عصر دیپلماسی

جمعه, ۰۶ اسفند, ۱۳۹۵
فهرست

بسترهای اجتماعی ؛ فرهنگی ؛اقتصادی و سیاسی رشد داعش در افغانستان و رقابت های قومی و قبیله ای

اجتماعی وفرهنگی :

فقر ؛ تنگدستی ؛ بیکاری و عدم تامین نیازهای اولیه بسیاری از مردم افغان یک واقعیت انکار ناپذیر است ؛ درچنین شرایطی فضا برای هر اقدام سلبی مهیا میباشد ؛ حتی طالبان که با پشتوانه نامحدود پاکستان ؛ عربستان وآمریکا به قدرت رسید نتوانست این مشکلات را برطرف نماید وامروزه طالبان در پاسخگوئی به نیازهای مردم در مناطق تحت سلطه خود دچار مشکلات فزاینده ای شده است .

این وضعیت نگرانیهای عدیده ای را بوجود می آ ورد ازجمله ؛ احتمال پیوستن جوانان به داعش . البته مردم تمایلی نسبت به داعش ندارند لیکن احتمال همکاری با این گروه بنا به دلائل فوق و ترس و وحشت از خشونت طلبی داعش همچنان باقی است .  درحال حاضر چندین ماه است که از آغاز عملیات داعش درننگرها میگذرد اما مردم هنوز نگران توسعه نفوذ داعش هستند .

در حال حاضر داعش در مناطقی مانند ؛؛ آچین ؛؛ مردم را مورد اذیت و آزار قرار میدهد وبسیاری از مردم ازترس آنها آواره هستند وسرپناهی ندارند . د ر منطقه ؛؛ شینوار ؛؛ و ؛؛  مومند ؛؛ نیز فعالیتهائی از داعش مشاهده میشود .

در دولت مرکزی نیز اختلافات فراوانی نسبت به پدیده داعش در افغانستان وجود دارد ؛ آقای ظاهر قدیر معاون پارلمان افغانستان ؛ با مخاطب قرار دادن حنیف اتمر مشاور امنیت ملی رئیس جمهور ؛ اورا متهم به حمایت از داعش میکند .

باتوجه به تفاوتها ماهوی میان داعش و طالبان ؛ هنوز شواهد وقرائن متقنی برای همکاری نزدیک میان داعش و طالبان وجود ندارد .این درحالی است که به لحاظ اجتماعی ایدئولوژی خشن این گروه از سوی مردم افغانستان با استقبال مواجه نشده است .

اکثر افراد داعش درافغانستان را ؛ اعضاء فراری طالبان افغانستان و پاکستان وتحریک اسلامی ازبکستان تشکیل میدهند . ولذا شاکله اصلی داعش را افراد غیر بومی تشکیل میدهد که درافغانستان خریداری ندارد . از نظر افکار عمومی افغانستان ؛داعش جزء عناصر خارجی محسوب میشوند ولذا ازسوی افغانها پذیرفته نمیشوند .

دراین ارتباط جک ولین هازلتون استاد یار کالج جنگی آمریکا میگوید : ایدئولوژی واهداف دولت اسلامی درتقابل با آداب و رسوم اجتماعی افغانها وحس ملی گرائی آنها است واین تقابل آنها را تنها به یک گروه تکفیری ومسلح تبدیل میکند .

سخنگوی پلیس ننگرهار نیز دراین ارتباط گفته است : مردم محلی مخالف داعش هستند ( البته قابل ذکر است که مخالفت با داعش دلیلی بر موافقت با دولت مرکزی نیست  ؛ مانند مخالفت دانشجویان دانشگاه ننگرهار )

علیرغم آنها در برخی گزارشات گفته میشود داعش از پشتونهای افغانستان هستند ؛ خود پشتونها اعتقادی به این  گزارشات ندارند ومعتقدند که داعش یک گروه تروریستی خارجی است وآنها اجازه نخواهند داد کشورشان به دست این گروه بیفتد . این که سخنگوی اینگروه به زبان پشتون صحبت میکند یک توطئه است ؛ برای آنکه پشتونها از اقوام بزرگ افغانستان هستند وآنها میخواهند با این روشها بگویند که از بزرگترین قومیت در افغانستان نمایندگی میکنند .

