عصر دیپلماسی

جمعه, ۰۶ اسفند, ۱۳۹۵
فهرست

سایبر تروریسم

عصر دیپلماسی: تروریسم سایبری به معنای حمله یا تهدید به حمله علیه رایانه‌ها، شبکه‌های اینترنتی و اطلاعات ذخیره‌شده در آن‌ها، به منظور ترساندن یا مجبور کردن دولت­ها یا اتباع آن­ها و سازمان­های بین‌المللی، برای پیشبرد اهداف سیاسی یا اجتماعی می‌باشد.

تروریسم سایبری یکی از پیچیده‌ترین و خطرناک‌ترین انواع جرایم اینترنتی است، و فرایندی است که در آن، مجموعه‌ای از برنامه‌ریزی‌ها و تهدیدها به وسیله اینترنت منجر به ایجاد آسیب و تخریب در جهان واقعی و از بین رفتن امنیت روانی و فیزیکی افراد جامعه می‌شود.

به دلیل رشد روزافزون ساختار اقتصادی و خدمات‌رسانی بسیاری از کشورها، مبتنی بر فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، دنیای ما به قدری به دادوستد اطلاعات وابسته شده است، که اختلال یا وقفه در آن، چرخ صنعت و زندگی روزمره را از حرکت بازمی‌دارد. در این رابطه ایجاد خلل در رآکتورهای هسته‌ای، سیستم‌های اطلاعاتی فرودگاه‌ها و ترمینال‌ها و تأسیسات عمومی مثل برق، آب و فاضلاب، می‌تواند بسیار فاجعه‌آمیز باشد.

تروریسم سایبری، حاصل تلاقی تروریسم و فضای مجازی است. در این روش، تروریست‌ها با هزینه کم و با استفاده از یک رایانه شخصی متصل به اینترنت می‌توانند به اقدامات تروریستی دست بزنند. همچنین فضای مجازی این امکان را برای تروریست‌ها فراهم می‌کند که همانند دیگر کاربران اینترنت، به عنوان کاربر مهمان و با استفاده از اسامی مستعار وارد سایت مورد نظرشان شوند و با پنهان سازی هویت، دست به اقدامات تروریستی بزنند، بدین گونه امکان ردیابی آن‌ها برای نیروهای پلیس و امنیتی دشوارتر خواهد بود. مزیت دیگری که فضای مجازی، برای تروریست‌ها ایجاد کرده است، امکان هدایت از راه دور می‌باشد که آموزش فیزیکی، فشار روانی و خطر مرگ کمتری را به همراه دارد.

همچنین فضای مجازی، امکان جدیدی برای تروریست‌ها فراهم کرده است که می‌تواند جایگزین حمایت دولتی شود. تروریست‌ها می‌توانند برای تأمین نیازهای خود از قبیل اعتبارات مالی، آموزش یا پناهگاه امن به این فضا مراجعه کنند و حیات مجازی هدف خود را تهدید یا تخریب نمایند.

گسترش استفاده از رایانه و شبکه‌های اینترنتی باعث شده است تا تروریست‌ها با حمله به سیستم‌های رایانه‌ای، با هزینه کم‌تر و ریسک پایین‌تر، نتایج سریع‌تر، بزرگ‌تر و بادوام تر کسب کنند.

سایبرتروریسم و تهدید امنیت ملی ایران

جمهوری اسلامی ایران که از بزرگترین قربانیان تروریسم می باشد مورد هجمه و حمله حملات سایبری نیز قرار دارد. استفاده گسترده از بدافزارهای خرابکاری و جاسوسی از نمونه های این حملات هستند. استفاده از انواع کدهای برنامه نویسی به قدری گسترده است که که یقیناً از حد و اندازه حملات انفرادی یا حتی گروهی خارج بوده و پشتیبانی اطلاعاتی و تکنولوژیکی قدرت‌های بزرگ و صاحب تکنولوژی را می‌طلبد. به طوریکه گاهی خود دولت‌ها غیر از آمریت در حملات، نقش عامل را نیز بر عهده می‌گیرند و در برخی از موارد حاضر نیستند این ابزار یا علم را به هر دلیلی در دست گروه‌های مزدور قرار دهند. زیرا از یکسو ذات چنین تروریسمی نیز به دلیل پایین بودن هزینه‌های سیاسی و حقوقی آن نیازی به برون‌سپاری دولت‌ها برای پنهان‌سازی نقش مستقیم ندارد؛ به عبارت دقیق‌تر عدم امکان تشخیص دقیق مهاجمان و هویت واقعی آنها و مشکل بودن ارزیابی زمان و محل حملات و همچنین ضربه به زیرساخت‌های کشور هدف، از قبیل سیستم‌های مالی و بانکداری، کارخانجات و حتی شبکه‌های خدمت‌رسانی شهری از دلایل تمایل دولت‌ها در مدیریت و اجرای مستقیم این نوع هجمه‌ها است. از سوی دیگر نیز می‌توان به ارزش علمی و تکنولوژیکی این پدیده را درنظر گرفت که با برون سپاری آن به گروه‌ها و سازمان‌ها مزدور حتی می‌تواند در شرایطی مخل امنیت خود کشورهای صادر کننده و منافع آنها باشد!

