عصر دیپلماسی

جمعه, ۰۱ بهمن, ۱۳۹۵
فهرست

اردوغان بر سر دوراهی بزرگ؛

حال و روز این روزهای رجب طیب اردوغان در فضای سیاست داخلی و خارجی ترکیه به معنای واقعی کلمه مصداق ضرب‌المثل معروف ؛؛؛ الغریق یتشبه بالهشیش ؛؛ است. ( انسان در حال غرق شدن به هر خس و خاشاکی متوسل می‌شود).

در روزهای اخیر و به‌ویژه پس از تغییر نخست‌وزیر در ترکیه، علیرغم بالا رفتن توقعات از اردوغان به دلیل دستیابی به قدرت بیشتر و عدم و جود مانع نخست‌وزیر در تصمیم‌گیری‌ها، اردوغان به‌هیچ‌وجه در مرتفع نمودن انتظارات موفق نبوده و به شکل قابل‌ملاحظه‌ای در حال از دست دادن محبوبیتی است که با تکیه آن توانسته بود تا حدود بسیاری مخالفان خود در سیستم حاکمیتی ترکیه را از سر راه برداد.

در حال حاضر اردوغان به‌شدت به دنبال بازیابی محبوبیت ازدست‌رفته و حفظ آن برای پیمودن ادامه راه در مسیر تغییر نظام حاکمیتی ترکیه و نیز تحقق اهداف بلندمدت و آرزوهای دیرینه خود است.

غالب کارشناسان امر بر این عقیده‌اند که اردوغان چنانچه به دنبال حفظ محبوبیت و بازیابی موقعیت قبلی خود در اذهان عمومی و نیز در فضای سیاست بین‌المللی است، به‌ناچار باید نسبت به موضع خود در پرونده سوریه تجدیدنظر جدی نماید.

روابط ترکیه در حال حاضر با جهان غرب و شرق تقریباً تیره شده و هیچ‌یک از بلوک‌های شرق و غرب تمایلی به

همراهی با سیاست‌های خارجی اردوغان در منطقه ندارند. روز گذشته هیلاری کلینتون با انتقاد از سیاست‌های ترکیه و عربستان اعلام نمود که حمایت از تکفیری‌ها در هیچ کجای دنیا به‌هیچ‌وجه پذیرفته نیست و باید جهان به دنبال مقابله با این معضل باشد.

تصویب لایحه نسل‌کشی ارامنه در آلمان علیرغم مخالفت‌های شدید اردوغان و نیز بی‌توجهی مقامات آمریکایی در سفر اخیر اردوغان به‌منظور شرکت در مراسم خاک‌سپاری محمدعلی کلی به‌وضوح نشان‌دهنده تیره شدن روابط بین ترکیه و غرب است.

همچنین تیرگی روابط با مسکو مسئله‌ای است که اردوغان علیرغم میل باطنی و ارسال سیگنال‌های متعدد همچنان در رفع آن ناکام مانده است.

مسئله دیگر در این زمینه سردی روابط سیاسی با ایران علیرغم تداوم روابط اقتصادی فی‌مابین است. گرچه روابط اقتصادی بین ایران و ترکیه همچنان به قوت خود باقی است اما بین سیاستمداران ایران و ترکیه روابط سیاسی گرمی وجود نداشته و عداوت شدید و متعصبانه اردوغان نسبت به‌نظام حاکم سوریه موجبات آن را فراهم آورده است که روابط سیاسی فی‌مابین به‌شدت سرد شود.

ازجمله مشکلات بسیار مهم دیگر بر سر راه حکومت ترکیه می‌توان به درگیری شدید اردوغان با کردها در جنوب شرق ترکیه، توسعه نفوذ کردها در شمال سوریه و حملات بی‌سرانجام نظامی به مواضع PKK در شمال عراق و جنوب شرقی ترکیه اشاره نمود که همین معضل به‌تنهایی بحران داخلی شدیدی را بر سر راه آینده سیاسی ترکیه قرار داده است.

