده است. فابيوس روز جمعه، ٩ بهمن يكروز بعد از پايان سفر رئيس جمهور ايران اعلام كرد اين كشور در نظر دارد ظرف چند هفته آينده كنفرانسي بين المللي در زمينه صلح فلسطين و اسرائيل برگزار كند و آمريكا و شركاي اروپايي و اعراب نيز در آن شركت خواهند داشت و با انتقاد از تداوم شهرك سازي اسرائيل اشاره داشت، گرچه حفظ امنيت اسرائيل نيازي قطعي است ولي صلح بدون عدالت، تحقق پيدا نميكند و در صورتي كه اين كنفرانس به شكست بيانجامد، فرانسه كشور مستقر فلسطين را به رسميت خواهد شناخت؛ موضع گيري كه با مخالفت اسرائيل و استقبال سازمان ساف روبرو شد و تغييري تند در سياست هاي قبلي فرانسه در نظر گرفته مي شود.
امانوئل والس نخست وزير  فرانسه نيز روز پنج شنبه ٨ بهمن ١٣٩٤، از آقاي روحاني، رئيس  محترم جمهوري اسلامي ايران  در مدف انترنتاسيونال فرانسه ( اتاق بازرگاني) استقبال كرد. در جريان نشست مدف كه يكي از بي سابقه ترين و شلوغ ترين روزهاي خود را تجربه مي كرد و بيش از ٥٠٠ نفر از تجار و مسئولين شركت هاي مختلف فرانسوي حضور داشتند ( و با استقبال بي نظير خبرنگاران و رسانه هاي مختلف فرانسوي روبرو شد) والس در سخنراني بي سابقه اي و سراسر مثبت،  خواستار همكاري دراز مدت با ايران شد و گفت ما ميتوانيم فصل جديدي را در روابط دوجانبه دو كشور بعد از توافق هسته اي آغاز كنيم.  فرانسه از اين پس آرزو دارد كه روابط با ايران را تجديد كند و  با كشور شما  و با شركت هاي شما، يك شراكت بلند نظرانه اي  بسازد. فرانسه آماده است تا شركت ها ، مهندسين و تكنسين ها و منابع متعدد خود را بسيج كند، تا به  توسعه ايران كمك نمايند. ايران ميتواند روي فرانسه حساب كند. شركت هاي فرانسوي ميخواهند كه شريك ايران باشند اما نه براي يك روز و يكبار بلكه براي يك زمان طولاني و در آينده اين همكاري ها ادامه يابد.  والس در پايان سخنراني   خود به فارسي ابراز داشت ” آقاي رئيس جمهور: به فرانسه خوش آمديد”. آقاي روحاني نيز خواستار شروع يك روابط جديد با فرانسه شد و گفت بايد كينه هاي قديمي را به خاطر شراكت جديد كنار گذاشت. پيام رئيس جمهور ايران از نگاه رسانه هاي غربي آن بود كه  بايد صفحه روابط دو كشور را ورق زد. رسانه هاي غربي با تمجيد از سياست پخته ايران، معتقدند ايران در اين زمينه با صبر و حوصله عمل ميكند و عجله اي ندارد.
آقاي پير گاتاز رئيس مدف نيز سخنراني  مثبتي را ارائه و آمادگي مدف را براي تقويت همكاري با ايران اعلام كرد. در حضور آقاي روحاني و آقاي والس، ٤ قرارداد نيز شامل قرارداد همكاري بين شركت پژو و ايران خودرو امضاء گرديد.  بر اساس قرارداد امضاء شده بين دو شركت ايراني و فرانسوي، قرار است شركت پژو سيتروئن ظرف ٥ سال، ٤٠٠ ميليون يورو در ايران سرمايه گذاري نمايد. بر اساس تجربه دوران تحريم ها( كه عليرغم سختي ها، درس هايي نيز براي جمهوري اسلامي ايران داشت)، شروط ايران براي ورود مجدد پژو به بازار ايران، پذيرش سرمايه گذاري مشترك در ايران بود. بر همين اساس، پژو كه جزء اولين شركت هاي اتومبيل سازي غربي است كه در فاصله كمي بعد از پايان يافتن تحريم ها، بازگشت خود به ايران را اعلام ميكند، در اطلاعيه اي اعلام كرد كه در نظر دارد سالانه ٢٠٠ هزار خودرو در ايران بر اساس سرمايه گذاري مشترك توليد كند. بر اين اساس، شركتي بر اساس سرمايه گذاري مشترك   ٥٠-٥٠  توسط دو طرف تاسيس  خواهد شد و شركت پژو مبلغ ٤٠٠ ميليون يورو براي نوسازي ايران خودرو و توليد سالانه ٢٠٠ هزار خودرو و توليد سه مدل جديد  شاسي بلند ٢٠٨، هاچ بك ٢٠٨ و مدل ٣٠١ سرمايه گذاري خواهد كرد.  
علاوه بر امضاي  ٤ قرارداد در حضور رئيس جمهور در مدف، در جريان ملاقات وزير محترم كشاورزي با همتاي فرانسوي خود نيز ٦ يادداشت همكاري و قرارداد در زمينه هاي كشاورزي با طرف فرانسوي امضاء گرديد. وزير امور خارجه نيز در ملاقات با آقاي فابيوس دو سند گفتگوي سياسي و يك نقشه راه همكاري دو كشور را كه از مهمترين اسناد دو جانبه بود امضاء نمود.
