عصر دیپلماسی

جمعه, ۰۱ بهمن, ۱۳۹۵
فهرست

تلاش رسانه ای غرب برای دامن زدن به تنش بین ایران و عربستان؛

سایت دویچه وله با انتشار مطلبی تحت عنوان « جنگ سرد بین ایران و عربستان» تلاش کرده ضمن پرداختن به مسئله تنش بین دو کشور، به دلایل اختلاف بین ایران و عربستان پرداخته و در نهایت اعلام نماید که این جنگ سرد تا پس از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به سرانجام مشخصی نخواهد رسید. مواضع مطرح شده در مطلب مذکور تا حدودی صحت دارد اما رویکر نویسنده در نتیجه گیری آن باید با دقت مورد توجه قرار گیرد به همین دلیل بخشی از مطلب مورد اشاره در ادامه آمده است.

دویچه وله: ممنوعیت مراسم حج برای ایرانیان، کشته شدن حجاج ایرانی در سه حادثه منا، سقوط جرثقیل و حمله پلیس عربستان، جنگ نیابتی در یمن و بحرین و عراق و سوریه یا اختلافات ایدئولوژیک؟ مشکل ایران و عربستان کدامیک از این‌هاست؟

هم‌زمان با آغاز ایام حج مسلمانان و ممنوعیت این مراسم برای زائران ایرانی و در آستانه ۲۹مین سالگرد کشته شدن حجاج ایرانی در مراسم موسوم به “برائت از مشرکین” در مکه توسط پلیس عربستان، آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران پیامی را منتشر کرد.

ایشان در این پیام حاکمان سعودی را “گمراهانی روسیاه” و “شیطان‌هایی خرد و حقیر” نامید که در “نهایت بی‌شرمی و وقاحت” از تشکیل هیئت “حقیقت‌یاب بین‌الملل اسلامی” سر باز زده‌اند و با “خباثت و سبکسری، دشمنی دیرین خود با جمهوری اسلامی و با هر پرچم برافراشته‌ی اسلام در مقابله با کفر و استکبار” را آشکار ساخته‌اند. اشاره رهبر جمهوری اسلامی به کشته شدن زائران ایرانی در دو حادثه منا و سقوط جرثقیل است.

اختلافات دو کشور تنها به کشته شدن حجاج ایرانی در ۲۹ سال پیش یا سال پیش مربوط نیست. در حال حاضر یمن، بحرین، سوریه و تا حدی عراق صحنه جنگ نیابتی میان ایران و عربستان هستند. اختلاف بر سر بهای نفت و طرح فریز نفتی نیز به اینها اضافه شده است.

ریشه همه این اختلافات را هم شاید بتوان در دو چیز خلاصه کرد: اختلاف ایدئولوژیک سران دو کشور و نیز ادعای رهبری جهان اسلام از سوی هر دو طرف.

توافق اتمی و ترس عربستان

محسن میلانی، مدیر مرکز مطالعات دیپلماسی و استراتژیک دانشگاه فلوریدای جنوبی در آمریکا به دویچه‌وله می‌گوید در هفت ـ هشت سال اخیر مشکل دیگری هم به فهرست مشکلات ایران و عربستان اضافه شده است. او از اصطلاح “جنگ سرد” استفاده کرده و می‌گوید: «در این هفت ـ هشت سال اخیر و مخصوصا بعد از امضای قرارداد اتمی بین ایران و شش کشور پرقدرت جهان، عربستان سعودی و ایران وارد جنگ سردی شده‌اند که یک قسمت​اش جنگ​های مذهبی​ست، ولی قسمت​ عمد​ه​اش بر سر این مسئله است که در منطقه خلیج فارس و یا بهتر بگویم در منطقه خاورمیانه آیا این عربستان سعودی​ست که به​عنوان قدرت مهم منطقه معرفی می​شود یا ایران.»

نکته دیگر مورد اختلاف میان ایران و عربستان از دید محسن میلانی، نزدیک شدن ایران به غرب و به خصوص آمریکاست. این استاد دانشگاه می‌گوید: «مسئله مهمی​ که عربستان سعودی با آن روبروست به نظر من این است که خیلی​ها در طبقه حاکمه عربستان فکر می‌کنند که قرارداد بین ایران و شش کشور جهان به ایران اجازه می​دهد که نقش خیلی مهم‌تری را در منطقه بازی بکند و بعضی​ها حتی اعتقاد دارند که این شروع فصل جدیدی از رابطه ایران و آمریکاست و به​خاطر همین هم هست که عربستان سعودی و کشورهای دیگری که هم​فکر عربستان سعودی هستند سعی می​کنند جلو عادی​سازی روابط ایران و کشورهای غربی را بگیرند و یک راهی که آن​ها انتخاب کرده​اند این است که تنش بین دو کشور را در سطح خیلی بالایی نگه دارند.»

