%d8%a7%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d8%a6%d9%8a%d9%84%d8%a2%d8%b0%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d9%8a%d8%ac%d8%a7%d9%86

سرمایه گذاری بلند مدت اسرائیل در میان همسایگان ایران؛

در اواسط دسامبر گذشته بود که نتانیاهو سفری چندساعته به آذربایجان و قزاقستان داشت اما سخنان وی قبل از آغاز سفر و نیز انتشار جزئیات توافقات انجام‌شده در دو کشور مزبور حکایت از برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری بلندمدت اسرائیل برای سرمایه‌گذاری در این دو کشور داشت.

نتانیاهو پیش از آغاز سفر ضمن اشاره به قرار داشتن آذربایجان در رتبه دوم کشورهای با اکثریت مسلمان و شیعه اعلام داشت که رژیم صهیونیستی در میان کشورهای مسلمان منزوی نبوده و روابط حسنه و مطلوبی با این کشورها دارد. این اظهارات نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی صراحتاً خطاب به جمهوری اسلامی ایران اظهار شد.

همچنین نتانیاهو در دیدار خود با الهام علی‌اف اعلام داشت که تل‌آویو و باکو تصمیم دارند با گسترش روابط سیاسی، نظامی و تجاری خود، صفحه جدیدی در مناسبات دوجانبه فی‌مابین بگشایند. در همین رابطه توافقات متعددی بین رژیم صهیونیستی و آذربایجان حاصل شد که از آن جمله باید به توافق اعطای تجهیزات نظامی به مبلغ 6.1 میلیارد دلار از سوی اسرائیل به آذربایجان در آینده نزدیک اشاره کرد. در این توافق برنامه‌ریزی برای استقرار سامانه گنبد آهنین و نیز ایجاد یک کارخانه تولید پهپاد در خاک آذربایجان صورت گرفته است.

باید اذعان داشت که استقرار سامانه گنبد آهنین و رادارهای ضد موشکی میان بردی که از این طریق در مرزهای آذربایجان مستقر خواهند شد مشخصاً به‌منظور تحت نظر قرار دادن جمهوری اسلامی ایران در توافقات دوجانبه گنجانیده شده است.

از سوی دیگر سایر مناسبات اقتصادی و تجاری فی‌مابین اسرائیل و آذربایجان را صرفاً باید به دیده امتیازات اسرائیل به آذربایجان به‌منظور کسب مجوز استقرار این سامانه نگریست. امتیازاتی از قبیل افزایش مراودات کشاورزی، داروسازی و غیره… همچنین نتانیاهو از دیرباز تلاش می‌کرد که سفارت آذربایجان در اراضی اشغالی ایجاد شود. سفارت اسرائیل در باکو هم‌اکنون فعال است اما آذربایجان به دلیل واهمه از واکنش تند جهان اسلام از ایجاد نمایندگی در اراضی اشغالی شانه خالی می‌کرد که با توافقات انجام‌شده در طول سفر نتانیاهو به آذربایجان به نظر می‌رسد موانع موجود برطرف شده و الهام علی‌اف تصمیم دارد ریسک این اقدام را بپذیرد.

لازم به ذکر است که این جریان پس‌ازآن صورت گرفت که در جریان جنگ چهار روزه بین ارمنستان و آذربایجان سلاح‌های اسرائیلی که پیش‌ازاین به مبلغ پنج میلیارد دلار در اختیار آذربایجان قرارگرفته بود در برابر سلاح‌های روسی ارمنستان کاربرد بهتری از خود نشان داد و همین موضوع موجب شده که در یک سانسور فرمایشی در ماه‌های اخیر رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی آذربایجانی انتقادات خود به اشغال اراضی فلسطینی و شهرک‌سازی‌ها را متوقف نموده و به‌جای آن به تمجید از سلاح‌های اسرائیلی مورداستفاده در جنگ با ارمنستان بپردازند.

از سوی دیگر در توافقات انجام‌شده خط لوله انتقال گاز اسرائیل به اروپا که از آذربایجان می‌گذرد موردبررسی و توافق قرار گرفت. آذربایجان نیز می‌کوشد از این طریق مراودات خود با اروپا و نیز روابط خود با آمریکا را ارتقا بخشد.

به نظر می‌رسد در آینده نزدیک شاهد افزایش مناسبات دوجانبه بین اسرائیل و آذربایجان باشیم که این به‌نوبه خود زنگ خطر جدی را به صدا درمی‌آورد.

از سوی دیگر باید به سفر نتانیاهو به قزاقستان اشاره نمود که بلافاصله پس از سفر آذربایجان صورت گرفت. در این سفر نتانیاهو امتیازاتی نظیر آنچه به الهام علی‌اف داده بود را به قزاقستان نیز ارائه داد. نتانیاهو به نظر بایف وعده ایجاد یک کارخانه تولید پهپاد در قزاقستان و افزایش مراودات کشاورزی و داروسازی همچنین لغو روادید بین تل‌آویو و آستانه را در قالب چند موافقت‌نامه ارائه داد.

قزاقستان به‌عنوان یک کشور با اکثریت سنی مذهب هدف خوبی برای استفاده‌های تبلیغاتی اسرائیل به شمار می‌رود اما به نظر می‌رسد نتانیاهو علاوه بر این، اهداف بلندمدت دیگری را مدنظر قرار داده است.

قزاقستان از اوایل سال میلادی آینده به مدت دو سال به عضویت غیر دائم شورای امنیت در خواهد آمد و به نظر می‌رسد نتانیاهو در یک سرمایه‌گذاری بلندمدت تلاش می‌کند نظر منفی قزاقستان را به طرح تشکیل دولت مستقل فلسطینی به دست آورد.

بر این اساس باید اقدامات آتی رژیم صهیونیستی در آسیای میانه و نیز کشورهای مسلمان منطقه به‌ویژه آذربایجان و قزاقستان موردبررسی قرار گیرد چرا که اقداماتی ازاین‌دست در ادامه افزایش خواهد یافت.

محمدابراهیم عروی / تحریریه عصر دیپلماسی