پس از ملاقات آقاي روحاني با فرانسوا اولاند در كاخ اليزه نيز كه با استقبال خوب اولاند روبرو شد،  مجموعا ٢٠ يادداشت تفاهم و قرارداد امضاء شد كه يكي از مهمترين اسناد امضاء شده، پروتكل خريد ١١٨ ايرباس، همكاري توتال با شركت نفت  و تاسيس كميسيون  مشترك همكاري اقتصادي بين دو كشور بود.
توتال متعهد به خريد ٢٠٠ هزار بشكه نفت ايران به مبلغ ٦/٦ ميليارد يورو شد و در اين خصوص قراردادي به  امضاء رسيد.
آقاي  آخوندي وزير حمل و نقل ايران  اعلام كرد  در اين سفر، قرارداد خريد ١١٨ هواپيما  به مبلغ ٢٢ ميليارد يورو امضاء شد. به گفته وزير راه، اين قرارداد، بزرگترين قرارداد خارجي تاريخ جمهوري اسلامي ايران است. وزارت حمل و نقل جمهوري اسلامي ايران در نظر دارد تا ظرف ٥ الي ٧ سال آتي، ايران را به جايگاه اصلي خود يعني يك مركز منطقه اي در زمينه حمل و نقل هوايي بازگرداند و با نوسازي ناوگان هوايي و پايانه هاي فرودگاهي، توانايي رقابت با ساير شركت هاي هواپيمائي منطقه اي را ايجاد نمايد. به همين منظور به گفته مهدي هاشمي رئيس كميسيون توسعه مجلس شوراي اسلامي، ايران به بيش از ٥٠٠ هواپيما نياز دارد و مذاكرات با شركت بوئينگ نيز براي خريد هواپيما ادامه دارد.
در جريان اين سفر، قراردادي نيز بين شركت راه آهن ايران و شركت SNCF فرانسه براي توسعه حمل و نقل ريلي امضاء شد.
شركت بوئيگ و شركت هاي   ADP و ونسي فرانسه نيز قراردادهايي را با هدف بازسازي و ساخت دو پايانه در فرودگاه امام خميني و شهيد هاشمي نژاد مشهد  با هدف ايجاد يك شهرك فرودگاهي و نوسازي اين دو فرودگاه را  منعقد كردند. شركت نگين خودرو نماينده رنو در ايران نيز، همزمان با اين سفر، فروش ويژه رنو مدل داستر خود را شروع كرد.
در مجموع در اين سفر، نزديك به ٤٠ ميليارد يورو قرارداد بسته شد و حجم روابط تجاري دو كشور از مبلغ فعلي ٤٠٠ ميليون يورو به ناگاه به رقم٤٠ ميليارد يورو  افزايش يافته و  جهش بزرگي را تجربه كرد.
 ميتوان سه حوزه انرژي، كشاورزي و حمل و نقل را از مهمترين حوزه هاي همكاري بين دو كشور دانست.  توريسم و جنبه هاي دارويي و بهداشت نيز از حوزه هاي ديگر همكاري بود كه براي توسعه آن قراردادها و يادداشت تفاهم هايي امضاء گرديد.
 در اين سفر، آقاي سيف، رئيس بانك مركزي نيز حضور داشت و مذاكراتي با بانك مركزي فرانسه انجام و حساب بانك مركزي ايران در در فرانسه نيز به زودي همانند ايتاليا باز خواهد شد. اولاند و كامرون بعد ازپايان يافتن سفر آقاي روحاني به اروپا؛ در يك گفتگوي تلفني، خواستار افزايش تجارت با ايران شدند.
اين سفر و آغاز مذاكرات سوري – سوري در ٢٩ ژانويه در ژنو كه يكروز پس از سفر رئيس جمهور انجام شد، همگي مويد تغييرات جديد ژئوپوليتيكي در منطقه خاورميانه بوده كه به ارتقاء بيشتر نقش و جايگاه جمهوري اسلامي ايران در منطقه منجر خواهد شد.  كشورهاي غربي به اين نتيجه و واقيعيت رسيده اند كه براي مقابله با هجوم غير قانوني مهاجرين، مبارزه با تروريسم و حل بحران هاي مختلف،  كمك جمهوري اسلامي ايران يك ضرورت است و تعامل با جمهوري اسلامي ايران بهتر از تقابل است و يكي از دلايل دستيابي به توافق هسته اي نيز برگرفته از همين نتيجه گيري بوده است. اين رويكرد در صورت تداوم، تاثيرات شگرفي را در روابط منطقه اي و بين المللي به همراه خواهد داشت كه پرداختن به آن، خود يادداشتي مفصل تر مي طلبد.

نویسنده: دكتر سيد محمد ساداتي نژاد
١١ بهمن ١٣٩٤

پي نوشت ها:


http://m.challenges.fr/article/20160128.CHA4412/manuel-valls-appelle-a-batir-des-cooperations-de-long-terme-avec-l-iran.html?xtref=https%3A%2F%2Fwww.google.fr%2F#https://www.google.fr/

http://foreignmedia.farhang.gov.ir/fa/article/8546

http://foreignmedia.farhang.gov.ir/fa/article/8551/

http://m.lesechos.fr/redirect_article.php?id=021655049826&fw=1#

http://www.france24.com/fr/20160129-france-israel-palestine-relance-processus-paix-conflit-israelo-palestinien-fabius-ban-ki-mo


http://foreignmedia.farhang.gov.ir/fa/article/8541/

http://foreignmedia.farhang.gov.ir/fa/article/8522/

دسته بندی:   انتخاب تحریریه, دیپلماسی هسته ای, سیاسی

دیدگاه ها