“ایران به دنبال کم کردن تنش است”

امیر طاهری، روزنامه‌نگار و کارشناس کشورهای عربی در این باره به دویچه‌وله می‌گوید: «مصاحبه​ آقای رفسنجانی  که امروز منتشر شده و در آن می​گوید ما باید به طرف عربستان دست دراز بکنیم و یادآوری می‌کند که موقعی که رئیس جمهور بود روابط نزدیکی را با عربستان برقرار کرده بود و عربستان به جمهوری اسلامی کمک کرد که میزبان کنفرانس سران اسلامی بشود. نشانه آن است که ایران به دنبال کاستن از تنش هاست»

«در ریاض هم گروهی معتقدند که الان جمهوری اسلامی در موقعیت ضعف قرار دارد و باید کوبیدش. حتی صحبت از تجزیه ایران می​شود. یک گروه دیگر که گروه​های عملگرا یا پراگماتیست هستند معتقدند که ما باید با جمهوری اسلامی همکاری کنیم چرا که در بالا بردن قیمت نفت باهم منافع مشترک داریم، در حفظ امنیت خلیج فارس، در خلیج عدن، در دریای عرب، برای مبارزه با دزدان دریایی، برای مبارزه با گروه​های تروریست بسیار افراطی که هم می​خواهند جمهوری اسلامی را سربه نیست بکنند و هم خاندان سعودی را. یعنی منافع مشترک زیاد است.

“سعودی‌ها هم تنش‌آفرینی می‌کنند”

محسن میلانی به اقدامات اخیر عربستان در قبال ایران اشاره کرده و می‌گوید  عربستان هم با اقداماتی مثل طرفداری علنی از سازمان مجاهدین خلق ایران (گروه اپوزیسیون جمهوری اسلامی) به این تنش‌ها دامن می‌زند.

میلانی می‌گوید: «عربستان رسما دارد با خیلی از کشورهای منطقه همکاری می​کند و جبهه‌ای را علیه جمهوری اسلامی به​وجود می​آورد. جمهوری اسلامی ایران فکر می​کند و این را در جاهای مختلف هم گفته و نوشته​اند که عربستان دارد به سازمان مجاهدین کمک می​کند، عربستان دارد به کردهای ایران کمک می​کند، عربستان دارد به بلوچ​​ها کمک می‌کند و از این را‌ه‌ها سعی می​کنند که ثبات سیاسی ایران را از بین ببرند. بنابراین موقعی که دو کشور وارد جنگ سرد می​شوند این سخنرانی​ها از طرف آیت​الله خامنه​ای به نظر من خیلی معمولی‌ست.»

آینده روابط ایران و عربستان

این کارشناس معتقد است تا انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا تحول بزرگی در روابط ایران و عربستان به وجود نخواهد آمد.

عمده‌ترین مورد اختلاف ایران و عربستان اما از دید محسن میلانی مسئله سوریه است. او معتقد است تا زمانی که مسئله سوریه حل نشود ایران و عربستان سعودی نمی‌توانند مسائل دیگر خودشان را حل و فصل کنند.

با این حال او تاکید می‌کند: «من در این شکی ندارم که هم به منفعت ایران و هم به منفعت عربستان سعودی‌ست که این جنگ سرد را تمام بکنند.»

محسن میلانی عربستان را نیز روبرو با مسائلی جدی و مهم در داخل این کشور دانسته و می‌گوید: «عربستان با یکسری مسائل خیلی جدی در داخل کشور خودش روبروست. بنابراین فکر نمی​کنم که رابطه با ایران به این زودی حسنه بشود. ولی من امیدوارم که هم ایران و هم عربستان سعودی بتوانند راهی پیدا بکنند که اجازه ندهند این جنگ سرد به مرحله بعدی برسد که اگر این اتفاق بیافتد، به نظر من هم برای ایران ضرر خواهد داشت، هم برای عربستان سعودی و هم می‌تواند جلو حل مسئله جنگ داخلی سوریه را بگیرد، می‌تواند اختلافات را در عراق تشدید بکند و این به نفع منطقه نیست.»

ملاحظه عصر دیپلماسی:

انتشار مقاله ای اینچنینی از سایت دویچه وله با اعلام نظراتی اینچنینی که بیشتر حق را به جمهوری اسلامی ایران داده است می تواند نشاندهنده تمایل پشت پرده اربابان رسانه ای سایت های خبری و تحلیلی به این موضوع باشد. آنچه مسلم است غرب به هیچ وجه خواستار رفع تنش ها به صورت کامل بین ایران و عربستان نخواهد بود چرا که اولین گام پس از رفع تنش ها مسئله تثبیت قیمت نفت است که منافع سرشاری را از بازار غرب سلب خواهد نمود. به همین دلیل می توان انتشار مطلبی اینچنینی توسط دوچه وله و اتخاذ مواضعی نزدیکتر به ایران را تلاش پنهان مافیای رسانه ای غرب برای تشدید تنش ها بین ایران و عربستان دانست.

دسته بندی:   دیپلماسی عمومی

دیدگاه ها