اقتصادی :

داعش در داخل افغانستان از منابع مالی چندان قابل توجهی برخوردار نیست ؛ عموما منابع مالی آنها از خارج از افغانستان تامین میشود در داخل افغانستان منابع مالی چندان مهمی ندارند . طبق اظهارات  وزیر معادن افغانستان آقای داود شاه صبا ؛ معادن کشور میتواند بخشی از منابع مالی داعش را تامین نماید . اما بیشترین منابع مالی از خارج کشور تامین میشود .

در نگاه کلی منابع مالی داعش عبارتند از ؛ فروش نفت ؛ جمع آوری مالیان ؛ باجگیری ؛ غارت و دزدی از بانکها ؛ وفروش آثار ملی ؛ تاریخی و عتیقه .

براین اساس درافغانستان تنها میتوانند از طریق باجگیری ازکاروانهای تجاری ؛ دزدی ازبانکها ؛ وفروش آثار ملی وتاریخی منابعی را کسب نمایند . اما قدر مسلم آن است که آنها از فروش نفت در عراق وسوریه نیز سهمی دارند که از طریق بانکهای اروپائی وترکی و پاکستانی به آنها میرسد .

آقای سمبل استاد دانگشاه کوئین لندن میگوید : فروش نفت ؛ قاچاق اشیاء قدیمی ؛ کمک افراد علاقه مند به داعش د رکشورهای خلیج فارس ؛ باج گیری ا زمال الاتجاره ها ؛ ازعمده ترین منابع مالی داعش محسوب میشود . جالب توجه است که گردش مالی داعش از طریق بانکهای اروپائی و ترک ((( واحیانا پاکستانی ))) انجام میشود .

سیاسی :

داعش درحال حاضر به لحاظ سیاسی از جایگاه چندان مناسبی درافغانستان برخوردار نیست ؛چراکه این گروه بعنوان یگ شبکه تروریستی خشونت طلب ومنفور شناخته میشود . علیرغم آنکه بسیاری از مقامات ارشد افغانی بارها اعلام کرده اند که حاضر هستند با طالبان مذاکره نموده وحتی از آنها در برخی از مراکز دولتی استفاده نمایند ؛ درمورد داعش چنین تفکری وجود ندارد .

جفرافیای داعش درافغانستان چندان گسترده نیست ؛ آنها در بخشهائی از ولایت هلمند ؛ فراه وننگرهار درامتداد مرز پاکستان حضور دارند که ازسوی پاکستان مورد حمایت قرار میگیرند . البته آن بخش از طالبان ( افغانی و یا پاکستان ) که تمایلی به گفتگو با دولت مرکزی افغانستان ندارند از این ظرفیت برخوردار میباشند که به داعش بپیوندند .

رقابت های قومی و قبیله ای ومذهبی :

باتوجه به مبانی مردم شناسی ( anthropology ) میان اعضاء داعش موجود درافغانستان و قاطبه مردم این کشور قرابت و تشابهات قومی و قبیله ای وجود ندارد . پشتونها بعنوان بزرگترین قومیت در افغانستان ؛ اعضاء داعش را عموما افراد وارداتی میدانند که هیچگاه حاضر نخواهند شد که اداره امورکشور را به آنها واگذار نمایند .  البته لازم به ذکر است که این امر میتواند بعنوان یک ظرفیت مهم  مورد توجه قرار گرفته واز آن درجهت محدود ساختن هرچه بیشتر داعش درافغانستان استفاده کرد .      منصور افراسیابی ۹۵/۰۱/۳۰

دسته بندی:   انتخاب تحریریه, حقوق بین الملل, دیپلماسی عمومی, دیپلماسی فرهنگی, سیاسی

دیدگاه ها