برای ذکر نمونه‌های آشکار شده در این عرصه باید به حملات صورت گرفته علیه تاسیسات هسته‌ای، زیرساخت‌های نفت و گاز و صنایع دفاعی ایران اشاره کرد. از ویژگی‌های این حملات می‌شود به تعدد و اجرای سریالی آنها اشاره کرد؛ زیرا با توجه به ویژگی‌های عرصه نرم‌افزار و ویروس‌های رایانه‌ای هر بار در مقایسه با دفعات قبل، حملات از شدت بالاتر و پیچیده‌تری برخوردار شده، زیرا ویروس‌های رایانه‌ای در هر نوبت با بهره‌گیری از سابقه نفوذهای گذشته با شناخت بیشتری طراحی و تولید می‌شوند و منطبق‌تر با ایرادات سیستم‌های امنیتی هدف، کار می‌کنند.

به عنوان مثال بدافزار «استاکس‌نت» که برای حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران تولید و نفوذ داده شد، به گونه‌ای طراحی شده بود که قابلیت شناسایی و تخریب تجهیزات سیستم‌های هسته‌ای از قبیل سانتریفیوژ‌ها را داشت. بعد از آن نسل دومی از ویروس‌ها نفوذ داده شدند که زیرساخت‌های حیاتی صنعتی را هدف قرار می‌دادند و نسل سوم که آخرین حمله اعلام‌شده علیه جمهوری اسلامی ایران است، نرم‌افزاری به نام «شعله» بود که نزدیک به ۴۰ برابر استاکس‌نت قدرت داشت و در اولویت اول مأموریتش برای جمع‌آوری و ارسال اطلاعات یا همان جاسوسی سایبری طراحی شده بود؛ اما ساختار پیچیده این بدافزار به آن اجازه می‌داد با دریافت دستورات جدید وارد مرحله تخریب شود! این تخریب‌ها نیز در صورت موفقیت می‌توانست بدون کمک به یک عامل خارجی، برای استفاده از ظرفیت کاهش ضریب امنیتی کشور، به تنهایی خسارات جانی و مالی ایجاد نماید. به عنوان مثال با ضربه به شبکه توزیع و انتقال انرژی الکتریکی در مرحله اول کشور را به خاموشی‌های منطقه‌ای کلان یا به عبارت دیگر روشنایی‌های جزیره‌ای بدل کرده و غیر از ایجاد تهدید امنیت ملی، فعالیت تجهیزات حیاتی کشور از قبیل پزشکی و بیمارستانی را مختل نموده و خسارات جانی و مالی بر جای گذارد؛ مواردی که قطعاً در طراحی دستاوردهای مأموریت این گونه ویروس‌های رایانه‌ای دیده شده است!

مسئله ورود مستقیم دولت‌ها در حوزه حملات سایبری سبب شده که در عین برانگیختگی واکنش‌های متقابل از سوی کشور‌های هدف و همچنین برخورداری از جنبه‌های دیگر مانند جاسوسی، این اقدامات در حوزه مطالعات امنیت بعضاً به نام‌هایی همچون جنگ سایبری یا جنگ الکترونیک نیز خوانده شود. اما این تعریف هیچ‌گاه از بار تروریستی آن کم نکرده و همانطور که گفته شد ویرانی‌‌های حاصل از حملات سایبری با ضربه به زیرساخت‌های کشور در پاره‌ای از موارد خسارات جانی و مالی را نیز در پی داشته است.

واکنش ایران به تهدید سایبرتروریسم

اساساً تهاجمات تروریستی و تخریبی در هر سطح و قالبی زمینه‌ساز ظهور توانمندی‌های کشور هدف در دفاع و مقابله با منشأ تهدید است. همانطور که در دکترین امنیت ملی جمهوری اسلامی مبتنی بر فرامین مقام معظم فرماندهی کل قوا بیان شده، ایران به هر گونه تهدید و تهاجم واکنش نشان داده و شدت این واکنش نیز متناسب با سطح تهاجم دشمن خواهد بود. به همین دلیل برخی از کارشناسان آمریکایی اصولاً مخالف شدید حملات سایبری علیه تأسیسات نظامی و هسته‌ای ایران هستند، زیرا که به اعتقاد آنها چنین اقداماتی در نهایت منجر به واکنش متقابل جمهوری اسلامی خواهد شد و با توجه به ضعف‌های موجود در حوزه دفاعی این عرصه از مخاصمات و گستردگی شبکه‌های اینترنتی آمریکا، می‌تواند نتایج فاجعه‌باری رقم بزند. در گزارش این کارشناسان حوزه امنیت و سایبر به کمیته امنیت ملی مجلس نمایندگان به صراحت از سرمایه‌گذاری و تدارک ایران بعد از حمله ویروسی به تاسیسات هسته‌ای خود در سال ۱۳۸۹ سخن رفته و بابت عواقب سنگین این اقدامات هشدار داده شده است.

نویسنده : مریم اسلامی

دسته بندی:   انتخاب تحریریه, دیپلماسی فضای مجازی, سیاسی

دیدگاه ها