مسئله رضا ضراب و پرونده دور زدن تحریم‌های ایران نیز استعداد به میان کشیدن نام بسیاری از مقامات حزب حاکم ترکیه و بحرانی کردن فضای داخلی این کشور را دارد.

بدیهی است که رئیس حاکم هر نظام سیاسی چنانچه در چنین تنگنایی قرار گیرد به‌شدت به دنبال یافتن راه برون‌رفت و روزنه امیدی برای رهایی از مشکلات عدیده مزبور خواهد بود اما آن‌چنان‌که به نظر می‌رسد متأسفانه تعصب قومیتی و غرور ناشی از توهم محبوبیت و قدرت اردوغان موجب شده است تا رئیس‌جمهور ترکیه ضمن اصرار لجاجت­گونه بر سر مواضع قبلی خود با تلاشی بی‌وقفه به دنبال راه چاره‌ای برای تحقق اهداف قبلی با کمک عرب‌ها و نیز رژیم صهیونیستی باشد.

امید بستن اردوغان به اعراب به‌راستی مصداق بارز ضرب‌المثل ؛؛؛ الغریق یتشبه بالهشیش ؛؛ است و سعی وی در برقراری روابط دوستانه با رژیم صهیونیستی این شائبه و ذهنیت را به‌شدت تقویت می‌نماید که اردوغان تلاش می‌کند با بازی در زمین صهیونیست‌ها، ضمن لجاجت بر مواضع قبلی خود، به‌نوعی به دنیا اثبات نماید که ترکیه در سیاست‌های خود اشتباه نکرده است.

متأسفانه در سال‌های اخیر اردوغان اثبات کرده است که غرور و لجاجت ناشی از تعصبات قومی در تصمیم‌گیری‌های وی به‌شدت تأثیر داشته و حتی در قبال قربانی نمودن منافع مردم ترکیه و نیز محبوبیت خود، حاضر نیست دست از اهداف و سیاست‌های اشتباه خود بردارد اما در موقعیت حساس فعلی و به‌ویژه با از دست دادن حمایت آمریکا و روسیه، به‌شدت خطر قرار گرفتن بر سر دوراهی را احساس می‌کند.

از یک‌سو تهدید از دست دادن کامل حمایت کشورهای مقتدر شرق و غرب موجب می‌شود که به تغییر نگرش و تجدیدنظر در موضع خود نسبت به سوریه بیندیشد و از سوی دیگر وسوسه همراهی با اعراب و بازی در زمین رژیم صهیونیستی موجب می‌گردد که به ادامه مسیر فعلی و تحقق آرزوهای دیرینه ضمن اثبات اقتدار پوشالی خود امیدوار باشد.

اما رئیس‌جمهور ترکیه باید به این نکته توجه داشته باشد که همراهان بسیار غیرقابل‌اعتمادی را برای ادامه راه برگزیده است چرا که اعراب و نیز رژیم صهیونیستی به‌کرات در طول تاریخ اثبات کرده‌اند که به‌هیچ‌وجه هم­پیمانان قابل‌اعتمادی نیستند به‌ویژه آنکه اقدامات مورد نظر اردوغان به‌شدت با منافع قدرت‌های غرب و شرق در تضاد است و اعراب و رژیم صهیونیستی به‌هیچ‌وجه در پروژه‌ای که منافع هم‌پیمانان غربی و شرقی آنان را تهدید نماید، تا پایان راه همراهی نخواهند کرد.

تنها احتمال موجود در این زمینه آن است که اعراب و رژیم صهیونیستی ضمن اعلام همراهی با ترکیه، در نیمه‌راه اردوغان را تنها گذاشته و با آرامش خاطر نظاره‌گر شکست مذبوحانه ترکیه در معرکه‌ای باشند که برنده‌ای جز کشورهای مقتدر غربی و شرقی نخواهد داشت و دود آن تنها به چشم کشورهای منطقه و در مرحله نخست به چشم ترکیه و مردم آن خواهد رفت.

محمد ابراهیم عروی

دسته بندی:   انتخاب تحریریه, حقوق بین الملل, سیاسی

دیدگاه ها